Кіріспе

ағылшын тарихшысы. Британдық социалистік тарихшы, экономист және жазушы (1889–1959)

Джордж Дуглас Говард Коул (25 қыркүйек 1889 – 14 қаңтар 1959) – ағылшын саяси теоретигі, экономисі және тарихшысы. Өндіріс құралдарының жалпы меншігіне сенген ол гильдиялық социализмді (жұмысшылар гильдиялары арқылы ұйымдастырылған өндіріс) теориялық тұрғыда дамытты. Ол Фабиан қоғамының мүшесі болды және кооперативтік қозғалысты қолдады.

Ерте өмір

Коул Кембриджде Джордж Коулдың, кейін геодезияшы болған зергердің, және оның әйелі Джесси Ноулздың отбасында дүниеге келген. Коул Оксфордтың Сент-Полс мектебінде және Баллиол колледжінде білім алған, онда ол 1910 жылы классикалық модерациядан бірінші орынға, ал 1912 жылы Literae Humaniores ("Ұлылар", философия мен ежелгі тарихтың үйлесімі) бірінші орынға ие болды. Коулдың студенттері негізінен техникалық пәндерді оқыған студенттер болғандықтан, жағдай өте қолайлы емес еді, олар оның дәрістеріне міндетті болғандықтан ғана қатысқан. 1915 жылы ол "Біріккен инженерлер" қоғамында жалақысыз ғылыми қызметкер болды. Ол одаққа 1915 жылғы соғыс қару-жарағы туралы заңға, соның ішінде соғыс заңына қалай жауап беру керектігі туралы кеңес берді. Бұл рөл оған ұлттық маңызы бар жұмысты жүргізуімен әскери қызметке шақырудан қашуға мүмкіндік берді. Коулдың әскери міндеттілікке қарсы науқанына қатысуы оны 1918 жылы үйленген әріптесі Маргарет Постгейтпен таныстырды. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Коул алғаш рет кәсіподақпен және жұмысшылардың құқықтарын қорғау үшін журналистикамен белсенді болды. 1930 жылдары Коул фашизмге қарсы британдық халық фронтын құруға тырысты. Ол көптеген әріптестері бейбітшілікті тастап кеткенге дейін әскери қауіптің ауқымын анықтады. Коул Испаниядағы азаматтық соғыста республикашылдық істі қатты қолдады. 1941 жылы Коул Оксфордтың Нюфилд колледжінің директордың орынбасары болып тағайындалды. Ол үлкен демографиялық, экономикалық және әлеуметтік деректерді жинаған Нюфилд колледжінің әлеуметтік қайта құру зерттеуін құруда басты рөл атқарды. Бұл ақпараттар әлеуметтік реформалардың кең ауқымды бағдарламасын қолдауға пайдаланылды. Марксист немесе социал-демократ емес Коул орталықтандырылған қауымдастық пен белсенді, қатысушы демократияның гильдиялық социализмін көз алдына келтірді, оның негізгі бірліктері мемлекеттің орталық аппаратында емес, жұмыс орнында және қоғамда орналасады. Коул мемлекеттік социализмді де, синдикализмді де төрешілдікке жол беру мүмкіндігін ашық қалдырып, социализмнің барлық түрлерін күтті, онда барлық кәсіпорындарды жұмысшылар кәсіподақтар арқылы демократиялық жолмен басқарады, ал мемлекет тұтынушылардың құқықтары мен азаматтық бостандықтарына кепілдік береді. Коулдың идеялары интеллектуалдық ортада ықпалды болды, бірақ жалпы алғанда, Лейборист партиясының Рамсей Макдональд сияқты көшбасшылары оны жоққа шығарды. 1920 жылдары Коулдың студенті Хью Гейтскелл 1926 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы ереуілді белсенді қолдады. Коул жас Гарольд Уилсонның өміріне де күшті әсер етті, оны оқытты, жұмыс істеді және Еңбек партиясына кіруге сендірді. Коул өзінің көзқарасын алға жылжыту үшін Социалистік зерттеулер және пропаганда қоғамын құрды, ол 1932 жылы Социалистік лиганы құру үшін тәуелсіз Еңбек партиясының бұрынғы мүшелерімен бірігіп, негізгі Еңбек партиясына көшті. 1936 жылы Коул Ұлыбританияда лейбористік партияның басқа саяси партиялармен бірлесіп, фашизмге қарсы күресуіне шақыра бастады. Коул сол кітап клубы үшін кем дегенде жеті кітап жазды, олардың барлығын Victor Gollancz Ltd баспасы шығарды. Олар төмендегі кітаптар тізімінде LBC белгісімен белгіленген. Ол әйелі Маргарет Коулмен бірге 29 детективтік әңгімені жазды, оларда тергеушілер инспектор Уилсон, Эвеард Блэчингтон және доктор Танкред болды. Коул мен оның әйелі серіктестік құрды, бірақ неке құрмады. Коул жыныстық қатынасқа қызығушылық танытпады және әйелдерді еркектерге көңіл бөлу үшін қарастырды. Маргарет бұл туралы күйеуінің өлімінен кейін жазған өмірбаянында толық баяндаған. Коул Социалистік экономиканы құрған Кеңес Одағына құлшылық етсе де, оның диктаторлық үкіметін басқа жерлердегі социалистік қоғамдардың үлгісі ретінде қабылдамады. 1939 жылы өткен лекцияда Коул былай деп мәлімдеді: 1941 жылы жарық көрген "Еуропа, Ресей және болашақ" атты кітабында Коул жаңа нацистік Еуропа қаншалықты арам болса да, кейбір жағынан оған дейінгі егемен мемлекеттердің "әдістемелік" жүйесінен жақсы екенін мәлімдеді. Экономикалық тұрғыдан алғанда, "Гитлер бүкіл Еуропаны Совет Одағынан басқасын басып алса, содан кейін оны нацистік мүддеге қатыгездікпен пайдаланса, соғыс алдындағы тәуелсіз Ұлттық мемлекеттердің шекаралары өндіріс пен айырбастаудың табиғи бірліктерін кесу үшін тартылған шекараларға қайта оралғаннан гөрі жақсы болар еді" деуге болады. Коул сондай-ақ былай деді:

