Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Урсула К. Ле Гуиннің 1967 жылы жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы.
1967 science fiction novel by Ursula K. Le Guin
«Сандар қаласы» – американдық жазушы Урсула К. Ле Гуиннің 1967 жылы шыққан ғылыми-фантастикалық романы. Оқиғасы алыс болашақтағы Жерде өтеді және ол оның Хайниш циклының бір бөлігі. «Сандар қаласы» романы Хайниш циклының негізін қалайды, бұл Урсула К. Ле Гуиннің көптеген ғылыми-фантастикалық романдары орын алатын ойдан шығарылған ғалам.
City of Illusions is a 1967 science fiction novel by American writer Ursula K. Le Guin. It is set on Earth in the distant future, and is part of her Hainish Cycle. City of Illusions lays the foundation for the Hainish cycle which is a fictional universe in which the majority of Ursula K. Le Guin's science fiction novels take place.
Сюжетке кіріспе
City of Illusions оқиғасы Жерде, сондай-ақ Терра деп аталатын болашақта өтеді. Шинг есімді жау барлық әлемдердің таратылған Лигасын жойып, Жерде орналасқаннан кейін 1200 жыл өткен соң бұл оқиғалар орын алады. Жердің түпкі тұрғындары өте дербес ауылдық қауымдастықтарда немесе көшпелі тайпаларда өмір сүретін, бір-бірінен үлкен қашықтықта орналасқан шағын топтарға дейін азайды. Шингтер адамдарды түрлі тікелей емес манипуляция стратегиялары арқылы бақылайды, олардың ішінде «бөліп-талқандау» әдісі және «ақыл-ойдың өтірігі» деп аталатын алдамшы телепатиялық ой-проекция бар. Ал, адамдарға ғана қолжетімді телепатияның жалғыз түрі – шыншыл телепатия, ол «ақыл-оймен сөйлесу» деп аталады. Ақыл-оймен сөйлесу кезінде өтірік айту қабілеті Шингтерге тән. Оқиғаның басталмас бұрын, «Планетадағы жер аудару» романының басты кейіпкерлерінің ұрпағы болып табылатын басты кейіпкер кеме апатына ұшырады, және Шингтер өлтіруге қарсы болғандықтан, оның жадысы жойылды және орманда тастап кетілді; осының нәтижесінде оның санасы бос бетке немесе табула расаға айналды. Оқиға басталғанда ол өзінің жаңа жеке басын бастапқыдан қалыптастыруға мәжбүр болады.
City of Illusions takes place on Earth, also known as Terra, in the future, twelve hundred years after an enemy named the Shing has broken up the defunct League of All Worlds and taken up residence on Earth. The indigenous inhabitants of Earth have been reduced to small communities that are widely separated, living in highly independent rural communes, or in nomadic tribes. The Shing control the human population by using various strategies of indirect manipulation, which include divide and rule, as well as deceptive telepathic mental projection, known as mind lying. In contrast, innately truthful telepathy, which is the only form of telepathy available to human beings, is known as mindspeech. The ability to lie during mindspeech is unique to the Shing. Prior to the opening scene, the main character, who is a descendant of the protagonists in Planet of Exile, has been involved in a ship crash, and since the Shing do not believe in killing, has had his memory erased and been abandoned in the forest; this leaves his mind as a blank slate or tabula rasa. As the story begins he must develop a new self identity ex nihilo.
Естеліксіз адам
Бұл оқиға Солтүстік Американың шығысындағы орманды аймақта шағын қауымдастық (бір ғимаратта тұратын) бір адамды тауып алудан басталады. Ол бір саусағында алтын жүзікпен ғана, жалаңаш күйде болады, бір жасар баланың дағдылары деңгейіндегі моторлық шеберліктерінен басқа ештеңе есіне алмайды және ерекше, аққан бал түсті, мысық көздеріне ие. Ауыл тұрғындары оны құшақтап, бағады және оған "Фолк" (Сары) деп ат қояды. Олар оған сөйлеуді үйретеді, Жер туралы білім береді және олар қасиетті санайтын кітаптан – Ле Гуиннің "ұзақ жылдар бойы аударылған" "Дао Дэ Цзин" кітабынан – үйретеді. Сонымен қатар, олар оған ешқашан көрінбеген Шингтің мәнін түсіндіреді.
