Канкан биі – 1840 жылдан бастап танымал болған, жоғары қарқынды, энергияға толы француз кабаре биі. Етектерді серпеліс, жоғары соққылар, айлакерлік қозғалыстар!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық зал биі
Music hall dance
Кан-кан (түпнұсқа француз тілінде /kɑ̃kɑ̃/ деп жазылады) – жоғары қарқынды, физикалық тұрғыдан қиын би, ол 1840 жылдары музыкалық залдарда танымал болды және бүгінгі күнге дейін француз кабарелерінде танымалдылығын сақтап келеді. Бастапқыда жұптар билеген, қазір әдетте әйел бишілер тобымен байланысты. Бидің негізгі ерекшеліктері – юбкалар мен көйлекшелерді белсенді түрде қолдану, сондай-ақ жоғары соққылар, икемделу және айналулар.
The can can (also spelled cancan as in the original French /kɑ̃kɑ̃/) is a high energy, physically demanding dance that became a popular music hall dance in the 1840s, continuing in popularity in French cabaret to this day. Originally danced by couples, it is now traditionally associated with a chorus line of female dancers. The main features of the dance are the vigorous manipulation of skirts and petticoats, along with high kicks, splits, and cartwheels.
Тарих
Кан-кан биінің төрт немесе одан көп жұп билейтін әлеуметтік квадрил биінің соңғы қозғалысынан пайда болғаны саналады. Бидің нақты тегі белгісіз, бірақ оның қадамдары 1820 жылдардағы танымал артист, Шарль Франсуа Мазурьеден (1798–1828) шабыттанған болуы мүмкін. Ол мимі мен акробатикалық биісімен, соның ішінде гран-экарт немесе тізе көтеру арқылы жасалатын қос секірулермен әйгілі болды – бұл екеуі де кан-канның ерекше белгілері. Оның ең үлкен жетістігі – «Жокко, немесе Бразилиялық маймыл» (1825) болды. Би ұятсыз деп есептелді және бір кезде оны тоқтатуға тырысты. Мүмкін, бұл 19 ғасырда әйелдердің ашық шаталды панталон кигеніне және бидегі жоғары соққылардың қасақана ашық болуына байланысты болды. Кан-кан бишілері арнайы жабық іш киім кигеніне ешқандай дәлел жоқ, бірақ Мулен-Руж басшылығы бишілерге «ұятты іш киіммен» өнер көрсетуге рұқсат бермегені айтылады. Кейде кан-кан билеген адамдар қамауға алынды, бірақ кейбір мәліметтерде айтылғандай, биге тыйым салынғаны туралы жазба жоқ. 1830 жылдар бойына, әсіресе студенттер, ерлер тобы қоғамдық би залдарында кан-кан биледі. Бидің танымалдылығы артқан сайын кәсіби бишілер пайда болды, бірақ ол әлі де жеке орындалған, хор емес. 1840–1861 жылдары бірнеше ер адам кан-кан жұлдыздары болды, ал 1870 жылы Лондонда «Квадриль де Клодош» тобы өнер көрсетті. Дегенмен, әйел бишілер әлдеқайда танымал болды. 1890 жылдары толық уақытты биші ретінде тамақ табу мүмкін болды, сондай-ақ Ла Гулу және Джейн Эвриль сияқты жұлдыздар пайда болды, олар Мулен-Руж және басқа жерлерде өнер көрсеткені үшін жоғары жалақы алды. Сол кездегі ең танымал ер адам бишісі – Валентин ле Дезоссе (Сүйексіз Валентин), Ла Гулудің жиі серіктесі. Екінші империяның және фин-де-сиеклдің кәсіби бишілері кейінірек хореограф Пьер Сандрини 1920 жылдары Мулен-Ружда ойлап тапқан және 1928 жылдан бастап өзінің «Бал Табаринде» ұсынған тамаша «Француз канкан» биіне енгізілген канкан қозғалыстарын жасады. Бұл париждік би залдарының жеке стилі мен британдық және американдық музыкалық залдардың хор стилінің үйлесімі болды.
