Кіріспе
Америкалық анабаптист христиан дінінің бір тармағы АҚШ-тағы меннонит шіркеуі (MC USA) – анабаптист христиан дінінің бір тармағы. Бұл ұйым 2002 жылы Меннонит шіркеуі мен Бас конференциясы Меннонит шіркеуінің бірігуі нәтижесінде құрылған, бірақ оның тамыры 16 ғасырдағы радикалды реформацияға дейін жетеді. Меннонит шіркеуінің АҚШ-тағы жалпы мүше саны 1998 жылғы бірігуге дейін шамамен 133 000 болса, 2001 жылы 120 381-ге, ал 2016 жылы 78 892 мүшеге дейін азайды.
The Mennonite Church USA (MC USA) is an Anabaptist Christian denomination in the United States. Although the organization is a recent 2002 merger of the Mennonite Church and the General Conference Mennonite Church, the body has roots in the Radical Reformation of the 16th century. Total membership in Mennonite Church USA denominations decreased from about 133,000, before the merger in 1998, to a total membership of 120,381 in the Mennonite Church USA in 2001 and 78,892 members in 2016.
Меннониттік шіркеу (MC) (Меннониттік Бас конференция және Меннониттік Бас ассамблея)
1683 жылы Германияның Крефелд қаласынан келген голландиялық және неміс иммигранттары Пенсильванияның Германтаун қаласында қоныстанды. XVIII ғасырдың басында Швейцариядан шыққан меннониттер Солтүстік Америкаға көшіп келді. Олардың алғашқы қоныстары Пенсильванияда, содан кейін Вирджиния мен Огайода болды. Бұл швейцариялық иммигранттар, голландиялық және неміс меннониттерімен, сондай-ақ кейіннен олармен біріккен прогрессивті амиш меннониттерімен бірге 2002 жылға дейін Солтүстік Америкадағы ең ірі меннониттер қауымын құрады (бұрын олар "Ескі меннониттер" деп аталатын). Олар XVIII ғасырда аймақтық конференцияларды құрды. 1725 жылдың өзінде Пенсильваниядағы меннониттердің түрлі елді мекендерінен келген делегаттар Дордрехт сенімін олардың ресми дін сенімі ретінде қабылдау үшін жиналды. "Ескі" меннонит шіркеуі ресми ұйымдық байланыстар емес, қауымдастық байланыстар, уағыз айту және ортақ сенім арқылы ерекшеленді. Көптеген, бірақ барлығы емес, конференциялар 1898 жылы Солтүстік Америка меннониттерінің Бас конференциясына қосылды. Меннониттердің Бас конференциясы 1971 жылы Меннониттердің Бас ассамблеясы болып қайта ұйымдастырылды. Меннониттердің Бас ассамблеясы 2002 жылы Бас конференциялық меннонит шіркеуімен бірікті.
Генералдық конференцияның меннониттік шіркеуі (GCMC)
Бас конференциялық меннониттік шіркеу 1860 жылдан 2002 жылға дейін Солтүстік Америкадағы меннониттік қауымдардың бірлестігі болды. Конференция 1860 жылы Айова штатындағы қауымдардың жоғары білім және миссионерлік қызмет сияқты ортақ мақсаттарды ілгерілету үшін, бірдей ойлы меннониттермен бірігу ниетімен құрылды. Конференция Солтүстік Америкаға жаңадан келген меннониттер мен амиш иммигранттары үшін ерекше тартымды болды және 1870 жылдары Солтүстік Америкаға мыңдаған ресейлік меннониттер келген кезде айтарлықтай кеңейді. Конференция кеңселері Виннипег (Манитоба) және Солтүстік Ньютон (Канзас) қалаларында орналасқан. Конференция семинарияны және бірнеше колледжді қолдады. 1980 жылдарға қарай, Бас конференциялық меннониттік шіркеу мен Меннониттердің Бас жиналысы арасындағы айырмашылық көбінесе қалмады. 1990 жылдары конференцияда Канада, АҚШ және Оңтүстік Америкадағы 410 қауымда 64 431 мүше тіркелді.