The story starts as a man is found by a small community (housed in one building) in a forest area in eastern North America. He is naked except for a gold ring on one finger, has no memory except of motor skills at a level equivalent to that of a one year old and has bizarre, amber, cat like eyes. The villagers choose to welcome and nurture him, naming him Falk (Yellow). They teach him to speak, educate him about the Earth, and teach him from a book they consider holy, which is Le Guin's "long translated" version of the Tao Te Ching. Also they teach him about the nature of the never seen Shing.
Сапар
Алты жыл өткен соң, Фалкқа қауымдастықтың басшысы өзінің тегін білуі керек екенін айтады, сондықтан ол Солтүстік Американың батыс тауларындағы Шингтердің Ес Тох қаласына жалғыз жолға шығады. Ол өзі және Шингтер туралы шындықты анықтауға, сондай-ақ қазіргі адам қоғамының қатілдігінің дәлелдерін табуға көптеген қиындықтарға тап болады. Саяхаты барысында оған кейде Шингтер туралы түсінігінің бұрмаланғаны айтылады; олар "өмірге құрметпен қарау" қағидасын сақтайды және көбінесе мейірімді, жат емес билеушілер. Бұл ұсынысты Фалк, үлкен далаларда Баснасска тайпасымен тұтқынға алынғаннан кейін кездескен Эстрелден естиді. Фалк Эстрелмен бірге осы қатыгездікке қарсы қашып, оның басшылығымен қалаға жетеді. Саяхатында Фалк Шингтер өсірген, сөйлейтін құстар мен жануарларға да жолығады, олар өзін қорғау үшін өмірге құрметпен қарауды өтінеді.
After six years, Falk is told by the leader of the community that he needs to understand his origins, and therefore sets off alone for Es Toch, the city of the Shing in the mountains of western North America. He encounters many obstacles to learning the truth about himself and about the Shing, along with evidence of the barbarism of current human society. Along the way, it is sometimes put to him that the image he holds of the Shing is a distorted one; that they respect the idea of 'reverence for life' and are essentially benevolent and non alien rulers. This suggestion comes from Estrel, a young woman whom Falk meets after being captured by the Basnasska tribe in the great plains. Falk escapes this violent community with Estrel, to reach the city under her guidance. In the course of his journey Falk also encounters Shing bred talking birds and animals who plead reverence for life in self defense.
Естерімнен қайтқан
Басқа жол болмағандықтан, Фолк естелігіне қол сұнуға келіседі. Алғашқы Верелиан, Агад Рамарреннің санасы қалпына келтіріледі, ал Фолк тұлғасы жойылғандай болады. Ол Фолктан бұрынғы естеліктерімен және зор ғылыми білімімен жаңа адам болып шығады. Фолк өзіне қалдырған естеліктерді қайта жаңғыртуға арналған мнемоникалық триггерді дайындағаннан кейін (жас Ори арқылы өзімен бірге саяхаттайтын кітаптың басын, «Дао Дэ Цзин» аудармасын оқу туралы нұсқау), Фолк тұлғасы қайта тіріледі. Біршама тұрақсыздықтан кейін Фолк пен Рамарреннің саналары біріге бастайды. Рамарреннің қайта оянуына дейін және кейін алған білімдерін салыстыру арқылы, біріккен саналар Шинг билігінің шындықтан алыс екенін және шетелдік басқыншылардың телепатиялық өтірік айта алатынын анықтайды. Осы қабілетінің арқасында он екі ғасыр бұрын «Шинг» деп аталатын, аз ғана санды «алыс жұлдыздан келген жер аударылғандар, қарақшылар немесе империя құрушылар» Әлемдер лигасының құлауына себеп болды. Верелиандардың саналық күші олардың адамдай ата-бабаларынан әлдеқайда артық; олар Шингтің саналық өтірігін тани алады және Лиганың құрамындағы әлемдердей өздерін бұзуға жол бермейді. Шингтердің кісі өлтіруге қарсы мәдени тыйымдары мен өлтірілуден қорқулары оларды ескертілген қарулы және сақтықпен келген экспедицияларға қарсы тиімді қорғау мүмкіндігінен айырады. Фолк тұлғасының тірі