Кіріспе
Анабаптист христиан қауымдастықтарының мақсатты қозғалысы
Брудерхоф ("ағалар орны") – 1920 жылы Германияда Эберхард Арнольд құрған қауымдық анабаптист христиан қозғалысы. Осы қозғалыстың АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Австрия, Парагвай, Оңтүстік Корея және Австралияда қауымдастықтары бар. Брудерхофта сенушілердің шомылдыру рәсімінен өтуі, зорлық-зомбылықсыз және бейбітшілік орнату, ортақ меншік, жақсы жаңалықты уағыздау және некеде өмір бойы адалдықты сақтау дәстүрге айналған. Брудерхоф – Қайырымдылық Қоғамдастығының анықтамасына сәйкес мақсатты қауымдастық. Қауымдастықтар көбінесе "Брудерхоф" немесе кейде "Брудерхоф қауымдастықтары" деп аталады, бірақ олардың веб-сайтында "Брудерхоф" атауы қолданылады. Қауымдастықтар АҚШ-та Church Communities International ретінде заңды түрде тіркелген. Олардың корпорациясы 1939 жылдан 1978 жылға дейін "Ағалар қоғамы" деп аталды. Брудерхоф дәстүрлі хуттерлік бауырластармен байланысын сақтап келді, бірақ 1995 жылы олармен байланыс үзілді. "Брудерхоф" сөзін алғаш рет Моравиядағы анабаптистер қолданған. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, 24 Брудерхоф қауымдастығы бар.
Германиядағы бастама (19201937)
Брудерхофты 1920 жылы Германияда философияны оқыған студент, неміс жастар қозғалысы және оның әйелі Эмми фон Холландер (Emmy von Hollander) шабыттандырған Эберхард Арнольд құрды. 1920 жылы бес баласы бар жас отбасы Гессен штатының Саннерц қаласында үй жалдап, христиан қауымын құрды. Саннерцтегі үйге сыймаған соң, олар жақын маңдағы Рён тауына көшіп барды. Сол жерде Арнольд Солтүстік Америкада гуттерлер (олар анабаптистер қозғалысы еді, ол оларды үлкен қызығушылықпен зерттеген) әлі де бар екенін білді. 1930 жылы ол гуттерлермен кездесіп, гуттер дінінің пасторы болып бекітілді. Адольф Гитлер мен нацизмнің күшеюімен, 1934 жыл шамасында Рён қауымы әскери қызметке жарамды ерлер мен балаларын Лихтенштейнге көшірді, себебі олар ар-ұждандарынан бас тартып, қарулы күштерде қызмет етуден және нацистік идеологияны қабылдаудан бас тартты. Бұл қауым "Альм Брудерхоф" деп аталды. Нацистік үкіметтен туған қысымның салдарынан, басқалары Англияға көшіп, 1936 жылы Котсвольд Брудерхофын құрды. 1937 жылдың 14 сәуірінде құпия полиция Рён Брудерхофын қоршап алды, мүлікті тәркіледі және қалған қауым мүшелеріне елден қашуға қырық сегіз сағат уақыт берді. 1938 жылға қарай, Брудерхофтың барлық мүшелері Англияда қайта жиналды.