The can can is believed to have evolved from the final figure in the quadrille, a social dance for four or more couples. The exact origin of the dance is obscure, but the steps may have been inspired by a popular entertainer of the 1820s, Charles François Mazurier (1798–1828), well known for his mime and acrobatic dance, including the grand écart or jump splits—both popular features of the can can; his greatest success was in Jocko, or The Brazilian Ape (1825). The dance was considered scandalous, and for a while there were attempts to suppress it. This may have been partly because in the 19th century, women wore pantalettes, which had an open crotch, and the high kicks were intentionally revealing. There is no evidence that can can dancers wore special closed underwear, although it has been said that the Moulin Rouge management did not permit dancers to perform in "revealing undergarments". Occasionally, people dancing the can can were arrested, but there is no record of its being banned, as some accounts claim. Throughout the 1830s, it was often groups of men, particularly students, who danced the can can at public dance halls. As the dance became more popular, professional performers emerged, although it was still danced by individuals, not by a chorus line. A few men became can can stars in the 1840s to 1861 and an all male group known as the Quadrille des Clodoches performed in London in 1870. However, women performers were much more widely known. By the 1890s, it was possible to earn a living as a full time dancer and stars such as La Goulue and Jane Avril emerged, who were highly paid for their appearances at the Moulin Rouge and elsewhere. The most prominent male can can dancer of the time was Valentin le Désossé (Valentin the Boneless), a frequent partner of La Goulue. The professional dancers of the Second Empire and the fin de siècle developed the can can moves that were later incorporated by the choreographer Pierre Sandrini in the spectacular "French Cancan", which he devised at the Moulin Rouge in the 1920s and presented at his own Bal Tabarin from 1928. This was a combination of the individual style of the Parisian dance halls and the chorus line style of British and American music halls.
Франциядан тыс жерлерде
Франциядан тыс жерлерде канкан музыкалық залдарда танымал болды, онда әйелдер тобы хореографиялық ретімен биледі. Бұл стиль 1920 жылдары туристердің көңілін көтеру үшін Францияға қайта импортталды, соның нәтижесінде «француз канкан» туды – он минут немесе одан да ұзаққа созылатын, мүліктік хореографиялық қойылым, онда жеке бишілер өздерінің «ерекшеліктерін» көрсету мүмкіндігіне ие болды. Негізгі қозғалыстар – жоғары соққы немесе батман, ронд де жамб (тізесі көтерілген және юбкасы жоғары ұсталған төменгі аяқтың жылдам айналма қозғалысы), порт д’арм (бір аяқ үстінде айналу, екінші аяқты білезіктен ұстап, тік көтеріп тұру), көпір және гран-экарт (ұшқыш немесе секіріп бөліну). Бишілердің канкан билеген кезде айқайлауы және қылықтауы қалыпты жағдайға айналды. Америкада канкан 1867 жылдың 23 желтоқсанында Джузеппина Морлакки тарапынан Бостон қаласындағы «Комик театрында» «Шайтан аукционы» қойылымының бөлігі ретінде таныстырылды. Ол «Grand Gallop Can Can, Млль Морлакки, Бласина, Диани, Риччи, Баретталардың шығармасы және орындауы, сонымен қатар балет әуендері мен балет труппасының қосымшасындағы цимбал мен үшбұрыштармен сүйемелденді» деп жарнамаланды. Жаңа биге көрермендер зор қызығушылық танытты. 1890 жылдары канкан Нью-Йорк би залдарында сәннен шығып, оның орнына хучи-кучи келді. Канкан Аляска мен Юкон (Канада) аймақтарында танымал болды, онда қазіргі күнге дейін театрлық қойылымдарда канкан бишілері өнер көрсетеді.
Outside France, the can can achieved popularity in music halls, where it was danced by groups of women in choreographed routines. This style was imported back into France in the 1920s for the benefit of tourists, and the "French Cancan" was born—a highly choreographed routine lasting ten minutes or more, with the opportunity for individuals to display their "specialities". The main moves are the high kick or battement, the [[Glossary of ballet#Rond de jambe (quick rotary movement of lower leg with knee raised and skirt held up), the port d'armes (turning on one leg, while grasping the other leg by the ankle and holding it almost vertically), the cartwheel and the grand écart (the flying or jump splits). It has become common practice for dancers to scream and yelp while performing the can can. The can can was introduced in America on 23 December 1867 by Giuseppina Morlacchi, dancing as a part of The Devil's Auction at the Theatre Comique in Boston. It was billed as "Grand Gallop Can Can, composed and danced by Mlles. Morlacchi, Blasina, Diani, Ricci, Baretta accompanied with cymbals and triangles by the coryphees and corps de ballet." The new dance received an enthusiastic reception. By the 1890s the can can was out of style in New York dance halls, having been replaced by the hoochie coochie. The can can became popular in Alaska and Yukon, Canada, where theatrical performances feature can can dancers to the present day.