қалғанын әлі білмейтін Шингтер Рамарренды оның туған планетасы Верелге жіберіп, Жердің олардың игі басшылығымен гүлденген бақытты бақша планетасы ретінде және сыртқы көмекке мұқтаж емес, керемет оқиғасын жеткізуді үміттенеді. Фолк / Рамаррен, қазір қатыгездік пен жамандыққа толы шындықты толыққанды түсініп, оған келісімін білдіріп, кері сапарды кейінге тығып қояды. Соңында, Жердің басқа бөлігін көру үшін демалыс сапарында, оның Шинг күзетшісі (Кен Кеник) Рамарреннің санасын телепатиялық бақылауға алады, бірақ Фолк жеке тұлға ретінде әрекет ете отырып, оны жеңіп шығады. Енді Кен Кеникке бақылау жасай отырып, Фолк / Рамаррен қашып кетеді, тұтқынды жарық жылдамдығымен жүретін кеме табуға және оны бағдарламалауға итермелейді. Фолк / Рамаррен өзінің туған планетасына аттанады, Ори мен тұтқын Кен Кеникті өзімен бірге алып кетеді, осылайша әрқайсысы Жердегі Шинг билігін қалай қабылдағанын айта алады. Верелиандардың әскери мәдениеті мен жақында қалпына келтірілген дамыған технологиясы Жерді бірден азат етуге мүмкіндік береді. Дегенмен, саяхатқа қажетті жарық жылдарының арақашықтығы Фолк оралғанда оның ормандағы достарының көп бұрын қайтыс болғанын білдіреді.
Seeing no other way forward, Falk consents to have his memory tampered with. The mind of the original Werelian, Agad Ramarren, is restored and the Falk personality is ostensibly destroyed. He emerges as a new person with pre Falk memories and vastly greater scientific knowledge. Having prepared a memory restoring mnemonic trigger, that Falk had left for himself (an instruction, through young Orry, to read the beginning of the book he travels with, his translation of the Tao Te Ching), the Falk personality is revived. After some instability Falk's and Ramarren's minds come to coexist. By comparing the knowledge given to them before and after Ramarren's re emergence, the joint minds are able to detect the essential dishonesty of the Shing's rule and the fact that the alien conquerors can lie telepathically. It was this power that had enabled the not very numerous Shing, "exiles or pirates or empire builders from some distant star", to overthrow the League of All Worlds twelve centuries before. The Werelians' mental powers are significantly greater than those of their human ancestors; they are able to recognize the Shing mindlie, and cannot be subverted as the member worlds in the League were. The Shing's cultural inhibition against killing and their dread of being killed leaves them with no effective defense against any armed and cautious expedition that arrived forewarned. Still ignorant of the survival of the Falk persona, the Shing hope to send Ramarren back to his home world of Werel to present their idyllic story of Earth as a happy garden planet prospering under their benign guidance, and in no need of outside help. Falk / Ramarren, now fully aware of the brutalized and misruled reality, pretends to accept this, postponing the return journey. Eventually, while on a pleasure trip to view another part of the Earth, his Shing escort (Ken Kenyek) takes telepathic control of Ramarren but is then overcome by Falk, operating as a separate person. Now controlling Ken Kenyek, Falk / Ramarren makes his escape, manipulating his prisoner to find a light speed ship that can take him home, and how to program it. Falk / Ramarren leaves for his planet of origin, taking Orry and the captive Ken Kenyek with him so that each can present their perception of Shing rule over Earth. The military culture and recently restored advanced technology of the Werelians mean that Earth can probably be liberated "at a blow". However the light years of travel required mean that Falk's forest friends will be long dead when he returns.
