Кіріспе
Афина метрополитені (Μετρό Αθήνας) – Грекиядағы Афина қалалық аймағын қамтитын жедел көлік жүйесі. 1-жол 1869 жылы бір рельстік, дәстүрлі бу темір жолы ретінде ашылды және 1904 жылы электрлендірілді. 1991 жылдан бастап Elliniko Metro S. A. 2 және 3-жолдарды салған және ұзартқан. Афина метрополитені автобустар, троллейбустар, Афина трамвайы және Афина қала маңы темір жолы сияқты басқа да қоғамдық көлік түрлерімен тікелей байланысты. Афина метрополитені заманауилығымен (әсіресе 2 және 3 жаңа желілері) мақтанады, көптеген станцияларында өнер туындылары, көрмелер және құрылысы кезінде табылған археологиялық ескерткіштер қойылған. Желінің барлық бөлігінде фотосурет және бейне түсіруге рұқсат етіледі, көше фотографтары көбінесе Афина метрополитенінде жұмыс істейді. 2024 жылы Салоники метрополитені жұмысын басталғанға дейін, бұл Грециядағы жалғыз метро жүйесі болады.
The Athens Metro (Μετρό Αθήνας) is a rapid transit system in Greece which serves the Athens urban area. Line 1 opened as a single track conventional steam railway in 1869 and was electrified in 1904. Beginning in 1991, Elliniko Metro S. A. constructed and extended Lines 2 and 3. The Athens Metro is actively connected with the other means of public transport, such as buses, trolleys, the Athens Tram and the Athens Suburban Railway. The Athens Metro is hailed for its modernity (mainly the newer lines 2, 3), and many of its stations feature works of art, exhibitions and displays of the archaeological remains found during its construction. Photography and video taking is permitted across the whole network and street photographers often work in Athens Metro. This will be the only metro system in Greece, until the Thessaloniki Metro begins operation in 2024.
Пирей-Кифиссия темір жолы (1-жол)
2000 жылдың 28 қаңтарына дейін 1-жол Афинадағы жалғыз жедел транзит желісі болды. Афина және Пирей теміржол компаниясы (SAP) 1869 жылдың 27 ақпанында бір рельстік жүк және жолаушылар теміржолының желісін ашты. Ол 1904 жылы электрленді. 1885 жылдың 4 ақпанында Лаврион алаңындағы Строфили булы тар телімді бір рельстік аралас жүк және жолаушылар теміржолы ашылды және сол кезде Атики алаңынан Ираклион арқылы Кифиссияға дейін жүрді. Бастапқыда аралас жүк және жолаушылар теміржол желілері бірігіп, жылдам транзит жүйесіне айналды. Кифиссия мен Строфили арасындағы бөлім пайдаланудан шығарылды. 1869 жылдан 1926 жылға дейін желі SAP компаниясымен жұмыс істеді. 1926 жылдан 1976 жылға дейін желі Грекия электр теміржолдары (EIS) компаниясымен жұмыс істеді. 1976 жылы EIS мемлекеттік меншікке алынып, Афина-Пирей электр теміржолы компаниясы (ISAP) деп аталды, ол 2011 жылдың 16 маусымына дейін Афина метросының 1-жолын пайдалануды жалғастырды. 2 және 3-жолдардың құрылысы 1992 жылдың қарашасында жол ағлағын азайту және Афинаның ауа сапасын жақсарту, тұман деңгейін төмендету мақсатымен басталды. Екі желі де жер астынан салынды. Attiko Metro S. A. компаниясы салған және 2011 жылға дейін Attiko Metro Operations Company компаниясы басқарған 2 және 3-жолдар тиісінше қызыл және көк желілер ретінде белгілі және 2000 жылдың қаңтарында ашылды. 3-жол 2004 жылдың жазында Элефтериос Венизелос халықаралық әуежайына дейін, ал 2-жол 2013 жылы Антуполи және Эллиникоға дейін ұзартылды.
