Көліктің модельдік және өндіріс жылдары

Кіріспе

Коммерциялық өнімнің өндірілген күні, өнімнің өндірілген күні.

Үлгі жылы (кейде MY деп қысқартылады) – бірнеше жыл бойы өндірілген өнімнің түрін анықтау тәсілі. Үлгі жылы, өнімнің жасалған календарлық жылмен сәйкес келуі де, келмеуі де мүмкін.

АҚШ және Канада

АҚШ және Канадада автомобильдер модель жылы бойынша анықталады және реттеледі, ал басқа нарықтарда нақты көліктерді анықтау үшін өндірілген күні (ай/жыл) қолданылады, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы модель жылы идентификаторында "жыл" (модель жылы) орнына модель кодтары пайдаланылады. Автомобиль өнеркәсібі мен оны реттейтін агенттіктерде, мысалы, АҚШ Ұлттық автомобиль жолдарындағы қауіпсіздік басқармасы, АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі, Канаданың Көлік және Канаданың Қоршаған ортасы сияқты техникалық құжаттарда, жылдың алдында MY әріптері жиі қолданылады (мысалы, MY2019 немесе MY93). Дегенмен, бұл префикс болмаса да, Солтүстік Америка контекстінде көліктің өндірілген күнтізбелік жылы емес, модель жылы туралы әдетте сөз болады. Жаңа модель жылы әдетте алдыңғы күнтізбелік жылдың тамыз-қыркүйек айларында басталады, бірақ кейде ақпан айында да басталуы мүмкін, мысалы, 2022 жылғы Acura MDX төртінші буыны 2021 жылдың қаңтарында өндіріске кірісті. Бұл жаңа модельдің жарнамасы жаңа телесезонның қыркүйек айының соңында басталуымен үйлестірілгендігіне байланысты, себебі теледидар автомобиль өндірушілерінің өнімдерін жарнамалау үшін маңызды канал болды, ал автомобиль компаниялары жаңа модельдерін жылдың ең маңызды уақытында іске қосатын. Импортталған автомобильдер АҚШ және Канадада модель жылы конвенциясын қолданады, тіпті бұл жүйе басқа елдерде сатылатын сол автомобильдер үшін қолданылмаса да. Жыл сайынғы стильдік жаңарулар (әсемдік индустриясынан алынған практика) тұжырымдамасын 1920 жылдары Альфред П. Слоан General Motors компаниясының автомобильдеріне енгізді. Бұл автомобиль өнеркәсібінде жоспарлы ескірудің алғашқы түрі болды, онда жыл сайынғы стильдік өзгерістер тұтынушыларға автомобильнің жаңалығын немесе оның жоқтығын оңай анықтауға мүмкіндік берді. Модель қатарына енгізілген басқа да маңызды өзгерістер әдетте жаңа модель жылының басталуымен бірге жүреді. Модель жылы 1930 жылдардың ортасына дейін күнтізбелік жылмен сәйкес келді. Содан кейін президент Франклин Д. Рузвельт автомобиль өнеркәсібінде жұмыспен қамтуды стандарттау мақсатында алдыңғы жылдың күзінде автомобильдердің модель жылдарын жариялау туралы жарлыққа қол қойды. Келесі жылғы модельді жыл соңына дейін өндіру Америкада ұзақ жылдар бойы сақталған дәстүрге айналды. Осының нәтижесінде, келесі модель жылының кейбір автомобильдері ақпан айындағы NFL Супер Боул кезінде жарнамаланды. Ерте модель жылының іске қосылғанының айқын мысалы – Ford Mustang, ол 1964 жылғы әлемдік көрмеде 1965 жылғы модель ретінде (бейресми түрде "1964½" деп аталды) 1964 жылғы сәуірде, 1964 жылғы тамыздағы 1965 жылғы модель жылының әдеттегі басталуына бірнеше ай бұрын таныстырылды. Демалыс көліктері үшін АҚШ Федералды сауда комиссиясы өндірушіге көлік құралының өндірілген күнінен екі жылға дейін модель жылын пайдалануға рұқсат береді.

Automobiles in the United States and Canada are identified and regulated by model year, whereas other markets use production date (month/year) to identify specific vehicles, and model codes in place of the "year" (model year) in the North American make model year identifier. In technical documents generated within the auto industry and its regulating agencies such as the U. S. National Highway Traffic Safety Administration and United States Environmental Protection Agency and Transport Canada and Environment Canada, the letters MY often precede the year (as in MY2019 or MY93). Even without this prefix, however, in the North American context it is usually the model year rather than the vehicle's calendar year of production that is being referred to. The new model year typically begins in August to September of the preceding calendar year, though can be as early as February, such being the case for the fourth generation 2022 Acura MDX, which started production in January 2021. This was partly due to the advertising of a new model being coordinated with the launch of the new television season in late September, because of the heavy dependence between television to offer products from automakers to advertise, and the car companies to launch their new models at a high profile time of year. Imported cars use the model year convention in the U. S. and Canada, even when this system is not used for the same cars when sold in other countries. The concept of yearly styling updates (a practice adopted from the fashion industry) was introduced to General Motors' range of cars by Alfred P. Sloan in the 1920s. This was an early form of planned obsolescence in the car industry, where yearly styling changes meant consumers could easily discern a car's newness, or lack of it. Other major changes to the model range usually coincided with the launch of the new model year.,