Англия (1937-1960 жылдар)
1936 жылы Брудерхоф Англияда Котсволдс аймағындағы Аштон-Кейнс ауылының жанында Аштон-Филдс деп аталатын ферманы сатып алды. Бастапқыда миссионерлік бекет ретінде жоспарланған ол, нацистік Германиядан қашуға мәжбүр болған кезде оларға пана берді. Англияда Брудерхоф мүшелерінің саны 350-ден асып, көбінесе Германиямен болатын соғысқа қарсы шығып, балама іздеген жас ағылшын мүшелерінің есебінен өсті. Алайда, 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін, қауымдастықтың неміс мүшелерінің болуы және оның бейбітшілікке ұмтылуы жергілікті халықтың күдігін тудырып, фермаға қарсы экономикалық бойкотқа әкелді. 1940 жылы Брудерхоф барлық неміс мүшелерін соғыс аяқталғанға дейін ұстауға және ағылшын мүшелерін әскерге шақыру немесе Англияны бірлесіп тастап кету мүмкіндігімен бетпе-бет келді. Брудерхоф соңғысын таңдап, кейбіреулері шетелде пана іздеуді бастады. Барлық мүшелер Англияны тастап кетуді қалаған жоқ. 1941 жылғы Рождествоға дейін қалған 19 адамдық топ Шропширдегі Лудлоуға жақын Кли-Хиллдегі Лоуэр-Бромдон фермасын сатуға тапты және 1942 жылғы наурызда топ жаңа үйіне көшті. Жыл соңына қарай топ өзін Уитхилл Брудерхоф деп атады. 1944 жылғы сәуірде олар көршілес Үстіңгі Бромдон фермасын иеленді, ал 1945 жылы қауым Титтерстон Клей қыратының етегіндегі Клетон Корт фермасына дейін кеңейді, нәтижесінде үш Уитхилл фермасының жалпы ауданы құрады. 1959 жылы Pathé Newsreel қауымдастық туралы қысқа фильм түсірді, дәл сол кезде Брудерхофтың өзі дағдарысқа ұшырады, ал Уитхилл қауымдастығы келесі екі жылдың ішінде таратылды.
Парагвай (1941-1961; 2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1941 жылы Брудерхоф Англиядан Парагвайға көшіп келді — сол кезде әртүрлі ұлттардан құралған бейбітшіл қауымдастықты қабылдаған жалғыз ел осы еді. Бұл көші-қонға меннониттердің орталық комитеті көмектесіп, жеңілдетті. Брудерхофтар бастапқыда құнарсыз Чако аймағына қоныстанды, кейін Парагвайдың шығысына көшіп, «Примавера» деп аталатын үлкен жер учаскесінде үш елді мекен құрды. Брудерхоф мүшелері қауымдастық мүшелері мен жергілікті парагвайлықтарға арналған аурухана ашты. Бұл аймақтағы жалғыз медициналық мекеме болғандықтан, келесі екі онжылдық бойы ондаған мың адамға қызмет етті. 1960 жылдардың басында Парагвайдағы қауымдастық айтарлықтай өсіп, Солтүстік Америкадан келушілердің қызығушылығын тудырды. 1942 жылы қауымдастықтың бірнеше басшылары қауымдастықтың болашағы туралы мәселеде мүшелердің бір тобымен келіспеушілікке ұшырады. Бұл топқа қауымдастықтың негізін қалаушысы Эмми Арнольд та кірді, ол негізін қалаушының көзқарасының негізінен қауымдық идеалдар емес, Иса Мәсіхке деген шынайы сенімге байланысты екенін айтты. Соңында шіркеу басшылығы, негізін қалаушының күйеу баласы Ханс Цумпе басқарып, қауымдастықтан наразыларды қуды. Оларды қолдағандардың үнін жабу үшін көбінесе қатаң тәртіп шаралары қолданылды. Бірақ кейін отбасыларына оралуға рұқсат берілген наразылар қауымдастыққа қайта қосылды. Олардың бірі, Эберхард пен Эмми Арнольдтың ұлы Иоганн Генрих Арнольд, отбасымен бірге АҚШ-қа қаржы жинау үшін жіберілді және 1954 жылы Нью-Йорк штатының Рифтон қаласында «Вудкрест» деген жаңа қауымдастық құрды. Келесі жылдары Цумпе мен Арнольд арасындағы келіспеушіліктер жалғасып, Цумпе қауымдастықтан басшылық лауазымынан алынуына әкелді. Цумпе 1960 жылы жеке мәселелерінің жарияланғаннан кейін қауымдастықты тастап кетті. Цумпені қолдаған көптеген мүшелер, сондай-ақ болған жағдайға түсініксіз қарағандар қауымдастықты тастады немесе тастау сұралды. Ақырында Парагвайдағы қауымдастықтар таратылды, ал қалған мүшелер Америка Құрама Штаттарына көшірілді. 1960 жылдары қауымдастықты тастағандардың көпшілігі кейін қайтып келді, бірақ кейбіреулері қауымдастықтың құрамында болмай, Брудерхофты сынаған топ құрды. Олардың әңгімелері Юлиус Рубиннің 2000 жылы жазған «Қуаныштың екінші жағы: Брудерхофтар арасындағы діни қайғы» атты кітабының негізін құрады. Рубиннің өзі ешқашан Брудерхофқа бармаған. 2010 жылы Брудерхоф Парагвайдың Асунсьон қаласында «Вилла Примавера» қауымдастығын ашты.
