Кіріспе

1984 жылы Жер радиациялық бюджет спутнигін орбитаға шығару үшін америкалық экипажбен жасалған ғарышқа ұшу. STS 41 G (бұрын STS 17 деп аталған) – НАСА-ның Space Shuttle бағдарламасының 13-ші ұшырылысы және Space Shuttle Challenger-дің 6-шы ұшырылысы. Challenger 1984 жылдың 5 қазанында ұшырылды және 1984 жылдың 13 қазанында Кеннеди ғарыш орталығына екінші шаттл қонуын жүзеге асырды. Бұл жеті мүшеден тұратын экипажбен жасалған алғашқы шаттл миссиясы болды, оның ішінде екі әйел (Салли К. Райд және Кэтрин Д. Салливан), әйелдің қатысқан алғашқы американдық ашық ғарышқа шығуы (Салливан), ғарышқа сапар шеккен алғашқы Австралия туған адам, сондай-ақ сақал қойған алғашқы астронавт (Пол Д. Скалли Пауэр) және алғашқы канадалық астронавт (Марк Гарно) бар еді. STS 41 G – ұшуды тіркеу үшін IMAX камерасын алып жүрген үшінші шаттл миссиясы болды. Миссиядан алынған ұшыру және орбитадағы кадрлар (Салливан мен Листманың ашық ғарышқа шығуы) 1985 жылғы IMAX фильмінде – «Арман тірі» («The Dream is Alive») көрсетілді.

Экипаж орындықтарының орналасуы

Ұшу-қону орындары 1–4 Ұшу палубасында орналасқан. 5–7 орын Ортаңғы палубада. S1 Криппен Криппен S2 Макбрайд Макбрайд S3 Салливан Листма S4 Рид Рид S5 Листма Салливан S6 Скалли Пауэр Скалли Пауэр S7 Гарно Гарно.

