Кіріспе
1927 жылы Джерром Керн мен Оскар Хаммерштейн II-нің мюзиклі – Джерром Керннің музыкасымен, Оскар Хаммерштейн II-нің либреттосы мен өлеңдерімен ұсынылған мюзикл. Ол Эдна Фербердің 1926 жылы жарық көрген, ең көп сатылған, сол аттас романының негізінде құрылған. Мюзикл 1887 жылдан 1927 жылға дейін 40 жыл бойы Миссисипи өзенінде саяхаттайтын «Коттон Блоссом» атты шоу-лодкасындағы артистердің, сахналық қызметкерлердің және портовый жұмысшылардың өмірін баяндайды. Оның тақырыптары – нәсілдік дискриминация және қайғылы, мәңгілік махаббат. Мюзиклге «Ol' Man River», «Make Believe» және «Can't Help Lovin' Dat Man» сияқты классикалық әндер енген. Мюзиклді алғаш рет 1927 жылы Флоренц Зигфельд қойды. «Шоу-боттың» Бродвейдегі тұсаукесері американдық музыкалық театр тарихындағы маңызды оқиға болды. Ол «музыкалық повествованиеде революция жасап, көрерменге әсерлі де мазмұнды қойылымды ұсынды», 1890-шы жылдар мен 20-шы ғасырдың басында Бродвейді анықтаған жеңіл және реалистік емес оперетталармен, музыкалық комедиялармен және «Follies» сияқты музыкалық ревюлермен салыстырғанда. «The Complete Book of Light Opera» кітабында былай делінген: «Міне, біз музыкалық комедиядан мүлдем өзгеше жаңа жанрға – музыкалық пьесаға келдік. Енді пьеса басты рөлде болды, ал барлық басқа да элементтер оған бағынышты болды. Ән, юмор және қойылымдық номерлер біртұтас, ажырамас көркемдік бірлікке толыққанды енді. «Шоу-боттың» сапасы сыншылар тарапынан бірден мойындалды және ол жиі қайта қойылады. 1927 жылы, шоу тұсаукесер кезінде немесе 1932 жылы алғашқы қайта қойылымында Бродвей шоулары үшін марапаттар тағайындалмады. 20-шы ғасырдың соңындағы «Шоу-боттың» жаңа қойылымдары «Музыкалық қойылымды жаңғырту үшін үздік» номинациясында «Тони» сыйлығын (1995) және «Музыкалық қойылымды жаңғырту үшін үздік» номинациясында «Лоуренс Оливье» сыйлығын (1991) жеңіп алды.
Show Boat is a musical with music by Jerome Kern and book and lyrics by Oscar Hammerstein II. It is based on Edna Ferber's best selling 1926 novel of the same name. The musical follows the lives of the performers, stagehands and dock workers on the Cotton Blossom, a Mississippi River show boat, over 40 years from 1887 to 1927. Its themes include racial prejudice and tragic, enduring love. The musical contributed such classic songs as "Ol' Man River", "Make Believe", and "Can't Help Lovin' Dat Man". The musical was first produced in 1927 by Florenz Ziegfeld. The premiere of Show Boat on Broadway was an important event in the history of American musical theatre. It "was a radical departure in musical storytelling, marrying spectacle with seriousness", compared with the trivial and unrealistic operettas, light musical comedies and "Follies" type musical revues that defined Broadway in the 1890s and early 20th century. According to The Complete Book of Light Opera:
Here we come to a completely new genre – the musical play as distinguished from musical comedy. Now the play was the thing, and everything else was subservient to that play. Now came complete integration of song, humor and production numbers into a single and inextricable artistic entity. The quality of Show Boat was recognized immediately by critics, and it is frequently revived. Awards did not exist for Broadway shows in 1927, when the show premiered, or in 1932 when its first revival was staged. Late 20th century revivals of Show Boat have won both the Tony Award for Best Revival of a Musical (1995) and the Laurence Olivier Award for Best Musical Revival (1991).
