Кіріспе

Француз кинотеоретигі (1931–1993)

Кристиан Мец (12 желтоқсан 1931 – 7 қыркүйек 1993) – француз кинотеоретигі, ең алдымен кино семиотикасын, яғни киноға мағына теориясын қолдануды дамытқандығымен танымал. 1970 жылдары оның еңбектері Франция, Ұлыбритания, Латын Америкасы және АҚШ-тағы кино теориясына зор әсер етті. Констанс Пенли «Обскура камерасында» «Қазіргі заманғы кино теориясы Метцтен басталады» деп нақты айтқан.

Өмірбаян

Метц Безиерде дүниеге келген. Ол Әлеуметтік ғылымдардағы жоғары оқу орнында (EHESS) дәріс берді. 1964 жылы "Кино: тіл ме, әлде тіл жүйесі ме?" ("Cinema: language or language system?") мақаласын "Коммуникациялар" журналында жариялады және келесі 25 жылда мына кітаптарды шығарды: "Киноның мәні туралы эсселер" (1968 және 1973), "Тіл және кино" (1971), "Семиотикалық эсселер" (1977), "Сыялы белгі: психоанализ және кино" (1977). "Фильм тілі: киноның семиотикасы" кітабында Метц фильмдердегі көріністерді (синтагмалар деп аталады) жіктеуге арналған жүйені – "Grand Syntagmatique" – ұсынып, наративтік құрылымға назар аударды. Метц Зигмунд Фрейдтің психоанализі мен Жак Лаканның айна теориясын киноға қолданды. Оның пікірінше, фильмнің өнер түрі ретінде танымал болуының себебі – оның шындықтың толық емес көрінісі болуы және санасыз арманға терең бойлау әдісі. Оның еңбегін Жан Митри 1987 жылы "Семиотика және фильмді талдау" еңбегінде, ал Жан Франсуа Тарновски "Позитив" журналында өткір сынға алды. Соңғы еңбегі "Жеке емес айтылымда" Метц "фильмдердің қалай "сөйлейтінін" түсіндіру үшін және осы коммуникация қайда жүзеге асатынын зерттеу үшін, жаңа медиа құбылыстарымен күресіп жатқан теоретиктерге бағыт-бағдар беру үшін" айтылым ұғымын пайдаланды. 1991 жылы француз тілінде жарық көрген "Жеке емес айтылым" 2016 жылы аударылғанға дейін ағылшын тілді әлемде көп назар алмады, бұл Мецке деген қызығушылықтың қайта жандануының белгісі болды. Метц Парижде 61 жасында өз өмірін өз қолымен аяқтады.