Model year followed with calendar year until the mid 1930s until then president Franklin D. Roosevelt signed an executive order to release vehicle model years in the fall of the preceding year in order to standardize employment in the automotive industry. The practice of beginning production of next year's model before the end of the year has become a long standing tradition in America. This has resulted in a few cars in the following model year being introduced in advertisements during the NFL Super Bowl in February. A notable example of an early model year launch would be the Ford Mustang, introduced as an early 1965 model (informally referred to as "19641/2") in April 1964
at the World's Fair, several months before the usual start of the 1965 model year in August 1964. For recreational vehicles, the U. S. Federal Trade Commission allows a manufacturer to use a model year up to two years before the date that the vehicle was manufactured.

Басқа елдер

Басқа елдерде көлік құралдарын олардың өндірілген жылы мен айы бойынша, ал автомобильдердің нақты бір түрін олардың буыны арқылы анықтау жиі кездеседі, мысалы "Mark III" немесе осы автомобиль түрінің өндірушісінің коды (мысалы, 2008 жылдың қарашасы мен 2013 жылдың маусымы аралығында жасалған Mazda 3 үшін "BL" коды). Еуропада модельдік жылдарды сипаттау үшін аз қолданылуының себебі, 1980 жылдан бері көптеген көліктер наурыз айында Женева автосалонында, қыркүйек айында Франкфурт автосалонында немесе қыркүйек айында Париж автосалонында таныстырылады. Жаңа модельдер маусым немесе шілде айларында ұсынылады. Еуропаның қалған бөлігіндегідей, Ұлыбританиядағы автомобиль өнеркәсібі де АҚШ-та кең таралған модельдік жылдарды жүйелі түрде қолданған жоқ, себебі автомобильдер осыншалықты үнемі жаңартылмайтын немесе өзгертілмейтін. Бірақ кейбір ерекшеліктер болды; мысалы, 1950 және 1960 жылдары Rootes Group американдық тәжірибені әдейі көшіріп, Hillman Minx және Humber Super Snipe сияқты негізгі модельдеріне жыл сайын шағын өзгерістер енгізді. Дегенмен, олар модельдік жылдармен емес, сериялармен анықталды, кейде әліппелік белгілермен (мысалы, Minx Series IIIA, IIIB және IIIC) механикалық немесе конструкциялық жақсартуларға қарағанда көбінесе сыртқы жаңартуларды ажырату үшін. Америкадағыдай, британдық автомобиль өнеркәсібі де әдетте қыркүйек айында жаңа модельдерді (немесе қолданыстағыларын жаңартуды) жариялап тұрды. Бірақ бұл АҚШ-та практикаға айналғанға дейін бұрыннан бар норма еді және теледидар маусымымен байланысты емес. Оның орнына, бұл ағылшын Мидлендсының, әсіресе Ковентри мен Бирмингемнің өндіріс салаларындағы ұзақ жылдардан бері қалыптасқан тәжірибеден туындады, британдық автомобиль өнеркәсібі велосипедтер мен станок жасаудан дамығандықтан, зауыттарды жауып, жұмысшыларға тамыз немесе қыркүйек айында екі апта демалыс берілетін. Бұл зауытта жабдықты жаңартуға мүмкіндік берді және жұмысшылар оралғаннан кейін және зауыт қайта іске қосылғаннан кейін өндіріске кірісетін жаңа өнімдерді ұсынуға қолайлы уақыт болды. Осылайша, автомобиль өнеркәсібіндегі жұмыс жылы қыркүйектен қыркүйекке дейін жалғасты. Жаңа немесе жақсартылған модельдер жазда жарияланып, қазан айында өткізілетін Британдық автосалонында көрсетілетін. Мұнда оларды индустрия мен сатып алушылар алғаш рет көріп, өткен апталарда жасалған автомобильдер сатуға дайын күйде дилерлерге жеткізіле бастады. Сондықтан, мысалы, 1960 жылы сатуға арналған автомобиль модельдері 1959 жылдың үшінші тоқсанында жарияланып, көрсетілетін, ал сатылым жыл соңына дейін басталар еді, ал 1961 жылға арналған жақсартулар 1960 жылдың қыркүйегінде жарияланып, 1960 жылғы қазан айындағы автосалонда көрсетілетін. Бұл тәжірибе абсолютті емес еді; мысалы, түпнұсқа Vauxhall Victor 1957 жылдың ақпан айында ресми түрде жарияланды, ал сатылым сол айдың соңында басталды, ал Victor моделіне енгізілген кейінгі толықтырулар мен жаңартулар ақпан айында ұсынылды – Vauxhall зауыты өнеркәсіптің дәстүрлі орталығынан тыс, Лутон қаласында орналасқандықтан, ортақ жұмыс кестесіне сәйкес келмеді. General Motors компаниясына тиесілі болғандықтан, Vauxhall жыл сайын өз машиналарын шамалы өзгертіп отыратын, тіпті кейбір материалдарында "модельдік жылдар" деп атап көрсеткен, бірақ бұл Америкадағыдай ресми мәнге ие болған жоқ немесе сатып алушылар үшін маңызды болған жоқ. 1960 жылдары британдық автокөлік өндірушілері журналистерге жаңа модельдер туралы жыл басында ақпарат беруді бастады, бұл олардың бәсекелестерінен бұрын жариялауға және қыркүйек айының қарбаласынан құтылуға мүмкіндік берді. Бұл жыл сайын ертерек және ертерек өтетін, әсем әрі күрделі медиа және маркетингтік шараларға айналды. Жұмыс тәжірибесінің өзгеруі, басқа елдердің автомобиль өндірушілерінің британдық нарыққа енуі және британдық фирмалардың нарықтық үлесінің төмендеуі, қыркүйек айында жаңа модельдерді ұсыну дәстүрінен бас тартуға әкелді, бірақ Британдық автосалоны қазан айында өткізіле берді.