Басқа өнер саласы
Көптеген композиторлар канканға арналған музыка жазды. Ең танымал – француз композиторы Жак Оффенбахтың «Орфей тозақта» (Orphée aux Enfers) операсындағы «Жан түршіктіргіш галоп» (Galop Infernal) пьесасы (1858). Дегенмен, галоп – бидің өзге бір түрі. Франц Лехардың «Күлкілі жесір» (1905) операсында және Коул Портердің «Канкан» (1954) музыкалық пьесасында да мысалдар кездеседі, ол 1960 жылы Франк Синатра мен Ширли Маклейннің қатысуымен «Канкан» музыкалық фильмінің негізі болды. Канканмен байланысты тағы бірнеше әндердің ішінде Арам Хачатурянның «Гаянэ» (1938) балетінен алынған «Сабыр биі» және эстрада стандарты «Ta ra ra Boom de ay» бар. 1955 жылы Жан Ренуардың Жан Габиннің музыка залының директоры рөлінде ойнаған «Француз канканы» фильмі жарық көрді. Канкан балетте де жиі пайда болады, мысалы, Леонид Массиннің «Фантастикалық дүкен» (La Boutique fantasque, 1919) және «Парижтің шаттығы» (Gaîté Parisienne, 1938) балеттері, сондай-ақ «Күлкілі жесір» операсында. Тағы бір мысал – Жан Ренуардың «Француз канканы» фильмінің кульминациялық бөлімі. Амилкаре Понкиеллидің «Джоконда» (La Gioconda) операсынан «Сағаттар биінің» (Dance of the Hours) финалындағы канкан да мәшһүр. Француз суретшісі Анри де Тулуз-Лотрек канкан бишілерінің көптеген картиналарын және плакаттарын жасады. Канканды бейнелеген суретшілердің арасында Жорж Серат, Жорж Руо және Пабло Пикассо да бар. Канкан көптеген фильмдер мен телешоуларда пайда болды. 2009 жылғы «Fairy Tail» аниме сериалында музыканың бірі тақырып ретінде қолданылса, «Foster’s Home for Imaginary Friends» атты мультсериалдың жарнамасындағы басты кейіпкерлердің бірі Коко би билеп, айналасындағы декорацияларды қиратып жіберді. «Канкан» әні «Super Mario Land» ойынында Star Power тақырыбы ретінде пайдаланылады. AsapScience блогерлері химиялық элементтерді жаттауға және олар туралы білуге көмектесу мақсатында осы әнді Periodic Table Song ретінде орындады. 2022 жылы қалалық блогер Алекс Дэвис NJ Transit тарифтік жүйесін түсіндіретін ән шығарды.
Many composers have written music for the can can. The most famous is French composer Jacques Offenbach's Galop Infernal in his operetta Orphée aux Enfers (Orpheus in the Underworld) (1858). However, the galop is actually another sort of dance. Other examples occur in Franz Lehár's operetta The Merry Widow (1905) and Cole Porter's musical play Can Can (1954), which formed the basis for the 1960 musical film Can Can starring Frank Sinatra and Shirley MacLaine. Some other songs that have become associated with the can can include Aram Khachaturian's "Sabre Dance" from his ballet Gayane (1938) and the music hall standard "Ta ra ra Boom de ay". In 1955 Jean Renoir's film French Cancan, starring Jean Gabin as the director of a music hall which features the can can, was released. The can can has often appeared in ballet, such as Léonide Massine's La Boutique fantasque (1919) and Gaîté Parisienne (1938), as well as The Merry Widow. Another example is the climax of Jean Renoir's film French Cancan. A well known can can occurs at the finale of the "Dance of the Hours" from the opera [[La Gioconda (opera) by Amilcare Ponchielli. French painter Henri de Toulouse Lautrec produced several paintings and a large number of posters of can can dancers. Other painters of the can can included Georges Seurat, Georges Rouault, and Pablo Picasso. The can can has appeared in numerous film and TV productions. The 2009 anime series Fairy Tail featured the music as one of its themes, while a promotional advertisement for Foster's Home for Imaginary Friends featured one of its lead characters, Coco, performing the dance before destroying the set around her. The Cancan tune is used as the Star Power theme in Super Mario Land. Science Bloggers AsapScience made a Periodic Table Song sung to the tune, intending to help kids and students memorize and learn about the chemical elements. In 2022, urbanist blogger Alex Davis made a song explaining the fare system of NJ Transit.