АҚШ (1954 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1954 жылы Брудерхоф Америка Құрама Штаттарында, Рифтон, Нью-Йорк қаласының жанында, американдық қонақтардың саны күрт өскендігіне жауап ретінде Вудкрест Брудерхоф деп аталатын елді мекенді құрды. Вудкрест Грузиядағы Македония кооперативтік қауымдастығын және Нью-Джерсидегі Кингвуд қауымдастығының көптеген мүшелерін қабылдады. Македония кооперативтік қауымдастығы арқылы Вудкрест Community Playthings бизнесін мұра етті. Пенсильванияда (1957) және Коннектикут штатында (1958) тағы да жаңа қауымдастықтар құрылды. 1990 жылы Пенсильвания штатының Фармингтон қаласында, Нью-Медоу Рун Брудерхофқа жақын жерде Спринг Вэлли Брудерхоф құрылды. 2021 жылғы сәуір айына қарай, АҚШ-та барлығы 18 Брудерхоф қауымдастығы бар.
Еуропа (1971 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2024 жылдың сәуіріне қарай, Ұлыбританияда үш Брудерхоф қауымдастығы, Германияда екеуі және Австрияда екеуі бар. Бұл жер бұрын туберкулез ауруханасы болып пайдаланылған. 1995 жылы Кентте бұрынғы спорт колледжі сатып алынды. 2005 жылы Брудерхоф Шығыс Лондонда шағын қауымдастық құрды. Бұл қалалық Брудерхоф қазір Оңтүстік-Шығыс Лондондағы Пекхэмге көшірілді.
Германия
2002 жылы Брудерхоф Саннерцте (Германия) үй сатып алды.
Австрия
Брудерхоф Австрияда екі қауымдастыққа ие, атап айтқанда Гуциф және Ам Штайн орналасқан жерлері.
Австралия (1999 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Брудерхоф 1999 жылы Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының солтүстік-шығысындағы Елсмор ауылында қоғамдастық ашқан. 2005 жылы Брудерхоф іргелес Инверел қаласында қоғамдастық құрды, онда олар жарнама тақталарын жасаумен айналысады.
Оңтүстік Корея (2022 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Брудерхоф 2022 жылы Оңтүстік Кореяның Канвон провинциясының Йонволь қаласында қоғамдастық ашты.