Консолидациялау
2011 жылдың 17 маусымына дейін Афины метро желісінің операциялық басқаруы Лондон метро желісінің басқаруына ұқсас болды, бұл Лондон жолаушылар көлігі басқармасы құрылғанға және 1933 жылдың 1 шілдесінде Метрополитен темір жолы қосылғанға дейін болған жағдай. Грекия үкіметі 2669/1998 заңына сәйкес ISAP компаниясын Attiko Metro операциялық компаниясына қосуға тырысты, осылайша соңғысы бүкіл желіге жауапты болар еді, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Афины метросының жұмысы Грекия үкіметі 3920/2011 заңын қабылдағанда біріктірілді, нәтижесінде AMEL, ISAP және Tram S. A. компаниялары Urban Rail Transport S. A. (STASY S. А.) (СТАСЫ А.Е.) компаниясына біріктірілді, ол OASA S. A. (Афины қалалық көлік ұйымы S. А.) компаниясының еншілес кәсіпорны болып табылады.
Сигнал беру
1-жолда екі аспектілі қызыл/жасыл үй сигналдары, сары/жасыл қашықтық сигналдары және жолаушыларға ақпарат беру жүйесі (PIS) пайдаланылады. Ағымдағы жүйе 1950-ші жылдардағы семафор сигналдарын алмастырды. 2023 жылы 1-жолда автоматты пойызды қорғау жүйесі (ATP) толыққандай орнатылды, ол бұрынғы Indusi жүйесін алмастырды. 2 және 3-жолдар Alstom автоматты пойызды бақылау жүйесін (ATS) және жолаушыларға ақпарат беру жүйесін (PIS) қолданады. Тек нүктелер мен қосылыстарда екі аспектілі қызыл/ақ түсті сигналдар қолданылады.
Жол ақысы
Жол ақысы алдын ала төленеді, 90 минуттық, 24 сағаттық, үш күндік, бес күндік қысқа мерзімді билеттер немесе ұзақ мерзімді билеттер түрінде. 2020 жылдың қыркүйегінен бастап екі түрлі тарифтік өнім бар: ATH. ENA билеті және ATH. ENA картасы, екеуі де байланыссыз жүйе арқылы (билет немесе картаны электрондық растау машиналарында сканерлеу арқылы) тексеріледі. Билеттер Афинадағы барлық қоғамдық көлікте, әуежайға бағытталған пойыздар мен автобустардан басқа жарамды. Жолаушылар автобуста жол ақысын сатып ала алмайды. Әуежайға бару немесе одан қайту үшін жолаушылар 9 евроға бір жолғы билет немесе 20 евроға 3 күндік билет сатып ала алады, ол шексіз қала ішіндегі сапарларды және әуежайға қайта оралу жолымен бірге қамтиды. Тиісті жол ақысын төлеместен әуежайға келгендерге 72 евро айыппұл салынады, ал 10 күн ішінде төленген жағдайда ол 36 евроға дейін төмендейді. 30, 90, 180 және 365 күндік мерзімдерде уақытша билеттер қол жетімді және тек жекелендірілген ATH. ENA картасымен ғана алуға болады. Университет студенттері, зейнеткерлер, мүгедектер және 18 жасқа дейінгілерге жеңілдіктер қарастырылған. Жол ақысын тексеру кезінде жеңілдікке құқығы бар жолаушылар жеке куәлігін, студенттік билетін немесе төлқұжатын көрсетуі керек. 6 жасқа дейінгі балалар барлық көлік түрлерінде тегін жол тарта алады. Автобустар мен трамвайларда билет немесе картаны көлік құралына кіргенде электрондық растау машиналарында сканерлеу арқылы растау қажет. Метро немесе қала маңындағы теміржол станцияларында билет немесе карта станцияға кіргенде және шыққанда электрондық қақпаларда тексерілуі керек.