Бірігу
1983 жылы меннониттер шіркеуінің Бас ассамблеясы мен Меннониттер шіркеуінің Бас конференциясы Америкада меннониттердің 300 жылдық куәлігін тойлау үшін Бейтлехемде (Пенсильвания штаты) бірлесіп отырды. 1989 жылдан бастап бірқатар кеңесулер, талқылаулар, ұсыныстар мен мәжілістер (және 1995 жылы бірігуге өткізілген дауыс беру) Солтүстік Американың екі ірі меннониттік ұйымының екі бағытта ұйымдастырылған бір деноминацияға бірігуіне алып келді – АҚШ-тың Меннониттер шіркеуі және Канаданың Меннониттер шіркеуі. Бірігу 1999 жылы Сент-Луис қаласында (Миссури штаты) өткен бірлескен мәжілісте «аяқталды», ал Канадалық бөлім тез арада алға жылжыды. АҚШ бөлімі өз ұйымын 2001 жылы Нешвиллде (Теннеси штаты) өткен мәжілісте ғана аяқтады, ол 2002 жылдың 1 ақпанынан күшіне енді. 1999-2002 жылдарғы бірігу, кем дегенде жартылай, Бас конференцияның меннониттік шіркеуінің негізін қалаушыларының барлық меннониттер біріге алатын ұйым құру ниетін ішінара орындады. Дегенмен, барлық меннониттер бірігуді қолдаған жоқ. Меннониттік евангелистік қауымдар одағы бірігуге және оған әкелген оқиғаларға наразылықты білдіретін бір көрініс болып табылады.
Құлдырау
Бірге қосылғаннан бері көптеген консервативті қауымдар Америкадағы меннониттік шіркеуден шығып кетті. 2013 жылы тоғыз қауым, ал 2014 жылы кем дегенде 12 қауым осылай қалды. 2015 жылдың қарашасында Ланкастер конференциясы, АҚШ-тың меннониттік шіркеуінің ең ірі конференциясы, алты штат және Колумбия округіндегі 163 қауымда 13 838 мүшесі бар, 2017 жылдың соңына дейін деноминациядан кету үшін үлкен көпшілік дауыс берді. Бұл негізінен деноминацияның бір жынысты некеге қатысты көзқарасының либералды болуына байланысты болды, бұл көптеген қауымдардың АҚШ-тың меннониттік шіркеуінен кетуіне себепкер болды. 2016 жылдың сәуірінде Пенсильвания және Мэриленд штаттарында 14 қауымы мен 1000-ға жуық мүшесі бар Франклин меннониттік конференциясы АҚШ-тың меннониттік шіркеуінен шығуға дауыс берді. 2018 жылы крещение алған мүшелердің саны 69 223-ке, ал қауымдардың саны 625-ке дейін азайды. 1968 жылы меннониттік орталық комитет, меннониттік шіркеудің басқару органы, Вашингтон қаласында адвокаттық кеңсе ашты. Бұл шіркеутің саясатқа қатысу әдісіндегі күрт өзгеріс болды және сол кезде көптеген мүшелер бұл қадамды қолдамады. Содан бері шіркеу саясатқа көбірек араласып, бұл жағдай қалыпты жағдайға айналды.
Конвент және делегаттар жиналысы
Меннониттер қауымы АҚШ-та әр екі жылда бір рет апталық, жалпы шіркеу конгресін өткізеді. Конгресс ересектерге, жастарға, орта жастағы жастарға және балаларға (5-сыныпқа дейінгі, мектепке дейінгі және нәрестелер/кішкентай балалар) арналған жиналыстарды қамтиды. Конгресс барысында құлшылық ғибадаттары, семинарлар, түлектермен кездесулер және арнайы кешкі ас ұйымдастырылады. Сонымен қатар, конгресс кезінде делегаттар ассамблеясы өтеді. Жергілікті қауымдардың, аймақтық конференциялардың және құрамына кіретін топтардың делегаттары ұлттық діни ұйымның көрегенділігі мен бағытын анықтау үшін жиналады. Бұрынғы конгрестер Теннесси штатының Нэшвилл қаласында (2001), Атланта, Джорджияда (2003), Шарлотта, Солтүстік Каролинада (2005), Сан-Хосе, Калифорнияда (2007), Колумбус, Огайода (2009), Питтсбург, Пенсильванияда (2011), Финикс, Аризонада (2013), Канзас-Сити, Миссуриде (2015, 2019, 2021) және Флориданың Орландо қаласында (2017) өткізілген.
Агенттіктер
Меннониттік АҚШ шіркеуі бес жалпы шіркеулік миссиялық мекемелерді ұстап тұрады: Меннониттік Миссиялық Желі, Меннониттік Білім беру агенттігі, МенноМедиа (бұрынғы Меннониттік Баспа желісі), Меннониттік Денсаулық сақтау қызметтері және Эверенс (бұрынғы Меннониттік Өзара көмек қоры).
Меннониттік білім беру агенттігі
Меннониттік білім беру агенттігінің (MEA) АҚШ, Пуэрто-Рико және Канададағы бастауыш және орта мектептерінің мақсаты. МЭА сондай-ақ Америка Құрама Штаттарында орналасқан меннониттік колледждерге, университеттерге және семинарияларға қолдау көрсетуге және басшылық етуге көмектеседі. Бұдан өзге, ол АҚШ-тағы Меннониттік шіркеудің түрлі адамдарымен және топтарымен жұмыс істейді, оларды осы білім беру жүйесіне тартуға және меннониттік білімнің ерекшеліктерін көрсетуге көмектеседі. MEA Меннониттік АҚШ шіркеуімен бірлесіп, шіркеудің білім беру бағдарламаларын басқаруға жұмыс істейді.