Сенімдер мен тәжірибе
Брудерхоф – ертедегі христиандықтың үрдістерін үлгі еткісі келетін евангелистік анабаптистік қауымдастық. Эберхард Арнольд ертедегі христиандық, анабаптистер, неміс пиетизмі және неміс жастар қозғалысы сияқты бірқатар тарихи ағымдардан шабыт алды. Иоганн Блюмхардт (1805–1880) және оның ұлы Кристоф Блюмхардт (1842–1919), екеуі де неміс лютерандық теологтар, Брудерхофтың діни сенімдерінің маңызды көзі болып табылады. Брудерхоф христиандық бейбітшілікті ұстанады және осы себепті әскери міндеттілікке қарсы тұрады, бұл Шлейтхайм жарнамасында қалыптасқан ерте анабаптистік нанымдарды көрсетеді. Брудерхоф мүшелері жеке меншікке ие болмайды, барлығын ортақ пайдаланады. Мүшелер Брудерхофтың ішінде жұмыс істейді, ешкім жалақы алмайды немесе банк шоты ашпайды. Барлық кәсіпорындардан түскен табыс жинақталып, барлық мүшелердің күтіміне және түрлі қоғамдық қызметтерге жұмсалады. Ұйымның әрбір мүшесі өмірінің соңына дейін шіркеу қауымдастығына толыққанды берілуге дайын екендігіне ант беруі керек – барлық қабілеттерімен, денесі мен жанының күшімен және қазіргі және болашақта мұраға алған немесе тапқан барлық мүлігімен. Брудерхоф сенушілерді шомылдыру рәсімін өткізеді, бірақ бұл мүшелікке тең келмейді. Мүшелік өмір бойына сақталады және 21 жасқа толғаннан кейін ант беру арқылы жүзеге асырылады. Брудерхоф сонымен қатар 1925 жылғы алғашқы Брудерхофтың үй ережесіне негізделген «Махаббат заңы» деп аталатын қағиданы қолданады:
Брудерхоф некені «бір ер және бір әйел арасындағы өмір бойына созылатын одақ» деп санайды және жыныстық махаббаттың тек осындай некелік қарым-қатынаста бөлісуі керек деп есептейді. Ажырасу мен қайта үйленуді дұрыс емес деп санайды. АҚШ және Ұлыбританияда бір ер және бір әйел арасындағы некелерді қолдау мақсатында некелік шараларды ұйымдастырды және өткізді. Брудерхоф 2014 жылдың 17-19 қарашасы аралығында Ватиканда өткен және Папа Франциск қатысқан, ер және әйелдің толықтығын талқылауға арналған Humanum конференциясына қатысты. Анабаптистік ілімдегі дүниеден жаңылмау қағидасына сәйкес, Брудерхоф мүшелері қарапайым киім киеді, әйелдер христиан Киелі кітабындағы 1 Коринфтерге 11-ге сәйкес бас жамылғысын (әдетте, ілулі шапанды) киеді.
Қазіргі өмір
Көптеген қауымдастықтарда балабақша, кіндік шеше, мектеп, қоғамдық асхана, кір жуу, түрлі шеберханалар мен кеңселер болады. Брудерхоф өмірі отбасыға негізделген, алайда жалғыз мүшелері де көп. Балалар әрбір қауымдастықта маңызды рөл атқарады және көптеген қоғамдық жиналыстарға қатысады. Мүгедек және қарт мүшелер қауымдастық тарапынан күтімге алынып, денсаулығына қарай күнделікті өмір мен жұмыстарға қатысады. Брудерхоф қауымдастығы күніне бір рет бірге тамақтанады. Ал қалған уақытта отбасылар жеке тамақтанады. Ән салу қауымдастықта ғибадат етудің кең таралған түрі, мүшелер көбінесе тамақ ішер алдында ән салады. Брудерхоф спирттік ішімдіктерді ішуге тыйым салмайды. Брудерхофқа көптеген қонақтар келеді және барлық қауымдастықтар қонақтарға ашық. Брудерхофтың бүкіл әлем бойынша шамамен 2900 мүшесі бар деп есептеледі.
Технология
Брудерхоф технологияны қолдануға сақтықпен қарайды. Брудерхоф отбасылары үйде теледидар көрмейді және интернет қолданбайды, бірақ оны үйден тыс қолданады, көптегендері смартфондарды пайдаланады. Амиштерден ерекшелігі, олар көліктерге ие және оларды жүргізеді, сондай-ақ заманауи бизнес пен зауыттарды басқарады. Қазіргі таңда олар екі негізгі веб-сайтты (bruderhof.com және plough.com) және бірнеше әлеуметтік желілерді жүргізеді. Олардың кейбір мүшелері Брудерхофтағы өмірін көрсететін бейне блогтар жасайды және оларды онлайн жариялайды.
