Кіріспе

1994–2002 жылдардағы американдық фильмдер сериясы

«Кремстер циклы» – американдық суретші және режиссер Мэтью Барни жасаған толық метражды бес фильмнен тұратын серия. Бұл серияға қатысты мүсіндер, фотосуреттер, суреттер және авторлық кітаптар да кіреді. «Кремстер циклы» сегіз жыл (1994–2002) бойы жасалды және Нью-Йорктегі Соломон Р. Гуггенхайм мұражайында Нэнси Спектор ұйымдастырған маңызды көрмемен аяқталды. 2002-2003 жылдары бұл көрме Кельндегі Людвиг мұражайына және Париждегі Музей д'арт Модернеге көшті. Барнидің көп жылғы серігі Джонатан Беплер фильмдерге арналған саундтректерді жазды және өңдеді. Серияда нақты адамдар, нақты орындар және Барниге жеке байланысты нәрселер арасындағы байланыстарды көрсететін көп салалы повествование бар, бірақ олардың бәрі белгілі бір дәрежеде ойдан шығарылған.

Шолу

Гуггенхайм мұражайының кураторы Нэнси Спектор Кремастер циклін (1994–2002) «өзін-өзі қоршаған эстетикалық жүйе» деп сипаттады. Циклге фильмдермен қатар, әр эпизодпен байланысты суретшінің салған суреттері, фотосуреттері, мүсіндері мен инсталляциялары кіреді. Оның тұжырымдамалық бастауы – еркек кремастер бұлшық еті, оның негізгі функциясы температураға байланысты ұрықтарды көтеру және түсіру. Жоба жыныстық ерекшеленудің эмбриондық процесіндегі репродуктивті органдардың орналасуына қатысты анатомиялық сілтемелерге толы: Cremaster 1 – ең «көтерілген» немесе ерекшеленбеген күйді, ал Cremaster 5 – ең «төмендеген» немесе ерекшеленген күйді көрсетеді. Цикл ерте жыныстық даму кезеңіндегі процестің нәтижесі әлі белгісіз қалған сәттерге қайта-қайта оралады. Барнидің метафоралық әлемінде бұл сәттер таза мүмкіндіктерді білдіреді. Сегіз жыл бойы дамыған цикл кезінде Барни форманың қалыптасуын зерттеу үшін биологиядан асып, биография, мифология және геология сияқты басқа салалардан алынған повестволық үлгілерді қолданды. Барни түрлі жағдайларда сатир мен Гэри Гилморды бейнелейді. Урсула Андресс «Cremaster 5» фильмінде «Тізбектер патшайымы» рөлін ойнайды. Норман Мейлер, Патти Гриффин және Дейв Ломбардо тиісінше Гарри Гудини, Николь Бейкер және Джонни Кэш рөлдерін сомдайды. Ричард Серра мен Айми Муллинс «Cremaster 3» фильмінде сәйкесінше Хирам Абифф пен Садхбх рөлдерін ойнайды.

Қолжетімділік

Толық сериясы 20 DVD жинағынан тұратын шектеулі серияда жарық көрді, әрқайсысы кем дегенде 100 000 долларға сатылды, арнайы қаптамада және жаппай өндірілген фильмдер емес, көркем туынды ретінде ұсынылды. 2007 жылы бір диск (Cremaster 2) 571 000 долларға сатылды. Фильмдер жаппай саудадағы DVD-де қолжетімді емес, ал 2010 жылғы АҚШ турнесінің баспасөз хабарламасына сәйкес, цикл "Қазір де, болашақта да DVD-де қолжетімді болмайды" делінген. Фильмдер көбінесе уақыт-уақытымен көрсетілімдер арқылы қолжетімді. Дистрибьютор Palm Pictures Барнидің тілегін орындауды жалғастырып келеді және сериалды DVD-де жарыққа шығармады, бірақ 2003 жылы осыған қатысты әртүрлі әңгімелер мен хабарлар тарады. 2003 жылы жаппай саудаға тек 31 минуттық үзінді, "Кремастер 3" фильмінен Гуггенхайм сахнасы – "Тәртіп" ғана DVD-де шығарылды.

Қабылдау

Циклға реакция қатысты бөлінген – кейбіреулер оны "Андалу иті" және "Шөл дала" сияқты көрнекті өнер туындысы деп санайды, ал енді біреулері оны мәнсіз, өзін-өзі бағалауға құмарлық танытатын жалықтырғыш нәрсе деп есептейді. Бір сыншы бұл туралы: "Барнидің бейнелеу өнері қорқыныш пен жиренуді бірдей тудырады, көбінесе бір уақытта" деп қорытынды жасады. Шындығында, Village Voice екі рецензия жариялады, өнер сыншысы Джерри Солтц циклды жоғары бағаласа, кино сыншысы Дж. Хоберман оны сынады. Мақтауға толы пікірлердің бірі: "Мэтью Барнидің "Кремастер циклы" – Дали мен Бунуэль 1929 жылы "Андалу итін" түсіргеннен бері көркем өнер саласында жасалған тұңғыш, шын мәнінде ұлы кино туындысы. Бұл авангард кино тарихындағы ең шығармашылық және керемет жетістіктердің бірі". Екінші жағынан, оны "көбінесе әсерлі, бірақ мағынасыз бейнелердің шаршататын тізбегі, қараған сайын әсері азаяды" деп қатаң сынады, соның салдарынан "күлкілі немесе таңғажайып сезімдер жоғалады". Дегенмен, бейнелеу шешімдері жоғары бағаланады, ал кейбіреулері (Хоберман) фильмдердің нашар монтаждалуы мен қарқынына байланысты кино ретінде емес, инсталляциялардың бөлігі ретінде жақсы жұмыс істейтінін айтады.