Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корей неоконфуциандық қозғалысы
Korean neo Confucian movement
Донхак (бұрынғы Тунхак; ) – 1860 жылы Чхё Дже У құрған корей неоконфуциандық академиялық қозғалысы. Донхак қозғалысы сохаққа реакция ретінде туды және «Аспан жолына» оралуға шақырды. Донхак конфуцийлік ілімдерді реформалау және қайта жаңғырту қозғалысы ретінде басталып, үшінші патриарх Сон Бёнхи тұсында Кореяда бүгінгі таңда Чхондоизм деп белгілі бір дінге біртіндеп айналды.
Donghak (formerly spelled Tonghak; ) was an academic movement in Korean Neo Confucianism founded in 1860 by Choe Je u. The Donghak movement arose as a reaction to seohak , and called for a return to the "Way of Heaven". While Donghak originated as a reform movement and revival of Confucian teachings, it gradually evolved into a religion known today as Cheondoism in Korea under the third patriarch Son Byong hi.
Тарих
Неоконфуциандықты мемлекеттік идеология ретінде қабылдаған Жосон, конфуциандық ортодокс ғалымдар мен әлеуметтік этиканы жаңғырту және қоғамды реформалауға тырысқан басқа конфуциандық ғалымдар арасындағы поляризацияның күшеюін көрді. Батыстың арттырып келе жатқан ықпалы мен қысымы реформаторлардың арасында шұғыл сезімді күшейтті, сол себепті Чхве Чеу өзінің «Шығыс ілімінің толық кітабы» немесе «Донгкёнг Дэджон» (хангул=동경대전) атты трактатын жазды. Бұл трактат «Шығыс ілімі» терминінің алғаш рет қолданылуын белгіледі және Құдайды (христиандық түсінігінде) және христиан теологиясының басқа да аспектілерін қабылдамауға шақырды. Бұл қозғалысты Чхве Си Хён (1829–1898) одан әрі дамытты, оның ілімін жүйеледі. Ол да өлім жазасына кесілді. 1898 жылы Чхве Си Хённың өлім жазасын атқарғаннан кейін, Донгхак жетекшісі Сон Бён Хи көршілес Жапониядан саяси пана сұрады. 1904 жылғы орыс-жапон соғысынан кейін ол Кореяға оралып, «Чинбохо» («өркендеуші қоғам») құрды – ұлттың төмендеп бара жатқан жағдайын өзгертуге және жаңа қоғам құруға бағытталған жаңа мәдени және реформаторлық қозғалыс. Донгхак арқылы ол ескі әдет-ғұрыптар мен өмір салтын жаңарту арқылы әлеуметтік жақсартуға ұмтылған жалпыұлттық қозғалысты жүргізді. Донгхак мүшелерінің жүздеген мыңдары ұзын шаштарын қысқа қырқып, қарапайым, ұстамды киім киюді бастады. 1904 жыл бойы Донгхак мүшелері ұйымдастырған әлеуметтік жақсарту мақсатындағы бейбіт демонстрациялар өтті. Донгхак қозғалысының үшінші патриархы Сон Бён Хуи кезінде бұл қозғалыс «Чеондогё» немесе «Чеондоизм» деп аталатын дінге айналды, ол бүгінде Солтүстік және Оңтүстік Кореяда таралуда.
Joseon, which patronized Neo Confucianism as the state ideology, saw an increasing polarization between orthodox Confucian scholars and efforts by other Confucian scholars to revive social ethics and reform society. The increasing presence and pressure from the West created a greater sense of urgency among reformers, and thus Choe Je u first penned his treatise, Comprehensive Book of Eastern Learning, or Dongkyeong Daejeon (hangul=동경대전). This treatise marked the first use of the term "Eastern Learning" and called for a rejection of God (in the Christian sense), and other aspects of Christian theology. The movement was continued by Choe Si hyeong (1829–1898), who systematized its doctrine. He too was executed. In 1898, following the execution of Choe Si hyeong, the leader of Donghak, Son Byong hi, sought political asylum in contiguous Japan. After the Russo Japanese War in 1904, he returned to Korea and established the Chinbohoe ("progressive society"), a new cultural and reformist movement designed to reverse the declining fortunes of the nation and to create a new society. Through Donghak he conducted a nationwide movement that aimed at social improvement through the renovation of old customs and ways of life. Hundreds of thousands of members of Donghak cut their long hair short and initiated the wearing of simple, modest clothing. Non violent demonstrations for social improvement organized by members of Donghak took place throughout 1904. Under the third patriarch of the Donghak movement, Son Byeong hui, the movement became a religion called Cheondogyo, or Cheondoism, which is followed today in both North and South Korea.
Чхо Чжэ-у
Чхо Жэ Юдың трактаты Көк туралы конфуцийлік түсінікке қайта оралуды, өзін-өзі жетілдіруді және адамның табиғатын жақсартуды басты назарға алды. Чхой жазғандай, Көк жолы адамның санасында болады, сондықтан өз табиғатын жақсарту арқылы Көк жолына да қол жеткізеді. Дунхак нақты бір күн тәртібімен немесе жүйелі доктринамен келмеді. Чхой оқиғалар орын алғанда жағдайға қарай әрекет етуге сенді. Оның Жерде жұмақ құрудың нақты жоспары немесе көрінісі болмады, тіпті жұмақ нені білдіріп тұрғанынан да хабары жоқ еді, бірақ барлық адамдар тең болуы керек екенін білді. Дегенмен, Чхоның демократия, адам құқықтары және корей ұлтшылдығын қолдауы шаруа партизандарының арасында жақсы қабылданып, Дунхак Корея бойынша жылдам тарады. Прогрессивті революционерлер шаруаларды біріктірілген жауынгерлік күшке ұйымдастырды.
Choe Je u's treatise argued a return to the Confucian understanding of Heaven, with emphasis on self cultivation and improving one's nature. As Choe wrote, the Way of Heaven was within one's own mind, and so by improving one's nature, one also attained the Way of Heaven. Donghak was not accompanied by a specific agenda or systematic doctrine. Choe believed in improvising as events occurred. He had no practical plans or visions of how one would go about establishing a paradise on Earth, let alone what paradise meant except that all people were equal. Nevertheless, Choe's advocacy of democracy, human rights and Korean nationalism struck a chord among the peasant guerrillas and Donghak spread across Korea rapidly. Progressive revolutionaries waded in and organized the peasants into a cohesive fighting unit.