In other countries, it is more common to identify specific vehicles by their year and month of production, and cars of a particular type by their generation, using terms such as "Mark III" or by the manufacturer's code for that kind of car (such as "BL" being the code for a Mazda 3 built between November 2008 and June 2013). In Europe, the lesser use of model years as a descriptor is partly because since the 1980s many vehicles are introduced at the Geneva Motor Show in March, the Frankfurt Motor Show in September or the Paris Motor Show in September. New models have increasingly been launched in June or July. As with the rest of Europe, the motor industry in the United Kingdom did not regularly make use of model years in the way common in the US, since cars were not as regularly updated or altered. Some exceptions existed; for instance in the 1950s and 1960s the Rootes Group deliberately copied American practice and performed annual small alterations to its key models such as the Hillman Minx and the Humber Super Snipe. However these were still not identified by model years but by Series numbers, sometimes with alphabetical designations (such as the Minx Series IIIA, IIIB and IIIC) to distinguish what were mostly cosmetic updates rather than mechanical or structural improvements. As in America, the British motor industry did generally announce new models (or updates to existing ones) in September. However this was the norm long before it became practice in the US and did not originate with the television season. Instead it began because the long established practice in the manufacturing industries of the English Midlands, especially Coventry and Birmingham where the British car industry developed out of the established bicycle and machine tool trades, was to close factories and give workers a two week holiday in August or September. This was used as a chance to renew tooling in the factory and was an ideal time to introduce new products which would begin production when the workers returned and the factory restarted. Thus the working year in the car industry ran from September to September. New or improved models would be announced in the summer and would be displayed at the British Motor Show which was held in October. Here they would be seen by the wider industry and buying public for the first time, just as the cars produced in the previous weeks began reaching the dealerships ready for sale. Therefore, car models intended for sale during, say, 1960, would be announced and displayed in the third quarter of 1959, with sales beginning before the end of the year, and any improvements intended for 1961 would be announced in September 1960 and displayed at the 1960 Motor Show in October. This convention was not absolute; for instance the original Vauxhall Victor was officially announced in February 1957 with sales beginning later the same month, and subsequent additions and updates to the Victor range were all introduced in February notably Vauxhall's factory was outside the traditional centre of the industry, being in Luton, and so did not follow the common working calendar. Being owned by General Motors, Vauxhall also generally made minor changes to its cars year by year, even referring to 'model years' in some of its literature, but these did not have the same official weight or significant to buyers as they did in America. During the 1960s British car makers began giving journalists access to upcoming models earlier in the year to get announcements out ahead of their rivals and clear of the busy September period. This developed into increasingly lavish and sophisticated media and marketing events happening earlier and earlier in the year. Changes to working practices, the in roads made to the British market by car makers from other countries and the decline in market share by British firms finally led to the tradition of new models being introduced in September being abandoned, although the British Motor Show continued to be held in October.

VIN кодтамасы

Америка Құрама Штаттары мен Канадада қолданылатын көлік құралы идентификациялық нөмірінің (VIN) стандартталған форматында көліктің өндірілген жылы 10-шы цифр ретінде беріледі. Көліктің нақты өндірілген күні VIN-ге енгізілмейді, бірақ ол көлік қауіпсіздігі сертификатында көрсетілуі қажет.