Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словенияның бірінші президенті (1991–2002)
First President of Slovenia (1991–2002)
Милан Кучан (; 14 қаңтар 1941 жылы туған) – 1991 жылдан 2002 жылға дейін Словенияның бірінші президенті қызметін атқарған словениялық саясаткер. Словения президенті болуға дейін 1990-1991 жылдары Словения Социалистік Республикасы Президенттігінің 13-ші төрағасы болды. Кучан 1986-1989 жылдары Словения Коммунистер лигасының 7-ші төрағасы қызметін де атқарды.
Milan Kučan (; born 14 January 1941) is a Slovenian former politician who served as the first President of Slovenia from 1991 to 2002. Before being president of Slovenia, he was the 13th President of the Presidency of SR Slovenia from 1990 to 1991. Kučan also served as the 7th President of the League of Communists of Slovenia from 1986 to 1989.
Ерте өмір және саяси бастамалары
Кучан бес баланың бірі, мұғалімдер отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Коломан Кучан (1911–1944) және Мария Варга (1917–1975) болды. Ол Югославия Корольдігінің (қазіргі Словения) Драва Бановинасындағы Прекмурье аймағындағы Крижевци ауылында өсті. Оның әкесі Коломан Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Кучанның отбасы Екінші дүниежүзілік соғысты Сербияда өткізді, онда нацистер Словениядан 58 000-нан астам словендерді қоныс аударды. Кейін Любляна университетінде заң білімін алып, сол кездегі коммунистік саяси ұйымдарға қатысты. 1968 жылы Словения Жастар қауымдастығының президенті, ал 1974–1978 жылдары Словения жұмысшыларының Социалистік альянсының хатшысы болды (барлық азаматтық қоғам бірлестіктерін біріктіру үшін құрылған орталық ұйым). 1978 жылы Ұлттық Ассамблеяның спикері, ал 1982 жылы Белградтағы Югославия Коммунистер лигасының Орталық Комитетінде словен коммунистерінің өкілі болды. 1986 жылдың мамыр айында Словения Коммунистер лигасының жетекшісі болды. Сол кезде Словенияда либералдық және демократиялық көзқарастар күшейді, бұл Слободан Милошевич басшылығымен Белград пен Сербияның саяси атмосферасына қарама-қарсы болды. Адам құқықтары мен еуропалық демократиялық құндылықтарды қолдап, Кучан, оның партиясы және Словения Белград пен Сербиямен күшейе түсетін саяси қақтығыстарға тап болды. 1990 жылдың 23 қаңтарында Кучан және словен делегациясы партия съезінен шықты. Бұл социалистік Югославияның саяси жүйесінің тірегі болған Югославия Коммунистер лигасының құлауына әкелген факторлардың бірі болды.
Kučan, one of five children, was born in a teachers' family. His parents were Koloman Küčan (1911–1944) and Marija Varga (1917–1975). He was raised in the village of Križevci, located in the largely agrarian border region of Prekmurje in the Drava Banovina of the Kingdom of Yugoslavia (present day Slovenia). His father Koloman died during World War II. Kučan's family spent World War II in occupied Serbia, where over 58,000 other Slovenians were resettled from Slovenia by the Nazis. He later studied law at the University of Ljubljana and soon became involved in the Communist political organizations of the time. In 1968, he became the president of the Slovenian Youth Association, then secretary of the Socialist Alliance of the Working People of Slovenia (a central organization, created to unite all civil society associations under one roof) between 1974 and 1978. He rose to speaker of the National Assembly in 1978, and in 1982 he became representative for the Slovenian Communists in the League of Communists of Yugoslavia's Central Committee in Belgrade. In May 1986, he became the leader of the League of Communists of Slovenia. At that time, liberal and democratic sentiment started to grow in Slovenia, as opposed to the political atmosphere of Belgrade and Serbia under Slobodan Milošević. Advocating in favour of human rights and European democratic values and principles, Kučan, his party and Slovenia faced increasingly severe political confrontations with Belgrade and Serbia. On 23 January 1990, Kučan and the Slovenian delegation left the Party Congress. This was one of the factors that eventually led to the collapse of the League of Communists of Yugoslavia, one of the pillars of the political system of the Socialist Yugoslavia.
