Британния Бич: Канаданың тарихы мен табиғаты

Кіріспе

Британ Колумбиясының Британ Бич ауылы (Swx̱wú7mesh: Shisháyu7áy, ) – Ванкувердің солтүстігінде шамамен 55 километр қашықтықта, Howe Sound шығанасының жанындағы Sea to Sky тас жолында орналасқан Squamish Lillooet аймақтық округінің кішкентай қауымдастығы. Халық саны шамамен 300 адамды құрайды. Оған жақын орналасқан Британия ағысы да кіреді, ол Howe Sound-қа құятын шағын немесе орташа көлемді өзен, және тарихи тұрғыдан Солтүстік Америкадағы ең ластанған су жолдарының бірі болған. Бұл қауымдастық алғаш рет 1900-1904 жылдар аралығында Британия кен және қорыту компаниясының қызметкерлері үшін тұрғын аудан ретінде дамыды. Тұрғын аудандар мен кен өндіру операциялары тығыз байланысты болғандықтан, тарихы барысында кен ошағында да, қауымдастықта да апаттар болды. Бүгінде қалада бұрынғы Британия кеніштерінің жерінде орналасқан Британия кен мұражайы бар. Кенді байытуға арналған, мыс кенін тау жынысынан бөліп алуға пайдаланылған ескі концентрациялық қондырғы Канаданың Ұлттық тарихи орны мәртебесіне ие.

Тарих

Қазіргі Британ Колумбиясының оңтүстік-батыс шығанағын жүзіп өткен алғашқы еуропалық адам 1792 жылы Джордж Ванкувер болды. Суларды зерттеу барысында Джордж Ванкувер бұл аймаққа адмирал Ричард Хоудың құрметіне Хоу шығанағы деп атау берді. Британия жағажайы атын жақын орналасқан Британия тауларынан алды, олар Британия жағажайының оңтүстігіндегі Хоу шығанағының таулы жағалауының шығыс бөлігін құрайды. Шамамен 1859 жылы Корольдік теңіз флотының гидрографы, HMS Plumper кемесінің капитаны Ричардс осы таулар тізбегін HMS Britannia кемесінің құрметіне атады – бұл сол атты тасыған кемелердің үшіншісі. Британия ешқашан осы суларда болған емес.

Мыс кен орны (1888-1974)