Өмірбаян
"Шоу-боат" романы үшін зерттеулер жүргізген Эдна Фербер Солтүстік Каролина штатының Бат қаласындағы Джеймс Адамс жүзуші сарай театрында бес күн бойы Американың жоғалып бара жатқан ойын-сауық орны – өзендегі шоу-боат туралы материал жинады. Бірнеше апта ішінде ол "адамдарға тиетін, әсерлі, шынайы шоу-боат материалдарының қазынасы" деп атады. Фербер Флотинг Палас Театрында болғанға дейін бірнеше ай бойы осы американдық шоу-боаттарды зерттеді. Джером Керн романға әсерленді және оны музыкалық ретінде бейімдеуді үміттене отырып, 1926 жылдың қазан айында сыншы Александр Вулкотттан Фербермен таныстыруын сұрады. Вулкотт оларды сол күні кешке Керннің соңғы мюзиклі, "Крисс Кросстың" антрактісінде таныстырды. Фербер "Шоу-боатты" музыкалық ретінде бейімдегісі келгеніне бастапқыда таң қалды. Керн оны 1920-жылдардың әдеттегі, жеңіл-жеңіл "қыздар" шоуы сияқты бейімдегісі келмейтінін жеткізгеннен кейін, ол оған және оның серігі Оскар Хаммерштейнге өзінің романын музыкаға қою құқығын берді. Бірінші актінің көптеген әндерін жазғаннан кейін Керн мен Хаммерштейн өз материалдарын продюсер Флоренц Зигфельдке көрсетті, оның Фербердің ауқымды туындысына қажетті күрделі өндіріс жасауға қабілетті екенін ойлады. Зигфельд шоуға әсерленді және оны өндіруге келісті, келесі күні: "Бұл мен бақытты болған ең жақсы музыкалық комедия; оны өндіруге қуаныштымын, бұл шоу – менің өмірімдегі мүмкіндік" деп жазды.
Кейіпкерлер мен танымал ойыншылар
Кейіпкерлер сипаттамасы
Түпнұсқа Бродвей актерлері
Ұзақ уақыт бойы, ірі қалалардағы өнер көрсетулердегі басқа да белгілі сахна шеберлері
Кэпн Энди Хокс – «Cotton Blossom» кемесінің иесі және капитаны; Парти Энннің күйеуі, Магнолияның әкесі
Чарльз Виннигер
Седрик Хардвик, Ральф Дамке, Билли Хаус, Дэвид Уэйн, Бурл Айвс, Дональд О’Коннор, Микки Руни, Эдди Браккен, Джон МакМартин, Нед Битти, Том Босли, Роберт Морс
Магнолия Хокс – Парти мен Кэпн Эндидің қызы; Кимнің анасы; Гейлорд Рэвеналға үйленеді
Норма Террис
Эдит Дэй, Айрин Данн, Жан Клейтон, Барбара Кук, Ребекка Люкер
Гейлорд Рэвенал – әдемі кемедегі қазық ойнаушы; Кимнің әкесі; Магнолияға үйленеді
Говард Марш
Деннис Кинг, Чарльз Фредерикс, Роберт Раунсвилл, Рон Рейнс, Марк Жакоби, Хью Панаро, Кевин Грей
Жули Ла Верн – труппаның жетекші әйел артисі; Стивтің әйелі
Хелен Морган
Кэрол Брюс, Хелена Блисс, Констанс Тауэрс, Клео Лэйн, Лонетт Макки, Мэрилин МакКу, Валари Петтифорд
Стив Бейкер – «Cotton Blossom» кемесінің жетекші ер артисі; Жулидің қамқор күйеуі
Чарльз Эллис
Роберт Аллен
Парти Энн Хокс – Кэпн Эндидің қатал әйелі
Эдна Мэй Оливер
Этель Оуэн, Берта Белмор, Марджори Гейтсон, Маргарет Гамильтон, Дороти Лаудон, Клорис Личман, Карен Морроу, Элейн Стритч
Питер – «Cotton Blossom» кемесінің инженері; Жулиге көңіл қоюға тырысады
Берт Чапман
Уэйд Уильямс
Джо – кемедегі докер; Куинидің күйеуі
Жюль Бледсо
Пол Робесон, Уильям С. Смит, Лоуренс Винтерс, Брюс Хаббард, Уильям Уорфилд, Донни Рэй Альберт
Куини – «Cotton Blossom» кемесіндегі аспаз; Джодың әйелі
Тесс Гарделла
Альберта Хантер, Хелен Дауди, Хэтти МакДэниел, Хелен Филлипс, Карла Бернс, Грета Бостон
Фрэнк Шульц – кемедегі актер, жаман рөлдерді ойнайды; Эллидің күйеуі
Сэмми Уайт
Бадди Эбсен, Джоэл Блум, Эдди Корбич
Элли – әйелі Фрэнкпен бірге өнер көрсететін әнші және биші
Ева Пак
Колетт Лионс, Пейдж О’Хара
Ким – Магнолия мен Рэвеналдың қызы
Норма Террис
Эвелин Итон
Уинди МакКлейн – «Cotton Blossom» кемесінің пилоты
Алан Кэмпбелл
Артур Ньюман, Ричард Дикс
Бастапқы 1927 жылғы өндіріс