Саяси мансап
Словения Югославияның федеративтік бірліктерінің алғашқысы болып көппартиялық демократияны енгізді және алғашқы көппартиялық сайлау 1990 жылдың сәуірінде өтті. Кучан 1990 жылы DEMOS үміткері Жоже Пучникке қарсы өткен дауыс беруде Президенттіктің төрағасы болып сайланды. Кучан Югославияны күш қолдану арқылы сақтап қалуға қатысты түрде қарсы болды. Югославия республикаларының еркін конфедерация идеясы қолдау таппағаннан кейін, Кучан бұрынғы югослав халықтарының жаңа, өзгеше негізде ынтымақтасуына мүмкіндік беретін, зорлық-зомбылықсыз ажырасудың бақыланатын процесін жақтады. Словения 1991 жылдың 25 маусымында тәуелсіздігін жариялады. Осы оқиғаға арналған сөйлесінде Кучан: «Бүгін арман құруға рұқсат етіледі, ертең жаңа күн туады» деген сөздермен аяқтады. 26 маусымда Югославия армиясы әскерді қозғалысқа шығарды, бұл кейін Он күндік соғысқа ұласты. Бриониде Еуропалық қауымдастығының делдалы ретінде бейбіт келіссөздер басталған кезде, армия Словениядан шыға бастады. Кучан Гаага мен Брюссельде өткен бұрынғы Югославия бойынша бейбітшілік конференциясында Словенияны өкілдік етті, онда бұрынғы Югославия халықтары тәуелсіз мемлекеттер ретінде өз болашақтарын еркін анықтауға құқылы екені туралы шешім қабылданды. 1992 жылдың 22 мамырында Кучан Словенияның Біріккен Ұлттар Ұйымына жаңа мүше болғанын мәлімдеді. Тәуелсіздік алғаннан және Словенияның халықаралық деңгейде мойындалғаннан кейін, Кучан 1992 жылы азаматтар тізімінің қолдауымен Словенияның бірінші Президенті болып сайланды. Ол 1997–2002 жылдары тағы бес жылдық мерзімге сайланды, ол тағы да тәуелсіз кандидат ретінде қатысып, бірінші турда көпшілік дауысын алды. Оның президенттік өкілеттігі 2002 жылдың желтоқсан айында аяқталды. Оның орнына Янез Дрношек президент болды. 2003 жылдың наурыз айында Словенияда Еуроодаққа және НАТО-ға қосылу туралы екі референдум өтті. Милан Кучан Словенияның тәуелсіздік алғаннан кейін қойған мақсаттарына жетуі үшін осы мүшеліктерге қолдау көрсету үшін белсенді түрде үгіт жүргізді. 2004 жылдың мамыр айында Словения Еуроодақ пен НАТО-ның толыққанды мүшесі атанды. 2004 жылдың қарашасынан бастап Кучан демократиялық басқаруды нығайтуға жұмыс істейтін бұрынғы демократиялық мемлекет қайраткерлерінің қауымдастығы – Мадрид клубының мүшесі болды. Ол Францияның бұрынғы премьер-министрі Мишель Рокардпен бірге Халықаралық коллегияның төрағасы қызметін атқарады. 2004 жылдан бері ол Словенияның болашақ дамуы мен оның жаһандық қоғамдағы орнына қатысты мәселелерді зерделейтін солшыл талдау орталығы – Forum 21 төрағасы болып табылады. Кучан сонымен қатар 2008 жылы құрылған, Еуропадағы төзімділікті бақылау және континенттегі ксенофобия мен төзімсіздікке қарсы күресу жөнінде ұсыныстар беру мақсатындағы коммерциялық емес ұйым – Еуропалық төзімділік және келісім кеңесінің мүшесі болып табылады.
Slovenia was the first of the federal units of Yugoslavia to introduce multi party democracy and the first multi party elections were held in April 1990. Kučan was elected President of the Presidency, then a collective body, in 1990, in a ballot against the DEMOS candidate Jože Pučnik. Kučan strongly opposed the preservation of Yugoslavia through violent means. After the concept of a loose confederation had failed to gain support by the republics of Yugoslavia, Kučan favoured a controlled process of non violent disassociation that would enable the collaboration of the former Yugoslav nations on a new, different basis. Slovenia declared its independence on 25 June 1991. In his speech on the occasion, Kučan ended with the words: "Today dreams are allowed, tomorrow is a new day." On 26 June, the Yugoslav army embarked on troop movements that later escalated into the Ten Day War. As the peace talks began at Brioni, with the European Community as a mediator, the Army started its withdrawal from Slovenia. Kučan represented Slovenia at the peace conference on former Yugoslavia in the Hague and Brussels which concluded that the former Yugoslav nations were free to determine their future as independent states. On 22 May 1992 Kučan represented Slovenia as it became a new member of the United Nations. After the independence and the international recognition of Slovenia, Kučan was elected as the first President of Slovenia in 1992 with the support of the citizens list. He won another five year term in 1997–2002, running again as an independent and again winning the majority in the first round. His presidency ended in December 2002. He was succeeded as President by Janez Drnovšek. In March 2003 Slovenia held two referendums on joining the EU and NATO. Milan Kučan took an active part in campaigning for these memberships, in order for Slovenia to achieve the goals it had set upon its independence. In May 2004, Slovenia became a full member of both the EU and NATO. Since November 2004, Kučan has been a member of the Club of Madrid, an association of former democratic statesmen that works to strengthen democratic governance. He chairs the International Collegium together with Michel Rocard, former French Prime Minister. Since 2004 he is the chairman of Forum 21, a Slovene left wing think tank reflecting on issues of relevance for the future development of Slovenia and its position in a global society. Kučan is also a Member of the European Council on Tolerance and Reconciliation, a not for profit organization established in 2008 to monitor tolerance in Europe and make recommendations on fighting xenophobia and intolerance on the continent.