Британия тауында доктор А. А. Форбс 1888 жылы Британия кенішінің ашылуына себеп болды. Доктор А. А. Форбс мыс кенін тапқаннан кейін 10 жыл өткен соң Оливер Фурри айналасында 5 учаскеге талап қойды. 1899 жылы Джордж Робинсон атты кен инженері қаржылық демеушілерді осы өңірдің зор әлеуетке ие екеніне көндіре алды. Бірнеше жыл бойы компаниялар құрылып, біріктіріліп, таратылды, капитал жинауға тырысты. Ірікөлденелі кен өндірісі 1903 жылы Грант Б. Шлей қаржылаған, 200 тонналық сыйымдылығы бар концентрат аяқталуымен басталды. Британия кен және балқыту компаниясы, Howe Sound Company филиалы, 1900-жылдардың басында кен өндірісін бастады және келесі алпыс жыл бойы осы учаскеге иелік етті. 1904 жылы Ванкувер аралындағы Крофтон балқыту зауытына алғашқы кен жіберілді, ал 1905 жылы толық өндірісқа жетті. Кен орнының маңында қала бой көтеріп, 1907 жылдың 1 қаңтарында пошта бөлімі ашылды, ол жақын жердегі кен орнының атымен аталады. 1912 жылы Джон Веддерберн Дунбар Мудиге операцияны жаңартуға және кен орнынан өндірісті арттыруға рұқсат берілді. Кенді бөлу процестерін жақсарту жаңа зауыт (No. 2) құрылысын ынталандырды, ол 1916 жылы аяқталды және күніне 2000 тонна кен өндіре алды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы мысқа деген сұранысты арттырып, бағасы күрт өсті. 1915 жылдың 21 наурызында қар көшкіні Джейн лагерін қиратты. Алпыс ер адам, әйел және бала қаза тапты, бұл кішкентай қауым үшін зор қайғы болды. Британия жағажайынан 671 метр биіктіктегі жаңа, қауіпсіз қала құрылысы дереу басталды. Осы қауымның бөлігі "Қалалық аудан" немесе "Шер тауы" деп аталды. 1921 жылдың наурыз айында кен орны уақытша жабылған кезде No. 2 зауыты толығымен өртеніп кетті. 1921 жылдың 28 қазанында, бір тәулік бойы аяусыз жаңбырдан кейін, су тасқыны төменгі жағалаудағы қауым мен кен орындарының көп бөлігін қиратты. 110 үйдің 50-сі қирады, 37 ер адам, әйел және бала қаза тапты. Су тасқынына себеп – кен компаниясы теміржол құрылысы кезінде Крик өзенінің бір бөлігін бұғып тастауы, ал бөгет құлағанда төмендегі қала суға батты. Карлтон Перкинс Браунинг осы қауымның бұл бөлігін және бүгінгі күні тұрған жаңа No. 3 зауытын қайта құруға жетекшілік етті. Британияның екі қаласындағы өмір ешқашан жайлы болған емес, өйткені оларға тек қайықпен ғана жетуге болады. Британия кен және балқыту компаниясы жұмысшылердің айналымын азайту үшін жағдай жасауға және отбасылық саясатты жүзеге асыруға тырысты. Мұнда кітапханалар, клубтар, бильярд залдары, жүзу бассейндері, теннис корттары және тіпті боулинг орталықтары бар. Жыл бойы спорттық жарыстар, театрлық қойылымдар, билер, кинолар мен кештер өткізілді. Кен 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында өркендеп, 1929 жылы кен басқарушысы С. П. Браунинг басшылығымен Британ Доминионындағы мыс өндірушілердің ішіндегі ең ірісіне айналды. 1940 жылдары Британия төбелерінде суретшілер ауылын салу туралы әңгімелер болды, бірақ бұл жоспар іске аспады. 1946 жылы шахтерлер кәсіподақ құрып, алғашқы ереуілге шықты. Мыс бағасының төмендеуі Британия кен компаниясын жеті қызметкерге дейін азайтты, ал 1959 жылы ол таратылды. 1963 жылы Anaconda Mining Company мүлікті сатып алып, өндіріс келесі он бір жыл бойы жалғасты. 300 жұмыскер жыл сайын 60 000 тонна концентрат өндіре алды. Автомобиль және теміржол байланыстары салынғаннан кейін 1965 жылдың мамыр айында паром қызметі тоқтатылды. Бұл байланыстар мысты тасымалдауды жеңілдетті, бірақ жоғары операциялық шығындар мен салықтар 1974 жылдың 1 қарашасында кен орнын жабуға мәжбүр етті. Компания кен және оның қалдықтарын тазалауға тырыспады, өйткені қоршаған ортаны қорғау заңдары әлі қабылданбаған және Балық шаруашылығы заңының күші жоқ еді. Жаңадан сайланған жұмысшы үкіметі жоғары кәсіподақ шығындарын күтті, ал кен тамырлары бұрыннан "жоғары сапалы" болды. Кен орнының жабылуымен қала экономикасы тез құлдырады, ал теміржол станциясы көп ұзамай жабылды. Тұрғындар кен орнының жабылуына мұражай жоспарымен жауап берді, мыс концентраторы мен басқа да тарихи ғимараттарды Британ Колумбиясының Тау-кен мұражайының [қазіргі Британия Тау-кен мұражайының] бөлігі ретінде сақтап қалды.