Менониттер сенімін мойындау
Меннониттер көзқарасындағы Сенімнің жариялануы АҚШ-тағы Меннониттер шіркеуінің нанымдары мен амалдарына нұсқау береді. Бұл жариялану 1995 жылы Канзас штатының Уичито қаласында Меннониттер шіркеуі мен Меннониттердің Бас конференциясының бірлескен отырысында қабылданды. Онда Құдай, Иса Мәсіх және Киелі Рух сияқты жалпы христиандық теологиядан бастап, аяқ жуу, шындыққа ұмтылу және ант беруден сақтану, бейбітшілік, әділдік және қарсылық көрсетпеу, сондай-ақ шіркеудің үкімет пен қоғамға қатынасы туралы 24 бап қамтылған.
Жыныстық қатынас туралы пікірталас
1976 жылдан бері Бауырластық меннониттер кеңесі шіркеуде лесбиянка, гей, бисексуал және трансгендер адамдарды "толық қабылдауды" қолдауға белсенді жұмыс істеп келеді. 1986 жылы Саскатун қаласында өткен Бас конференция меннониттік шіркеуі (Меннониттік шіркеу АҚШ-тың алдыңғыларының бірі) гетеросексуалдықты ғана жыныстық қатынастың заңды түрі деп жариялаған мәлімдеме қабылдады. 1987 жылы Меннониттік шіркеу (MC USA-ның тағы бір алдыңғысы) Purdue Statement-ті ұқсас тілмен жариялады. 2009 жылы Колумбуста өткен съезде адамдардың жыныстық қатынасы туралы әрі қарай талқылауды талап ететін наразылықтар болды. 2015 жылы бірнеше конференциялардың ашық ЛГБТ мүшелеріне шіркеу қызметіне лицензия беру туралы шешімі талқыланды. Конфессияның екі округінде пасторлар бір жынысты қатынаста ашық түрде лицензияланды. Конфессияның көзқарасының либералды болуына байланысты, Ланкастер конференциясы 2015 жылдың қараша айында Меннониттік шіркеу АҚШ-тан шығуға дауыс берді. 2022 жылдың 29 мамырында шіркеу пасторларға бір жынысты некелерді өткізуге тыйым салатын Мүшелік ережелерін жойды. Кейбір аймақтық конференциялар пасторларға бір жынысты некелерді рәсімдеуге рұқсат берген болатын. Шіркеу сондай-ақ ЛГБТ қауымынан кешірім сұрауға дауыс берді.
Өмірлік мәселелер
Меннониттер бейбітшілікке берілгендік танытады, ал АҚШ-тағы меннониттік шіркеу мүшелері зорлық-зомбылыққа қарсы тұру арқылы соғыстарда саналы түрде бас тартушылардың тарихына ие. Олар сондай-ақ аборт пен өлім жазасына қарсы шығады. MC USA, Меннониттік Creation Care Network (MCCN) ұсынған, 2013 жылы 650 адамды қамтитын мүшелік тізімі бар «Иса Мәсіхтің қуатты жаңалығының бір бөлігі ретінде жаратылысқа қамқорлық етудегі қауымдар мен мүшелердің міндеттемелерін ілгерілету» және «Израиль мен Палестинада бейбітшілік іздеу» (2017) қаулыларын қабылдады. MC USA 2014 жылы «Көшпелілер туралы шіркеулік мәлімдеме» жариялады, онда: «Біз иммигранттар мен босқындар үшін әділ және гуманистік көші-қон саясатын қолдаймыз және осы әлсіз топтарды қорғау үшін қауымдарға, аймақтық кеңестерге және діни қызметкерлерге мүмкіндік береміз» делінген. MC USA-ның «Сексуалдық зорлық-зомбылық туралы шіркеулік мәлімдемесі» (2015) былай дейді: «Біз сексуалдық зорлық-зомбылық туралы шындықты айтуға, зорлық-зомбылық жасаушыларды жауапқа тартуға, олардың күнәларының ауырлығын мойындауға, жараланғандарды мұқият тыңдауға, осал адамдарды зақымданудан қорғауға, әділдік үшін жақсылыққа ұмтылуға және жаралардың жазылуына, кешірімнің ұсынылуына және қарым-қатынастардың денсаулыққа пайдалы жолдармен орнатылуына немесе қайта жаңғыруына үміттенуге шешім қабылдадық».