"Қараңғылықтың сол қолы" кітабының эпилогы
"Адастар қаласы" осы тұста аяқталады, бірақ Фолк / Рамарреннің миссиясы жерге азаттық әкелуде сәттілікке жетеді деп көрінеді. "Қараңғылықтың сол қолы" кітабында терралық дипломат Генли Ай "Дұшпан дәуірін" қазір өткен қорқынышты кезең деп сипаттайды. Ол сондай-ақ, бұрын Вералиандар деп аталған, қазір Альтеррандар деп танылатын халықты да біледі. Шингтердің тағдыры туралы онда да, кейінгі кітаптарда да ештеңе айтылмайды.
While City of Illusions concludes at this point, Falk / Ramarren's mission apparently succeeds in bringing freedom to the Earth. In The Left Hand of Darkness, the Terran diplomat Genly Ai refers to the "Age of the Enemy" as something dreadful that is now past. He also knows of the Werelians, now called Alterrans. The fate of the Shing is not mentioned, either there or in any later book.
Кейіпкерлер
Алонио – жалғыз, бірақ терең ойлы адам. Ол Фолкқа "слайдер" немесе ұшқыш машина сыйлайды және оған ишаралы, бірақ маңызды кеңес береді, әсіресе Шингтердің аз санда екендігі және өтірік пен алдау арқылы билік ететіндігін айтады. Эстрел – Фолктің одақтасы және жақыны ретінде суреттеледі, бірақ кейіннен оның Шингтің адамы екені және Фолкты Эс Тохқа олардың билігінің пайдалы екеніне сендіру үшін жіберілгені анықталады. Оның мойнында діни мағынасы бар сияқты көрінетін алқа бар, бірақ ол шындығында байланыс құралы. Эстрел соңында психозға ұшырап, Фолкті өлтіруге тырысады және Шингтердің қолынан белгісіз тағдырға ұшырайды. Фолк – оқиғаның басты кейіпкері, орта жастағы, естестерінен айырылған адам. Рамаррен ретінде ол Жерге жасалған Верал экспедициясының навигаторы болған. Рамаррен/Фолк ретінде ол екі адамның да біліміне, дағдыларына және мінез-құлқына ие болады. Хар Орри – Шингтер тәрбиелеп, миын жуған жас жігіт. Фолктан басқа, ол Верал экспедициясынан аман қалған жалғыз адам, ал оның ата-анасы сол экспедицияда қаза болған. Эстрел сияқты, ол да Шингтердің Фолкты олардың жақсы ниеттеріне сендіру үшін пайдаланады. Пассивті және оңай бағынышты болғанымен, ол әлі де тәртіпті және иерархиялық қоғамдағы балалық шағының іздерін сақтайды. Кен Кеник – Шингтердің ойды басқарумен айналысатын ғалымы. Ол Абундибот пен Крадгимен бірге Фолкты алдауға және оған ықпал етуге тырысады. Бұл кітаптағы Шингтер ретінде танылған жалғыз кейіпкерлер. Кен Кеник екі шетелдікке қарағанда салқынқанды және талдаушыл тұлға болып көрінеді. Парт – Орман халқының жас әйелі, ол Фолкқа қайта білім беруге көмектеседі және оның жақынына айналады. Ол оған қоштасады, өмірінде ол қайта оралмайтынын біледі. Канзас принці – күш қолданбай, шамамен 200 адамнан тұратын өркениетті анклавқа жетекшілік ететін қарт адам. Ол үлкен кітапхана, үйретілген иттің (бұл дәуірде жойылған) және Фолктің болашағын болжауға арналған күрделі үлгілік құрылым сияқты заттарға ие. Оның кішкентай қоғамы игі, бірақ қияли көрінеді – Шингтердің "әуе машиналарын" жоққа шығару үшін олар кейде аспанға отшашу шашады. Зове – Орман халқының әкесі, ол Лаоцзының әдістеріне ұқсас парадокстар арқылы тәрбиелейді.