A copper discovery on Britannia Mountain by Dr. A. A. Forbes in 1888 led to the development of the Britannia Mine. 10 years after Dr. A. A. Forbes discovered copper, Oliver Furry made 5 claims in the surrounding area. In 1899, a mining engineer named George Robinson was able to convince financial backers that the property had great potential. For several years, companies were formed, merged and dissolved in efforts to raise capital. Large scale mining began in 1903 with the completion of a concentrator that had a 200 ton capacity which was funded by Grant B. Schley. The Britannia Mining and Smelting Company, a branch of the Howe Sound Company, finally commenced mining in the early 1900s, and owned the site for the next sixty years. The first ore was shipped to the Crofton Smelter on Vancouver Island in 1904, and the mine achieved full production in 1905. A town had grown up around the mine and a post office opened on January 1, 1907 where it was named after the nearby mine. In 1912 John Wedderburn Dunbar Moodie was authorized to upgrade the operation and increase production from the mine. Improvements in the mineral separation processes stimulated plans for a new mill (No. 2), which was completed in 1916 and was capable of producing 2000 tons of ore per day. The onset of World War I increased the demand for copper and the price rose sharply. On March 21, 1915 an avalanche destroyed the Jane Camp. Sixty men, women and children were killed and it was a terrible blow to the tiny community. Construction began immediately on a new, safer town at the 2200 feet (671 m) level above the Britannia Beach site. This portion of the community became known as the "Town site" or "Mount Sheer". In March 1921 during a brief period when the mine was shut down, mill No. 2 burnt to the ground. On October 28, 1921 after a full day of torrential rain, a massive flood destroyed much of that portion of the community and mine operations that existed on the lower beach area. 50 of 110 homes were destroyed and thirty seven men, women and children lost their lives. The flood was caused because the mining company had dammed up a portion of the Creek during the construction of a railway, and when this dam gave way the town below was flooded. Carleton Perkins Browning directed the reconstruction of this portion of the community and the new No. 3 mill, which stands today. Being an isolated, close knit community which could only be accessed by boat, life in both of Britannia's towns was never dull. The Britannia Mining and Smelting Company tried to minimize turnover by providing amenities and implementing family friendly policies. Facilities included libraries, club rooms, billiard rooms, swimming pools, tennis courts and even bowling. A thriving social calendar saw sporting events, theatrical productions, dances, movies and parties held throughout the year. The mine boomed in the late 1920s and early 1930s, becoming the largest producer of copper in the British Commonwealth by 1929, under the management of the mine manager C. P. Browning. In the 1940s there were talks to build an artist village in Britannia's hills, but that plan did not proceed. Miners unionized in 1946 and suffered through their first strike. Low copper prices saw the Britannia Mine Company reduced to seven employees, and in 1959 it went into liquidation. In 1963 the Anaconda Mining Company bought the property and production continued for the next eleven years. 300 employees managed to produce 60,000 tons of concentrate each year. Ferries services stopped around May 1965 after the highway and railway connections had been constructed. The connections made it easier to transport the copper, but high operating costs and taxes eventually forced the mine to close on November 1, 1974. The company did not attempt to clean up the mine and chemical wastes that it produced, since environmental protection laws had not yet been enacted and enforcement of the Fisheries Act was never applied. A newly elected labour government presented higher anticipated union costs and the ore vein had already been 'highgraded'. With the closure of the mine, the economy of the town diminished rapidly, and the railway station shut down soon after. Residents responded to the closure of the mine with a museum plan, preserving the copper concentrator and other historic buildings as part of the British Columbia Mining Museum [now Britannia Mine Museum].

Халық саны (1888-1974)

Британия жағалауының алғашқы қоныстанушылары негізінен жалғыз ер адамдар болғанымен, компания қаласы әртүрлі деп есептелді. Британия кен мұражайының мәліметінше:

"Британия кенінің жұмысшылары алыстан келді. 50 ұлттан келген адамдар осында жұмыс істегені тіркелген. Олардың көп бөлігі Канада мен Еуропадан келген. Мысалы, 1948 жылы жұмысшылардың 48% канадалық, 47% еуропалық, 2% «шығыстық» деп жіктеліп, 1% американдық болды." Британия жағалауында азиялықтар аз болғанымен, қаланың өмірінде маңызды рөл атқарды. 1900 жылы Канада үкіметі қабылдаған №47 заңға сәйкес, жапондық және қытайлық жұмысшыларға кеннің ішінде жұмыс істеуге рұқсат берілмеді, бірақ олар жер үстіндегі жұмыстарға орналаса алды.