Білім
Брудерхоф әрбір қауымдағы балалар үшін мектеп ашады, олар 18 жасқа толғанда қауымнан кетуге рұқсат алады. 2019 жылы Бич Гроув мектебі мектебіне екі жатақхана қосты.
Кәсіпорындар
Брудерхоф әр түрлі бизнестерді жүргізеді, олар қауымдастықтарын қаржыландыруға табыс әкеледі және мүшелеріне ортақ жұмыс ұсынады, олардың көпшілігі дерлік сол жерде жұмыс істейді. "Community Playthings" 1950-ші жылдары құрылды және көп ұзамай Брудерхофтың негізгі табыс көзіне айналды. "Rifton Equipment" американдық қауымдастықтардың бірі басқарады, ол мүгедек ересектер мен балаларға арналған қозғалыс және оңалту жабдықтарын сатады. Ол 1977 жылы негізі қаланды. "Danthonia Designs" австралиялық Брудерхофты қолдайтын бизнес. Ол қолмен жасалған үш өлшемді таңбаларға маманданған және 2001 жылы құрылды.
Қоғамның кең ауқымына қатысу
Брудерхоф өзінің қауымдастықтарын қоршаған аудандарда және жалпы әлемде белсенді түрде қатысады. Брудерхоф әділдік пен қайырымдылық ісін Евангелиенің бұйрығы деп санайды. Мысалы, 2019 жылы Брудерхоф копт шіркеуімен бірлесіп, ИХИШ (ДАИШ) шабуылдарынан қаза тапқан копт шейіттерін еске алды. 2004 жылы қауымдастық мүшелері Рим папасымен кездесті. Брудерхоф мүшелері мектеп кеңестерінде қызмет етеді, дастарқан үйлерінде, түрмелер мен ауруханаларда ерікті болады және көмекке мұқтаж адамдарға тамақ пен баспана беру үшін полиция сияқты жергілікті әлеуметтік қызмет агенттіктерімен жұмыс істейді. Олар «Оксфам», «Балаларды құтқару», «Тирфонд» және «Дүниежөніндегі көру» сияқты түрлі халықаралық көмек ұйымдарын белсенді түрде қолдайды. Брудерхофтың «Plough Publishing House» баспасы кітаптар мен «Plough Quarterly» журналын шығарады. «Plough» рухани классикалық туындыларды, шабыттандыратын кітаптарды және балаларға арналған кітаптарды басып шығарады, олардың кейбіреулерін тегін жүктеуге болады. Кітаптардың кейбіреулерін Брудерхоф мүшелері жазса, қалғандарын басқа авторлар жазады. 1999 жылы Колумбайн орта мектебіндегі трагедияға жауап ретінде Брудерхоф пен детектив Стивен Макдональд мектептерде өткізілетін жиындар бағдарламасын жасады, ол қазір АҚШ және Ұлыбританияда ондаған мың жасқа жетті. «Айналымды үзу» деген атпен спикерлер кешірім туралы оқиғаларын мектептегі балаларға айтады. Брудерхоф қауымдастығы түрлі уақытта өлім жазасы және Ирак соғысы сияқты әлеуметтік мәселелер бойынша науқандар ұйымдастырды. Олар 1982 жылы Филадельфия полиция қызметкерін өлтіргені үшін сотталған белсенді Мумия Абу Джамалға өлім жазасын кесуге қарсы науқанға қатысты.
Брудерхофтың БАҚ-тағы рөлі
Брудерхофтар көбінесе басты ақпарат құралдарында көрінбейді, бірақ кейде фотографтар мен журналистерге олардың өмірін көруге рұқсат етеді.