All Alonio A solitary, yet profound man who shelters Falk and gives him a "slider," or flying machine. He provides Falk with oblique but pertinent guidance, most notably that the Shing are few in number and rule through lies and illusion. Estrel Portrayed as Falk's ally and lover, Estrel is later shown to be a human agent of the Shing tasked with bringing him to Es Toch convinced of the beneficial nature of their rule. She wears a necklace which appears to have religious significance, but is actually a communication device. Estrel eventually suffers a psychotic break down, attempts to kill Falk, and suffers an unknown fate at the hands of the Shing. Falk A middle aged man who is the protagonist of the story; he appears to suffer from amnesia. As Ramarren he was navigator of the Werel expedition to Earth. As Ramarren / Falk he comes to possess the skills, knowledge and character traits of both individuals. Har Orry A youth raised and largely brain washed by the Shing. Other than Falk he is the only known survivor of the Werel expedition, two of whom were his parents. Like Estrel he is used by the Shing to convince Falk of their benign purposes. Passive and easily dominated he still shows traces of his childhood in a disciplined and hierarchical society. Ken Kenyek A Shing mindhandler and scientist, who together with fellow Lords Abundibot and Kradgy, attempts to deceive and manipulate Falk. These are the only characters in the book who are identified as being Shing. Ken Kenyek appears as a detached and analytical figure, lacking the more sinister traits of his two fellow aliens. Parth A young human woman of the Forest People, who helps re educate Falk and becomes his lover. She farewells him, knowing that he will not return in her lifetime. Prince of Kansas An elderly man who, without force, leads a sophisticated enclave of approximately 200 people living in the wilderness. He is in possession of luxuries such as a great library, domesticated dogs (otherwise extinct in this era), and a complex patterning frame that he uses to foretell Falk's future. His miniature society appears benign but quixotic – setting off fire crackers to repulse occasional Shing "air cars" as they fly indifferently overhead. Zove A father figure of a family of Forest People whose teaching by paradox methods closely resemble those of the sage Laozi.
Жариялану тарихы
City of Illusions – Ле Гуиннің алғашқы романы, ол оның бұрынғы романдарынан айырмашылығы, жеке таспалы басылым түрінде жарық көрді. City of Illusions бастапқыда кіріспесіз жарық көрді, бірақ Ле Гуин Harper & Row-дің 1978 жылғы қатты қаптамалы басылымына кіріспе жазды. City of Illusions 1978 жылы Rocannon's World және Planet of Exile романдарымен бірге Three Hainish Novels деп аталатын жинақта қайтадан басылып шықты, ал 1996 жылы Worlds of Exile and Illusion романдарымен бірге қайтадан басылды. Ғылыми фантастика канонының дамуындағы орны тұрғысынан алғанда, City of Illusions дәстүрлі британдық ғылыми фантастиканың сезімталдығын, американдық жанрлық ғылыми фантастиканың бейнелерін және антропологиялық идеяларды үйлестіреді. Автор өзінің 1978 жылғы қатты қаптамалы басылымға жазған кіріспесінде City of Illusions туралы бірнеше ой айтады. Ле Гуин өзінің Тао-Те-Цзинге жасаған аудармасын пайдалануға өте қуанды. Ол романның физикалық және рухани ормандарды қолдануына, сондай-ақ азаматтығы сирек әлемді елестетуге қызығушылық танытты, бірақ бірқатар өркениетті құнды және жоғары идеал ретінде сақтауды маңызды санады. Ол әсіресе, Шинг деп аталатын жауластырушыларды сенімді түрде жаман етіп бейнелеудің қиындығына өкінеді. Барбор (1986), Биттнер (1986) және Вуд (1986) бұл пікірді одан әрі дамыта отырып, қаланың «жердегі үңгірдің үстінде салынған» екенін атап көрсетеді. Спивак (1984) City of Illusions романында Ле Гуиннің қарама-қарсылықтар тұжырымдамасына, әсіресе Фальктің бөлінген санасында даосизммен байланысты қарама-қарсылықтарды татуластыру қажеттілігіне назар аударатынын айтады. City of Illusions романының маңызды тақырыбы – оқшаулану мен бөліну, мұнда әңгіме басқа кейіпкерлермен жақсы қарым-қатынас құра алмайтын бір кейіпкерге баса назар аударады. Сонымен қатар, әйелдерге жеккөрінішпен қаралатын ара бағушылар бейнеленген, еркектерге үстемдік ететін қысымшы мәдениетті зерттеуге арналған шағын тақырып бар. Романның бастапқы ауыл мен оның көршілеріндегі анархизм тақырыбын, яғни қауымдық өмір салтын зерттейтіндігі де айтылған.