Зигфельд бұл шоуды Бродвейге дейінгі гастрольдік турда 1927 жылдың 15 қарашасынан 19 желтоқсанына дейін көрсетті. Сахналар Вашингтондағы Ұлттық театр, Питтсбургтегі Никсон театры, Кливлендтегі Огайо театры және Филадельфиядағы Эрлангер театры болды. Шоу 1927 жылдың 27 желтоқсанында Бродвейдегі Зигфельд театрында ашылды. Тәжірибелілер бірден ынталанды, және шоу үлкен табысқа ие болды, бір жарым жылға созылып, барлығы 572 қойылым көрсетілді. Қойылымды Оскар Хаммерштейн II сахналады. Шоудың хореографиясын Сэмми Ли жасады. Бастапқы актерлік құрамына Норма Террис Магнолия Хоукс және оның қызы Ким (есейген қыз), Говард Марш Гейлорд Равенал, Хелен Морган Джули ЛаВерн, Джулз Бледсо Джо, Чарльз Виннингер капитан Энди Хоукс, Эдна Мей Оливер Парти Энн Хоукс, Сэмми Уайт Фрэнк Шульц, Эва Пак Элли Мей Чипли және Тесс Гарделла Куини кірді. Оркестрлік бөлімді Роберт Рассел Беннет басқарды, ал дирижерлік міндетті Виктор Баравалле атқарды. Бастапқы қойылымның декорациясын Джозеф Урбан жасады, ол Зигфельдпен көп жылдар бойы оның «Ақымақтарында» жұмыс істеген және жаңа Зигфельд театрын да жобалаған болатын. Костюмдерді Джон Харкридер жасады. «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі премьералық шолуында Брукс Аткинсон кітаптың адаптациясын «зор ақылмен жасалған», ал қойылымды «кемшін шеберлік пен талғамға ие» деп сипаттады. Ол Терристі «жаңалық» деп атады; Виннингерді «керемет сендіретін және көндіретін»; ал Бледсоның ән орындауын «ерекше тиімді» деп бағалады.
Пол Робсон
"Ол Мэн Ривер" әнін орындаған докер Джо кейіпкері романнан дамытылып, Керн мен Хаммерштейн бұрыннан танымал актер және әнші Пол Робсон үшін арнайы жазылған. Ол бұл рөлмен және әнмен ең көп байланысты актер болғанымен, өндірістің бастапқы уақыты кейінгіге шегерілгендіктен, алғашқы қойылымға қатыса алмады. Жюль Бледсоу бұл рөлді тұңғыш рет сахнаға шығарды. Робсон "Show Boat" спектаклінің төрт маңызды қойылымында Джо рөлін ойнады: 1928 жылғы Лондон премьерасы, 1932 жылғы Бродвейдегі қайта қойылым, 1936 жылғы фильмдік нұсқасы және 1940 жылғы Лос-Анджелестегі қайта қойылым. 1932 жылғы Бродвейдегі қайта қойылымды сынға алған сыншы Брукс Аткинсон Робсонның өнерін былай сипаттады: "Мырза Робсонның генийі бар. Бұл тек оның дауысы ғана емес, ол сахнадағы ең керемет дауыстардың бірі. Оның түсінігі "Ескі адам өзені" әніне эпикалық мән береді. Ол ән салғанда, Джером Керннің рухани әнінің толыққанды түріне жеткенін сезінесің".
Солтүстік Американың қайта өркендеуі
1929 жылы Зигфелд театрында жабылуымен, түпнұсқалық қойылым кеңінен гастрольдеді. Ұлттық труппаның құрамында Айрин Даннның Магнолия рөлінде болуы ерекше атап өтілді. 1933 жылы Батыс жағалаудағы қойылымда Хэтти МакДэниел Куини рөлін сомдады, ал тенор Аллан Джонс Равенал рөлінде оған қосылды. Зигфелд 1932 жылы Бродвейдегі Казино театрында «Шоу-ботты» қайта қойды, онда түпнұсқа актерлердің көпшілігі сахнаға шықты, бірақ Джо рөлінде Пол Робсон, ал Равенал рөлінде Денис Кинг ойнады. 1946 жылы Джером Керн мен Оскар Хаммерштейн II шоудың бастапқы орны – Зигфелд театрында жаңа Бродвей қойылымын ұйымдастырды. 