Британия сағасының ластануы

Британдық Колумбия университеті мен провинциялық үкімет жүргізген рекультивация жұмыстарына дейін Британия сағасындағы таза және мөлдір су таза ортаны көрсеткенімен, шындығында онда тірі жандардың өмір сүруі мүмкін емес еді. Суды адамдар да іше алмайтын. Британия сағасындағы кен өндіру 1974 жылы тоқтатылғанымен, тасталған туннельдер арқылы ағып жатқан ағын және жаңбыр сулары оттегімен және қалдық тастың жоғары сульфидті құрамымен қосылып, қышқылдық тасты дренаж (АРД) деп аталатын жағдайды тудырды. АРД салдарынан Британия сағасы қатты ластанды. 2001 жылдың желтоқсанына дейін шамамен бір ғасыр бойы ластанған сулар Джейн-Крик және Британия-Крик арқылы тікелей Хоу-Саундқа құйылып келді; күніне 450 килограммға (бір мың фунтқа жуық) мыс Хоу-Саундқа түсіп тұрды. Британия жағалауындағы су кеңістігінің бір бөлігі қатты ластанды, бұл Сквамиш сағасынан 4,5 миллион жас шаянға зиян келтірді. Федералды балық шаруашылығы жөніндегі есепте Британия сағасының жанындағы торларда сақталған жазғы ласман балықтары судағы уытты металдардың салдарынан 48 сағаттан кем уақыт ішінде өлгені, ал оңтүстікке қарай Портео буынында сақталған балықтардың барлығы тірі қалғаны анықталды. 2001 жылдың жазында Британдық Колумбия провинциясы ескі шахтадан ағып жатқан суды тазарту үшін ірі тазарту зауыты салынатынын ресми түрде жариялады. Тазарту зауыты 2006 жылға дейін толыққанды жұмыс істемесе де, оның құрылысы Хоу-Саунд пен Британия Бич қауымдастығы үшін маңызды кезең болды. Қазіргі уақытта EPCOR Utilities компаниясы басқаратын зауыт жылына орташа есеппен 4,2 миллиард литр ағынды суды өңдеп, орташа есеппен 226 мың килограмм ауыр металл ластағыштарын шығарады. Британдық Колумбия университетінің минералдар, металдар және материалдар жөніндегі экологиялық зерттеулер орталығының инженерлері 2001 жылдың желтоқсан айында 2200 фут (671 м) деңгейіндегі туннельге бетон тоғысын орнатты. Бұл – әлдеқайда маңызды Мыңжылдық тоғысын салудың алғашқы қадамы болды. Орнатудың мақсаты – кен орнындағы туннельдерді ірі материалдарды пайдалану арқылы бекітудің жолдарын зерттеу үшін зертхана құру еді. Сонымен қатар, орнату 2200 деңгейінен бастап Британия өзенінің саласы Джейн-Крикке барлық ластануды тоқтатуға мүмкіндік берді. 2003 жылы жүргізілген далалық бақылау, су аралық балдырлар мен мидияларды экологиялық көрсеткіштер ретінде пайдалану, жағалаудағы биологиялық қауымдастықтардың қалпына келуінің өте аз екенін көрсетті. Алайда, Британия сағасының қалпына келуі айтарлықтай болды және жалпы суға құйылатын судағы мыс пен мырыш мөлшері шамамен 20%-ға төмендеді. Провинциялық үкімет жүргізген рекультивация жұмыстарының бір бөлігі ретінде олар Британия сағасы мен Хоу-Саундтың қалпына келуін бақылау бағдарламасын жүзеге асыруда. Алғашқы бағалаулар айтарлықтай жақсаруды көрсетіп тұр, бірақ провинциялық үкімет осы қорытындыны растау үшін қоршаған ортаға әсерін бағалауды әлі аяқтаған жоқ. Су тазарту зауыты аяқталғаннан кейін Хоу-Саундқа түсетін ластанудың 90%-ы тоқтатылған деп есептелді. 2008 жылға дейін жер асты суларын басқару жүйесін оңтайландыру бұл көрсеткішті 98-99%-ға дейін арттырды. Хоу-Саундқа оралған басқа түрлерге қасқырлар мен Тынық мұхитының ақ жақты дельфиндері кіреді, олар енді өзеннің сағасына жақын жерде жиі көрінеді.