Брудерхофтың ішінде BBC One
Шығыс Сассекстегі Дарвелл Брудерхоф CTVC-ге олар туралы 40 минуттық деректі фильм түсіруге мүмкіндік берді, "Брудерхофтың ішінде" деген фильм BBC1 арнасында 2019 жылдың 25 шілдесінде көрсетілуге жоспарланған, бірақ "BBC News at Ten" бағдарламасының уақыты артық кеткендіктен эфирден алынды. Ақыры ол 2020 жылдың 13 тамызында BBC1 арнасында көрсетілді. Фильм қоғамның ішкі өмірін көрсетеді және Брудерхофтың оларды қоғамнан тыс өмірді зерттеуге ынталандыратын жасқа жеткен жас адамды бақылайды.
BBC ішкі аударма
2020 жылдың наурыз айында BBC-дің Inside Out South East бағдарламасы қауымның бұрынғы мүшелерінен түскен бірнеше шағымдарды жариялады. Онда психикалық денсаулығы нашарлаған әйелді жын-пері шығаруға әрекет ету, қарым-қатынаста болған жасөспірімдерді жазалау, сондай-ақ қауымнан кеткендерге деген жағымсыз көзқарас сипатталды. Брудерхоф бағдарламаға наразылық білдіріп, бағдарлама авторы қауымға ешқашан келмегенін мәлімдеді. Олар сондай-ақ, ең ауыр шағымдар мемлекеттік органдарға жеткізілгенін, бірақ олар одан әрі тергеу жүргізбеуге шешім қабылдағанын айтты. Брудерхоф жасаған мәлімдемеде бұл оқиғадағы бұрынғы мүшелердің куәліктері қауым туралы "бұрмаланған ақпаратты" ұсынғаны жазылған. "Біз әлемді жақсырақ етуге тырысатын, ашық және құшақ жаратын христиан қауымымыз, бірақ кемшіліктеріміз бар. Біздің балаларымызға қамқорлық жасауды Офстед ондаған жылдар бойы тексеріп келеді және ешқандай мәселе таба алмады. Брудерхофқа осы жылы 100 жыл толады. Осы уақыт ішінде біз қателіктер жасадық, оған өкінеміз. Брудерхофпен байланысты тәжірибелерінен зардап шеккендердің барлығын тыңдауға дайынбыз".
Гуттерлермен қарым-қатынас
Брудерхоф қауымдары мен гуттерлер 1930 жылдан 1955 жылға дейін және 1974 жылдан 1995 жылға дейін әрекеттестік қарым-қатынаста болды. 1990 жылы Лехерлеут және Дариуслеут топтары бөлініп кетті, ал Шмидлеут Брудерхофпен байланысын сақтап қалды. 1992 жылы Шмидлеут арасындағы жарылыстан кейін, көбінесе дәстүрлі топ та бөлініп кетті, ал прогрессивті тармақ (Якоб Клейнсасер басшылығымен) 1995 жылға дейін байланысты сақтады. Осыдан кейін дәстүрлі гуттерлер мен Брудерхоф жеке-жеке топтарға айналды. 1955 жылы гуттерлердің бөлінуіне себеп – көпшілік дауыспен Брудерхофқа қосылған Форест-Ривер гуттер колониясы төңірегіндегі жанжал болды. 1974 жылы екі топ арасында қайтадан келісімге келді. 1990 жылы дәстүрлі гуттерлердің үш тармағының екеуі білім беру, құлшылық ғибадаттары және сыртқы адамдармен қарым-қатынас, соның ішінде саяси белсенділік сияқты мәселелерге байланысты бөлініп кетті. Род Янценнің сөзіне сүйенсек, дәстүрлі гуттерлер мен Брудерхоф қауымдары арасында көптеген салаларда айырмашылықтар бар. Мәдени айырмашылықтардан өзге, білім беру, басшылық, шешім қабылдау, шіркеу тәртібі, экуменизм, «Құдай Сөзі» ұғымы және тағы да басқалары бойынша да келіспеушіліктер болды. Осы барлық айырмашылықтар 1995 жылы толық ажырасуға әкеп соқты.