Ынтымақтастық зерттеулері

Коул сондай-ақ кооперативтік қозғалыстың теоретигі болды және кооперативтік зерттеулер, кооперативтік экономика және кооперативтік қозғалыстың тарихы салаларына көптеген үлес қосты. Атап айтқанда, оның "Социалистік қоғамдағы британдық кооперативтік қозғалысы" атты кітабында ағылшын CWS (қазіргі Кооперативтік топтың алдағысы) экономикалық жағдайы қарастырылды, мемлекеттік көмексіз кооперативтік одақ құру мүмкіндігі бағаланды және кооперативтің социалистік мемлекетте қандай рөл атқаруы мүмкін екендігі туралы болжам жасалды. "Кооперацияның ғасыры" атты екінші кітабында қозғалыстың тарихы, ең алғашқы кооперативтерден бастап, чартистер мен Роберт Оуэннің үлесі, сондай-ақ Рочдейл пионерлері және қозғалыстың (Ұлыбританияда) келесі ғасырдағы дамуы зерттелді. Коул Уильям Роуздың (Виктор Голанч, 1931 ж.) редакторы болған "Заманауи білімнің жоспасы" еңбегіне сол кездегі басқа да жетекші мамандармен бірге, Роджер Фрай, С.Г. Селигман, Морис Добб және Ф.Дж.С. Хирншоу сияқтылармен бірге үлес қосты.

Жеке өмір

1918 жылдың тамызында Коул Маргарет Изабель Постгейтке (1893–1980) үйленді. Маргарет – классикалық ғалым Джон Персиваль Постгейттің қызы болды. Ол 1959 жылдың 14 қаңтарында таңертең Хампстед ауруханасында диабеттік комаға түсіп қайтыс болды. Діни рәсімдердің орнына, оның қайын інісі Реймонд Постгейт Голдерс Грин крематорийіндегі жерлеу рәсімінде Уильям Морристің еңбектерінен екі бөлім оқыды. Оның мүлігі £46,617 сомасында мұрагерлікке ұсынылды (2020 жылының ақшасымен шамамен £1,097,364).

ГДХ және М Коул

Күндізгі қылмыс. BBC үй қызметі, 1 маусым 1934 жыл.
Динозаврдың сүйегі. (Детекторлар клубы: 1-ші серия, 6-шы бөлім). BBC үй қызметі, 23 және 27 қараша 1940 жыл.

ГДХ және Маргарет Коул

Танкардтағы өлім. (Лондон) Daily News, 1934 жылдың 15-19 қаңтары. Тым ақылдылықтың кесірі. (Лондон) Daily News, 1936 жылдың 20-24 сәуірі.