Миссияның қысқаша мазмұны

1984 жылғы 5 қазанда «Челленджер» Кеннеди ғарыш орталығынан сағат 7:03:00 EDT-де ұшырылды, бұл STS 41 G миссиясының басталуын белгіледі. Ол кезде ғарыш кемесіндегі ең ірі экипаж – жеті адам болды. Олардың ішінде командир Роберт Л. Криппен, Шаттлдың төртінші және соңғы алты айдағы екінші ұшуын жасаған (Криппен бір күнтізбелік жылда екі ғарыш миссиясын аяқтаған алғашқы американдық астронавт болды); ұшқыш Джон А. Макбрайд; үш миссия маманы – Дэвид С. Листма, Салли К. Райд және Кэтрин Д. Салливан; және екі жүк маманы – Пол Д. Скалли Пауэр және Марк Гарно, Шатл экипажының мүшесі ретінде қызмет еткен алғашқы канадалық азамат, сондай-ақ ғарышқа шыққан алғашқы канадалық. Бұл екі әйел астронавттың бірге ұшқан алғашқы миссиясы болды. Салливан 1984 жылғы 11 қазанда Листмамен бірге 3 сағаттық кеңістіктегі қызмет (EVA) орындап, орбиталық жанармай құю жүйесін (ORS) көрсетіп, орбитада спутниктерді жанармаймен жабдықтау мүмкіндігін дәлелдеген кезде ғарышқа аттанған алғашқы американдық әйел болды. Ұшырылғаннан кейін тоғыз сағаттан соң Жердің радиациялық бюджетіне арналған спутнигі (ERBS) «КанадАрм» робот манипуляторы арқылы жүк бөлімінен шығарылды, ал оның борттағы қозғалтқыштары оны Жер орбитасына шығарды. ERBS – Күннен алынған және ғарышқа қайта сәулеленген энергия мөлшерін өлшеуге арналған үш жоспарланған спутниктің біріншісі болды. Сондай-ақ, тропиктерден полярлық аймақтарға энергияның маусымдық қозғалысын зерттеді. Миссияның тағы бір маңызды бөлігі – Шаттл суретке түсіру радиолокаторының (SIR B) жұмыс істеуі болды. SIR B жүк бөліміндегі OSTA 3 эксперименттік жиынтығының бір бөлігі болды, оған Жерді суретке түсіруге арналған үлкен форматты камера (LFC), ауаның ластануын өлшейтін MAPS аталатын тағы бір камера және ерекшеліктерді анықтау және орналасу эксперименті FILE кірді, ол екі телекамера мен екі фотокамерадан тұрды. SIR B – STS 2 миссиясы кезінде OSTA 1 жиынтығымен ұшырылған ұқсас құрылғының жетілдірілген нұсқасы болды. Ол ұшу бойына сегіз панельді антенналық массивпен жұмыс істеді, бірақ «Челленджердің» Ku-диапазонды антеннасында проблемалар туындады, сондықтан деректер бастапқы жоспарланғандай Жерге нақты уақытта жіберілмей, орбиталық аппаратта жазылуы керек болды. АҚШ Әскери-теңіз зерттеу зертханасының (NRL) қызметкері, жүк маманы Скалли Пауэр миссия кезінде бірнеше океанографиялық байқаулар жүргізді. Гарно Канада үкіметі демеушілік еткен CANEX деп аталатын, медицина, атмосфера, климат, материалдар және робот ғылымдарына қатысты эксперименттер сериясын жүргізді. Сондай-ақ, әртүрлі материалдарды сынау және физикалық эксперименттерге арналған көптеген GAS (Getaway Special) контейнерлері ұшырылды. Кейінірек, 1984 жылғы 10 қазанда «Челленджерді» төмен қуатты лазермен бақылау үшін кеңестік Terra 3 лазерлік сынақ орталығы қолданылды деген мәлімдеме жасалды. Бұл кемедегі жабдықтың істен шығуына және экипаждың уақытша соқыр болуына әкелді, бұл АҚШ-тың дипломатиялық наразылығына әкелді. Алайда, экипаж мүшелері бұл оқиғаны толығымен жоққа шығарды. 2022 жылы бұрынғы Кеңес Одағының өнеркәсіп министрі ресейлік баспасөзге кеңестіктер лазерлік локаторды қолданып, шатлға тұйықталып, сынақ алаңынан 800 км қашықтыққа дейін тұйықталып тұрғанын хабарлады. 8 күн, 5 сағат, 23 минут және 33 секундқа созылған миссия кезінде «Челленджер» 133 орбита айналып, аяқтады. Ол Кеннеди ғарыш орталығының Шатл қону алаңына (SLF) қонды – бұл сол жерге қонуға арналған екінші Шатл миссиясы болды, 1984 жылғы 13 қазанда сағат 12:26-да EDT уақыты бойынша. STS 41 G миссиясы кейін ғарыш тарихшысы Колин Берджесс жазған «Океаннан орбитаға: Австралияның ғарышқа шыққан алғашқы адамының тарихы» кітабында егжей-тегжейлі сипатталды. Ұшудан соң қырық жыл өткен соң, STS 41 G үшін «Челленджерге» орнатылған OMS қозғалтқыштарының бірі қайта пайдаланылды және Ай айналасындағы Artemis 1 сынақ ұшуы кезінде «Orion» капсуласының негізгі қозғалтқышы ретінде қайта қолданылды. Қозғалтқыш бірнеше рет іске қосылып, биіктік пен жылдамдықты реттеді, соның ішінде капсуланы Айдың алыс кері орбитасына әкеліп, қайтаруды қосады.

Миссияның белгісі

АҚШ туының көк фондық он үш толық жұлдызы, миссия таңбасының ұшу нөмірін және Ғарыш көлігі жүйесіндегі миссиялар тізбегіндегі орнын көрсетеді, бұл ұшудың 13-ші рет болуын, қалған жұлдыздарды жасырып, білдіреді. (Қара фондағы 17 жұлдыз ұшудың бастапқы STS-17 атауын көрсетеді.) Ортасында, ұшырылып бара жатқандай, алтын түсті астронавт таңбасы бейнеленген. Бұл таңба Меркурий жобасынан бері әрбір астронавтқа, алғашқы ғарыш сапарынан кейін беріліп, негізінен жаңа ғарышкерлерден құралған экипажға сілтеме жасайды. Әр астронавттың атының жанына жыныс белгілері қойылған (еркек белгісі, таңбашада көрінуі үшін өзгертілген), ал Гарноның атының жанына Канада туының белгісі орналастырылған.

Ояту қоңырауы

NASA "Жетіздер" жобасы кезінде астронавттарға музыка ойнау дәстүрін қалыптастырды және алғаш рет "Аполлон-15" миссиясында ұшқыштар экипажын ояту үшін музыка қолданды. Әрбір ән арнайы таңдалады, көбінесе астронавттардың отбасылары таңдайды, және әдетте экипаж мүшесінің бірі үшін ерекше мағынаға ие болады немесе олардың күнделікті жұмысына қатысты келеді. Ұшу күні Әнші/Композитор 2-күн "Флэшданс – Қандай сезім" Айрин Кара 3-күн "Рокки тақырыбы" Билл Конти