Кіріспе

Музыкалық интервал. Музыкада нонин – октава мен секундадан құралған күрделі интервал. Секунда сияқты, нонин интервалы да дәстүрлі гармонияда диссонанс ретінде жіктеледі. Нонин секундадан бір октава үлкен болғандықтан, оның дыбыстық қуаты аз тығыз деп есептеледі.

Тоғызыншы майор

Үлкен тоғызыншы – 14 жарты тонға созылған, немесе октава плюс 2 жарты тонды құрайтын күрделі музыкалық интервал. Егер ол бір октава ішінде қайта жазылса, үлкен секунда немесе кіші септимаға айналады. Үлкен тоғызыншының дыбысы шамалы диссонанстық.

Орындау

Кейбір жиі қолданылатын транспозициялық аспаптар нотада жазылғаннан үлкен тоғыздыққа төмен естіледі. Оларға тенор саксофон, бас кларинет, баритон/эвфония (егер олардың нотасы үстіркіш кілтімен жазылған болса), сондай-ақ тромбон (британдық мыс оркестрінің музыкасында үстіркіш кілтімен жазылғанда) жатады. Баритон/эвфония немесе тромбон ноталары бас кілтімен немесе тенор кілтімен жазылған кезде, олар нотадағыдай естіледі.

Кіші тоғызыншы

Минорлық тоғызыншы (m9 немесе 9) – 13 жарты тонды немесе октавадан бір жарты тон жоғары интервалды құрама музыкалық интервал (сондықтан ол кеңейтілген октаваға эквивалентті). Егер ол бір октава ішіне сыйдырылса, кіші секунда немесе үлкен жетіншіге айналады. Минорлық тоғызыншы дыбыстық жағынан өте диссонанстық, ал еуропалық классикалық музыкада көбінесе тоқтатылу ретінде кездеседі. Бела Барток фортепианоға арналған минорлық 9-шы интервалдардағы этюд жазды. Роберт Шуманның «Фасшингсшванк аус Вьен» шығармасының төртінші бөлімі (интермеццо) аккомпанементтен минорлық тоғызыншы интервалмен жоғарыда орналасқан мелодиялық ноталарды ерекшелейді. Александр Скрябиннің фортепиано сонатасы №9, «Қара жәшік» минорлық тоғызыншы интервалына негізделген, бұл жағымсыз және қатал дыбыс тудырады. Игорь Стравинскийдің бірнеше шығармалары минорлық 9-шы интервалды қамтитын әсерлі жестімен басталады: аккорд ретінде «Les Noces» (1923) және «Threni» (1958); немесе жоғары қарай мелодиялық секіру ретінде: «Пианино мен оркестрге арналған Каприччио» (1929), «Үш бөлімді симфония» (1946) және «Пианино мен оркестрге арналған қозғалыстар» (1960).

Тоғызыншы көтерілген

Көбейтілген тоғызыншы – 15 жарты тонды немесе октавадан 3 жарты тон жоғары аралық. Бір октаваға дейін айналдырылса, ол кіші үшінші немесе үлкен алтыншыға тең болады. Қараңыз: Доминантты жетінші өткір тоғызыншы аккорды.

Тоғызыншы акордтар

Тоғызыншы аккордтың үш түрін ажыратуға болады: доминантты (9), мажор (M9) және минор (m9). Екінші сатыдағы дыбыс қосылғанда жетінші аккордтың сапасы өзгермейтіндіктен, оларды есте сақтау оңай.