Археологиялық қазбалар мен экспонаттар
Метро туннельдерін салу барысында археологиялық маңызы бар артефакттар табылды және археологияны құтқару жұмыстары қолданылды. Археологтар тобы алты жыл бойы инженерлер алдында, содан кейін олармен бірге жұмыс істеді, археологиялық жаңалықтарды (көшелер, үйлер, зираттар, қасиетті орындар, қоғамдық шеберханалар, қорыту ұялары, пештер, су құбырлары, құдықтар, цистерналар, дренаждар және кәріз туннельдері) қорғап, тіркеп отырды. Бұл қаланың ежелгі топографиясы туралы жаңа түсініктер берді, бұл бұрын-соңды болмаған инфрақұрылымдық дамумен қатар археологиялық деректерді зерттеу және сақтау арқылы мүмкін болды. Ежелгі артефакттардың немесе көшірмелерінің көрмелері бірнеше метро станцияларында, оның ішінде Монастираки, Акрополи және Синтагмада орналасқан.
4-жол
Афина метрополитенінің төртінші желісі жоспарлануда және ол 2005 жылдан бері Афинадағы қоғамдық көлікті дамыту және кеңейту жол картасына енгізілген. Жаңа желінің жалпы ұзындығы , Афина метро жүйесіне отыз бес (35) жаңа станция қосылады. Жобаның жалпы құны 3,3 миллиард еуроға бағаланады. Ұсынылған пойыз құрамы Афина метрополитенінің қазіргі желілерінде қолданылатын құрамнан жеңіл болуы керек және жүргізушісіз автоматты түрде жұмыс істеуі тиіс. 2020 жылдың қараша айында Alstom компаниясы Urbalis 400 сигнализация жүйесімен жұмыс істейтін 20 төрт вагонды автоматтандырылған Metropolis пойыздарын жеткізуші ретінде таңдалды. 4-желінің бірінші кезеңі Alsos Veikou және Goudi станциялары арасында салынады, онда он бес (15) жаңа станция және жаңа жолдың ұзындығы болжануда. 4-желінің бірінші кезеңін салуға арналған тендер 2018 жылдың қыркүйек айында жарияланды. Құрылыс 2020 жылдың ортасына дейін басталуы күтілуде, ал желі шамамен 2028 жылы ашылады. Жаңа желінің бірінші кезеңін салудың бағаланған құны 1,51 миллиард еуроны құрайды. Қазіргі уақытта жобаның бірінші кезеңі МЖӘ (мемлекеттік-жеке серіктестік) схемасы бойынша жүзеге асырылуы мүмкін, және бұл схема жаңа желінің толық құрылысына дейін ұзартылуы мүмкін. Балама шешім – Еуропалық инвестициялық банк (ЕЭБ) және Грек мемлекетінің бірлескен қаржыландыруы. Бұл жоба Еуропалық Одақтың Юнкер жоспарына енгізілуге үміткер жобалардың бірі болып табылады, сонымен қатар Афина метрополитенінің 4-желісінің екінші кезеңі де осы жоспарға кіруі мүмкін. Еуропалық инвестициялық банк Alsos Veikou және Goudi станцияларын байланыстыратын 4-желінің бірінші сегментін салуды қаржыландыру үшін 30 жылға 730 миллион еуро көлемінде несие бөледі. Бұл бастама Афина қаласындағы жеке автомобильдердің санын 53 мыңға дейін азайтуға көмектеседі, нәтижесінде күн сайынғы көміртегі шығарылымы 318 тоннаға азаяды.
Ұзақ мерзімді жоспар
2008 жылдың 15 қарашасында грек газеті Ta Nea Грекия үкіметі Ано Илисиядан Фаросқа дейін айналма жолды қарастырып жатқанын хабарлады. Бұл ұсыныс 2009 жылдың 13 сәуірінде Афина метрополитенінің болашақ даму жоспарының (немесе Суфлиас жоспарының) бір бөлігіне айналды, онда сегіз желі және 200 стансадан тұратын желі құрылуы көзделді. Суфлиас жоспары соңғы рет 2012 жылдың қаңтарында жаңартылды және 2020 жылдың қазанына дейін іс жүзінде тоқтап тұрды. Осы кезде Elliniko Metro жоспардан кейбір бағыттарды қайта қарастырып жатқанын хабарлады, олардың ішінде 1-ші желіні Неа Эритреяға дейін, 2-ші желіні және Глифадаға дейін, 6-шы желіні Мелиссиядан Пермаға дейін, ал 7-ші желіні Хайдариден Каламакиге дейін ұзарту қарастырылып жатыр.