Кіріспе

Лондон метро станцияларының астындағы әуе шабуылынан қорғануға арналған бекіністер.

Лондонның терең деңгейдегі бекіністері – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондон метро станцияларының астына салынған сегіз терең деңгейлі әуе шабуылынан қорғануға арналған бекіністер.

Өмірбаян

Әрбір баспана диаметрі 5 метр, ұзындығы 366 метр болатын параллель екі туннельден тұрады. Әрбір туннель екі деңгейге бөлінген, әр баспана 8000 адамға дейін сыяды. Соғыстан кейін бұл баспаналар қазіргі Солтүстік және Орталық желілерімен қатар жүретін жаңа экспресс-желілердің бөлігі ретінде пайдалану жоспарланған. Қазіргі құбыр желілеріндегі туннельдердің диаметрі шамамен 6 метр, ал станцияларда – 6 метрдей болғандықтан, баспана туннельдері платформа туннельдері ретінде сәйкес келмейді және жаңа желілер айналып өтетін станцияларда салынды. Дегенмен, олар негізгі желілік пойыздар үшін қолданылатын туннель ретінде жарамды болар еді. (1904 жылы ашылған Солтүстік қалалық желісі де осы себеппен ұқсас диаметрдегі туннельді пайдаланған, бірақ іс жүзінде негізгі желілік пойыздар оны 1976 жылға дейін қолданбады.) Бастапқыда 10 баспана жоспарланған, әрқайсысы 100 000 адамға арналған. Алайда, соңғы сыйымдылығы әр баспанада шамамен 8000 адамды құрады, және тек сегізі аяқталды: Орталық желідегі Чансери-Лейн станциясы және Солтүстік желідегі Бельсайз Парк, Камден Таун, Гудж Стрит, Стоквелл, Клэпхам Норт, Клэпхам Коммон және Клэпхам Саут станциялары. Қалған екеуі Орталық желідегі Сент-Пол стансасында салынбақ болған, бірақ жоғарыдағы ғимараттардың тұрақтылығына қатысты алаңдаушылықтар туындағандықтан құрылысы тоқталды, ал Солтүстік желідегі Овал стансасындағы қиын геологиялық жағдайларға байланысты екіншісі салынбады. Овал стансасының баспана шахтасы қазір станцияны желдету үшін қолданылады. Бұл баспаналар 1940 жылы Лондон метрополитенінің станцияларында паналауға қойған талапқа жауап ретінде, Блитц кезінде құрыла бастады. Алайда, олар Блитц аяқталғаннан кейін 1942 жылы ғана аяқталды, сондықтан бастапқыда үкімет тарапынан пайдаланылды. Бірақ бомбалау күшейген кезде 1944 жылы бес баспана халыққа ашылды: Стоквелл, Клэпхам Норт, Камден Таун, Бельсайз Парк және Клэпхам Саут. Гудж Стрит баспанасын генерал Эйзенхауэр, ал Чансери-Лейн баспанасын байланыс орталығы ретінде пайдаланды.

Соғыстан кейінгі пайдалану

Соғыстан кейін Гудж-стриттегі баспана армия тарапынан 1956 жылғы 21 мамырда өрт шыққанға дейін пайдаланыла берді, содан кейін үкімет бұл баспаналардың көптеген адамдар мен әскерилерге қолдануға жарамсыз екенін шешті. Ченсери-Лейн баспанасы Kingsway телефон станциясына айналдырылды. 1948 жылы Клэпхэм-Саут баспанасы төрт апта бойы өздеріне тұрақ тапқанға дейін HMT Empire Windrush кемесімен Вест-Индиядан келген алғашқы 200 иммигрантты орналастыру үшін қолданылды. 1951 жылы ол Ұлыбритания фестиваліне келген келушілерге арзан бағамен тұру ұсынатын "Фестиваль" қонақ үйіне айналды, бірақ Гудж-стриттегі баспанада болған жоғарыда аталған өрттен кейін жабылды. Кейбір жылдар бойы баспана мұрағаттық сақтау үшін пайдаланылды, бірақ қазір ол ІІ санаттағы ескерткіш болып табылады және Лондон көлік мұражайының "Жасырын Лондон" бағдарламасы арқылы алдын ала брондау бойынша экскурсиялар ұйымдастырылады. Ченсери-Лейннен басқа барлық баспаналар 1998 жылы үкімет тарапынан Лондон көлігіне сатылды. Клэпхэм Коммон баспанасы 2014 жылы Zero Carbon Food компаниясымен жалға алынды, ол баспананы гидропоникалық шаруашылық ретінде пайдаланады.

Танымал мәдениетте

Гудж-стрит баспанасы 1968 жылы BBC-нің "Doctor Who" телехикаясының "Қорық желісі" атты эпизодында студиялық макет түрінде пайда болды. Гудж-стрит баспанасының жер бетіне шығу орны 1988 жылы Стивен Полиаковтың сценарийімен және режиссерлігімен түсірілген "Құпия қала" көркем фильмінде өзгеріссіз бейнеленді, алайда интерьерлер шын мәнінде Клэпхэм-Саутта түсірілді. Камден Таун баспанасы 1976 жылғы екі бөлімді "Лондонның жарықтары" атты "Қотырушылар" BBC телехикаясының эпизодында Овал метро станциясының бөліктерін көрсету үшін қолданылды. Екінші эпизодты Пеннант Робертс режиссерлік етті, ол кейін 1977 жылы "Doctor Who" телехикаясының "The Sun Makers" эпизодын режиссерлік етті, онда сол баспана Плутон астындағы туннельдердегі сахналар үшін пайдаланылды. Робертс кейіннен BBC-нің "Blake's 7" телехикаясымен жұмыс істеді, онда 1980 жылғы "Ultraworld" эпизодындағы атаулы жасанды планетаның ішкі бөлігін бейнелеу үшін баспана қолданылды, бірақ эпизодты Вер Лорример режиссерлік етті. Сондай-ақ, баспана 2005 жылғы "Creep" фильмінде Даун-стрит метро станциясының жанындағы құпия жер асты нысанының бөліктерін көрсету үшін пайдаланылды. Бен Аароновичтің "Лондон өзендері" сериясының үшінші кітабы – "Жер астындағы сыбыстар" романында Голланд Парк метро станциясындағы ойдан шығарылған терең деңгейдегі бомбалауға қарсы қорғаныс жайында айтылады. "Watch Dogs: Legion" видео ойынының соңғы миссиясында Стоквелл терең деңгейлі баспанасы басты қарсыластың, Zero Day-дің жасырынған жері ретінде бейнеленген. Кингсвей телефон станциясы британдық автор Джеймс Герберттің 1984 жылғы "Домэн" апокалиптикалық қорқыныш романының басында маңызды орын алады.