Prior to the reclamation work undertaken by the University of British Columbia and the Provincial Government, the clear and transparent water in Britannia Creek suggested a pristine environment, however the clear water was actually an indication that no living creatures could survive in it. The water could not be consumed by humans either. Although mining at Britannia Creek stopped in 1974, runoff and rainwater that flow through the mine's abandoned tunnels combine with oxygen and the high sulfide content of the waste rock to create a condition called acid rock drainage (ARD). As a result of ARD, Britannia Creek became severely polluted. And, for close to a century prior to December, 2001, polluted run off was being deposited directly into Howe Sound via Jane Creek and Britannia Creek; as much as 450 kilograms (close to one thousand pounds) of copper was entering Howe Sound daily. A strip of coastal waters along Britannia Beach was seriously polluted, affecting 4.5 million juvenile chum salmon from the Squamish Estuary. A federal fisheries report revealed that spring salmon held in cages off Britannia Creek died in less than 48 hours because of the toxic metals in the water, whereas fish held off Porteau Cove to the south, had a 100% survival rate. In the summer of 2001, the Province of British Columbia formally announced that a large scale treatment plant would be built to neutralize the run off coming from the old mine site. Although the treatment plant did not become fully operational until 2006, its construction marked a pivotal turning point for Howe Sound and the community of Britannia Beach. The plant, now operated by EPCOR Utilities, treats an average of 4.2 billion liters of run off annually, removing an average of 226,000 kilograms of heavy metal contaminants. Engineers from the Centre for Environmental Research in Minerals, Metals, and Materials at The University of British Columbia also installed a concrete plug in the 2200 feet (671 m) Level adit in December 2001 as the initial step in constructing a more substantial Millennium Plug. The idea for the installation was to create a laboratory to study ways to seal mine adits using bulk materials. At the same time the installation would immediately stop all pollution from the 2200 Level into Jane Creek, a tributary of Britannia Creek. Field monitoring done in 2003, using intertidal algae and mussels as ecological indicators, showed that the recovery of coastal biological communities was actually minimal. However, recovery of Britannia Creek was significant and the amount of copper and zinc in the total discharge waters declined by about 20%. As part of the reclamation work undertaken by the Provincial government, they are undertaking an environmental monitoring program the recovery of Britannia Creek and Howe Sound. Initial assessments show significant recovery, however, the Provincial government has not yet completed its comprehensive environmental impact assessment to confirm this conclusion. Following completion of the Water Treatment Plant it was estimated that 90% of the pollution to Howe Sound had been stopped. Optimization of the groundwater management system by 2008, further increased the reduction to 98 99%. Other species that have returned to Howe Sound include killer whales and Pacific white sided dolphins are now regularly seen near the creek's outlet.

Іс-шаралар мен іс-шаралар

Британия жағажайы өзінің гүлденген жылдарында адамдардың ләззат алуы үшін көптеген шаралар ұйымдастырды. Олардың біріншісі – Шахташылар күні. Бұл қаланы тірі ұстаған шахтерлерді құрметтеу үшін өткізілген мереке болды. Шахташылар күні барысында бұрғылау, кеніштен шлам шығару, суға шомып жүзу (су спорты), жүгіру және велосипедтерді әсемдеу сияқты түрлі жарыстар ұйымдастырылды. Екінші маңызды шара – 1926 жылдан 1966 жылға дейін мамыр айында Виктория күні тойлау аясында өткізілген Мыс патшайымы сайысы.

БАҚ-та

2010 жылы АҚШ-тың "Psych, Dual Spires" телешоуының эпизодының көп бөлігі Британия Бичте түсірілді. 2017 жылы "The Crossing" (телесериал) үшін көптеген сахналар ауылдың ішінде және төңірегінде түсірілді. Сол жылы "Travelers" (телесериал) сериалының да сахналары Британия Бичте түсірілді.