City of Illusions was Le Guin's first novel that appeared as an independent paperback, unlike her earlier novels which appeared in the tête bêche format. City of Illusions was initially published with no introduction, but Le Guin wrote an introduction for Harper & Row's 1978 hardcover edition. City of Illusions was re‑issued along with Rocannon's World and Planet of Exile in a 1978 omnibus volume titled Three Hainish Novels, and again in 1996 with the same novels in Worlds of Exile and Illusion. In terms of its place in the development of the canon of science fiction, it has been noted that City of Illusions combines the sensibility of traditional British Science Fiction, images from American genre Science Fiction and anthropological ideas. The author herself makes several comments about City of Illusions in her introduction to the 1978 hardback edition. Le Guin was excited to use her own translation of the Tao Te Ching. She was also interested in using physical and mental forests in the novel, and in imagining a less populated world, while still holding some type of civilization as a worthwhile, lofty ideal. Specifically she regrets the improbable and flawed depiction of the villains, the Shing, as not convincingly evil. Barbour (1986) Bittner (1986) Wood (1986) furthers this notion pointing out the city is "built across a chasm in the ground, a hollow place." Spivack (1984) points out that City of Illusions includes Le Guin's focus on the concept of contrasts, in particular the need for reconciliation of opposites, a concept related to Taoism, that must take place in Falk's divided mind. One notable theme of City of Illusions is that of isolation and separation, with the story focusing heavily on one character who does not connect well with other characters. A minor theme of exploring an oppressive male dominated culture is present, represented by the misogynistic Bee Keepers. It has been suggested that the novel also explores theme of anarchism in the original village and its neighbors, which display communal living.
Нысандар
Фолк екі рет кездесетін үлгі жасаушы құрылғы ерекше. Ол алдымен Зове үйінде қарапайым нұсқасын, кейін Канзас принсіне тиесілі күрделірек нұсқасын көреді. Бұл құрылғы физикалық әлемді бейнелеу үшін қиылысқан сымдарда жылжымалы тастарды пайдаланады; оны баянды айту құралы, компьютер, ойыншық немесе мистикалық құрал ретінде қолдану мағынасы нақты емес. Ғалымдар бұл құрылғының алдын ала хабар беру мақсатында қолданылатынын және өткен, қазіргі және болашақтың өзара байланысын қамтамасыз ететінін атап өтеді, бұл даосизмнің маңызды ерекшелігі. "Ескі канон", "Жол кітабы", "Тао-Те-Цзин" кітабының оқиғада талисмандық қасиеттері бар деген пікір бар. Кітаптың өзі шабыттандыратын нәрсе, Фолк саяхатқа шығар алдында Зоведен оның сәнді данасын алады. Фолк осы көшірмені жоғалтқаннан кейін Канзас принсі оған өзінің көп кітапханасынан басқасын сыйлайды. Оның бірінші беті – Фолк естеліктері мен тұлғасын, Шингтің (жоғарыда қараңыз) олардың Рамарренмен ортақ санасын жоюынан кейін қайта қалпына келтіру үшін пайдаланатын есте сақтау триггері.
The patterning frame, a device which Falk encounters twice, is notable. He first sees a simple one at Zove's house and then later a more complex one that belongs to the Prince of Kansas. The device uses moveable stones on crossing wires as a representation of the physical world; its use as a fortune telling device, computer, toy, or mystical implement is vague. Scholars have noted that it is a foreshadowing device and used to attain a coexistence of the past, present and future, a notable aspect of Taoism. It has been suggested that the book The Old Canon, the book of the Way, the Tao Te Ching, has talismanic properties in the narrative. As a mere object it is an inspiring book; Falk is given a luxurious copy by Zove before he sets out on his travels. After Falk loses this copy, the Prince of Kansas gives him a replacement from his vast library. Its first page is the mnemonic trigger that Falk uses to restore his memories and personality to his and Ramarren's shared mind after it is erased by the Shing (see above).