1946 жылғы қайта қоюда Керн мен Хаммерштейннің жаңартылған партитурасы мен жаңа әні, сондай-ақ Роберт Рассел Беннетттің жаңа увертюрасы мен оркестрлеуі орындалды. Шоуды Хаммерштейн мен Хассард Шорт қойды, ал Жан Клейтон (Магнолия), Чарльз Фредрикс (Равенал), Кэрол Брюс (Джули), Кеннет Спенсер (Джо), Хелен Дауди (Куини) және Бадди Эбсен (Фрэнк) қатысты. Керн 1946 жылғы 5 қаңтардағы премьераға бірнеше апта қалғанда қайтыс болды, осылайша бұл оның соңғы жұмысы болды. Қойылым 418 рет көрсетілді, содан кейін кеңінен гастрольдік сапарға шықты. Оның құны 300 000 долларға бағаланды, ал Бродвейдегі қойылым аяқталуға бір ай қалғанда, ол әлі де 130 000 долларға жетпегені хабарланды. Нью-Йоркте 1948 және 1954 жылдары қосымша қайта қоюлар өтті. Линкольн орталығындағы Музыкалық театр труппасы 1966 жылы Нью-Йорк штатының театрында «Шоу-боттың» жаңа қойылымын ұйымдастырды. Басты рөлдерді Барбара Кук (Магнолия), Констанс Тауэрс (Джули), Стивен Дуглас (Равенал), Дэвид Уэйн (Капитан Энди), Маргарет Хамильтон (Парти) және Уильям Уорфилд (Джо) сомдады. Продюсерлік Ричард Роджерсқа тиесілі болды, ал Роберт Рассел Беннет тағы да жаңа увертюра мен жаңартылған оркестрлеуді жасады. Хьюстон Гранд Операсы «Шоу-боттың» қайта қоюын сахналады, ол 1982 жылғы маусымда Хьюстонның Джонс-холында тұсаукесерін өткізді, содан кейін Лос-Анджелестегі Дороти Чандлер павильонына, Сан-Францискодағы Орфей театрына, Вашингтондағы Кеннеди өнер орталығына және 1983 жылы Бродвейдегі Гершвин театрына гастрольдік сапарға шықты. Бұл қойылым Мысырдағы Каир опера театрына да барып қайтты. Басқа актерлердің құрамында Рон Рейнс (Гейлорд Равенал), Шерил Вудс (Магнолия), Эврил Джентльз (Парти Энн), Брюс Хаббард (Джо) және Пейдж О'Хара (Элли) болды. Онда Торонто труппасының көп бөлігі сахнаға шықты, бірақ Джон МакМартин Капитан Энди рөлінде ойнады. Роберт Морс Торонто труппасының құрамында қалды, ал оған Клорис Личман Парти, Пэтти Кохенур Магнолия, Хью Панаро Равенал және Валери Петтифорд Джули рөлінде қосылды. Бұл қойылым алдыңғы нұсқалардан кітапты қысқарту, әртүрлі қойылымдарда қолданылған немесе кесілген әндерді алып тастау немесе қосу, сондай-ақ оның нәсілдік аспектілерін ерекше атап өту арқылы ерекшеленді. Принс «Мен сені неге жақсы көремін?» әнін Магнолия мен Равеналдың дуэтінен Партидің Магнолияның қызына арнап айтқан жұбату әніне айналдырды, содан кейін оны жоғары темптегі қойылымның финалы ретінде қайта орындады. Керн мен Хаммерштейн 1936 жылғы фильм үшін жазған Магнолия мен Равеналдың «Менің үстінде бөлмеім бар» атты махаббат дуэті қойылымға қосылды. Екінші актте екі жаңа мим мен би «монтаждары» би мен музыканың өзгеріп отыратын стильдері арқылы уақыттың өтуін бейнеледі. Бұл қойылым Кеннеди орталығында, Лондон (1998) және Австралияның Мельбурн қаласында сахналанды.
Лондондық қойылымдар
Шоу-боттың Лондонның батыс ендіндегі түпнұсқасы 1928 жылғы 3 мамырда Корольдік театрда, Дрюри-Лейнде ашылды. Актерлік құрамында Седрик Хардвик капитан Энди рөлінде, Эдит Дей Магнолия рөлінде, Пол Робсон Джо рөлінде, ал Альберта Хантер Куини рөлінде болды. Кейін кабаре әншісі ретінде танымал болған Мейбл Мерсер хорда қатысты. Басқа Вест-Энд қойылымдарының ішінде 1971 жылы Адельфи театрында 909 қойылым көрсетілген қойылым бар. Дерек Ройл капитан Энди, Клео Лэйн Джули, ал Перл Хакни Парти Энн рөлін сомдады. Хэл Принс қойылымы 1998 жылы Принс Эдвард театрында қойылды және 1999 жылы "Ең үздік музыкалық қойылым" номинациясымен Оливье сыйлығына ие болды. Англиядағы басқа да атақты қайта жаңғырулардың қатарында 1989 жылғы Opera North / Royal Shakespeare Company бірлескен өндірісі бар. 1983 жылғы Бродвейдегі қайта жаңғыруда Куини рөлінде ойнаған Карла Бернс Opera North және RSC өндірісі үшін бұл рөлді қайта ойнап, Лоуренс Оливье сыйлығын жеңген алғашқы қара нәсілді актриса атанды. Өте жағымды сынға қарамастан, шоу 2016 жылдың тамыз айының соңында жабылды.