Кіріспе

Құс түрлері

Лейсан қазы (Anas laysanensis), сондай-ақ Лейсан үйрегі деп те аталады, Гавай аралдарына ендемік қаз. Қазба жәдірелері Лейсан қаздарының бір кезде бүкіл архипелагта мекендегенін, бірақ бүгінде Лейсан аралы мен екі атолда ғана сақталып қалғанын көрсетеді. Бұл қаздың физикалық және мінез-құлқының бірнеше ерекшеліктері оның өмір сүру ортасында жердегі жыртқыштардың болмауымен байланысты. 1860 жылға қарай, қаздар Лейсан аралынан басқа барлық жерден жоғалып кеткен. XIX ғасырдың соңында гуано өндірушілердің еуропалық қояндарды әкелуі 1912 жылы құстың жоғалу қаупіне тікелей жеткізді, онда он екі дана ғана тірі қалды. 1923 жылы аралдан қояндар құрытылып, Лейсан қаздарының саны арта бастады, 1950 жылдары 500-ге жетті. Бұл қаздың болашағын қамтамасыз ету мақсатында 2002 жылы 42 құс Мидуэй атолы ұлттық жануарлар қорығына көшірілді. Олар жаңа ортада жақсы өркендеді, ал кейін тағы бір топ Куре атолына көшірілді.

Таксономия

1892 жылы Лионель Уолтер Ротшильд атайтын Лейсан қазғыры, Солтүстік-Батыс Гавай аралдарының бірі – Лейсан аралының құрметіне аталған. Ол, суға батып жейтін қаз тұқымдастарының (mallard) бір кладының мүшесі және мінез-құлқы мен генетикалық ерекшеліктерімен ерекше түр. Жақындағы зерттеулер көрсеткендей, олардың тегі бұрынғыдай, көшпелі қаздың (Anas platyrhynchos) қате орын аударып келгенінен емес, Шығыс Азия мен Оңтүстік жарты шардағы қаздың ата-тегінен шыққан.

Танымал мәдениетте

2023 жылы Лейсан көкшығы Джоэл Сарторе түсірген суреті негізінде АҚШ пошта қызметінің «Жойылып бара жатқан түрлер» жинағына енген мәңгілік маркасында бейнеленді. Марканы Оңтүстік Дакота штатының Уолл қаласындағы Ұлттық шабындықтар келушілер орталығында өткен салтанатты шарада таныстырды.