Кіріспе

Жапон тілінде өлілер елі деп аталатын жер, жапон мифологиясындағы Yomi немесе Yomi no kuni (黄泉, 黄泉の国, немесе 黄泉ノ国) – өлілер елі (Қараңғылық әлемі) деген жапон сөзі. Шинто мифологиясына сәйкес, өлгендер осы жерге өмірден кейінгі өмірде барады. Йомидің ошағында тамақтанғаннан кейін тірілер еліне қайта оралу (көбінесе) мүмкін емес. Йоми ең көп танымал – Изанаминың қайтыс болғаннан кейін сол жерге шегінуімен. Изанаги оның соңынан еріп, қайтып келген соң, өзін жуып, Аматэрасу, Сусаноо және Цукуйоми но Микотоны жаратты. Өлгендердің осы әлемі осы дүниемен географиялық байланыста болып табылады және оны жұмаққа ұмтылатын орын деп есептеуге болмайды, сонымен қатар, өткен істері үшін жазаланатын тозақ деп сипаттауға да келмейді; керісінше, барлық қайтыс болғандар өмірдегі мінез-құлқына қарамастан, мәңгілік күңгірт және көлеңкелі өмір сүреді. Ғалымдардың пікірінше, Йоми бейнесі ежелгі жапон қабірлерінен алынған, онда мәйіттер біраз уақыт шіруіне рұхсат етілген. Йомиді жазу үшін кейде қолданылатын канжилер шын мәнінде Дию немесе Хуанкван (黄泉, әдеби мағынасы – "Сары бұлақтар") деп аталатын өлгендердің мифологиялық қытай әлеміне сілтеме жасайды, бұл қытай мәтіндерінде б.з.д. VIII ғасырдан бері кездеседі. Бұл қараңғы және шамалы ғана анықталған әлем жер астында орналасқан деп саналды, бірақ қытайлықтар төменгі әлемнің нақты түсінігін, аспан әлемімен салыстырғанда, тек Хань әулеті кезінде ғана қалыптастырды. Бұл таңбалар jukujikun болып табылады, яғни Yomi сөзінің нақты мағынасын ескермей қолданылды, ол белгісіз. Жапон мифологиясы бойынша, Йоми әдетте жер астында жатқандығы және Кодзикиде талқыланған үш орынның бірі болып есептеледі: Такамахара (高天原), Ашихара но Накацукуни (葦原の中つ国) және Йомо цу куни (黄泉国) немесе Йоми но Куни (黄泉の国). Йоми көбінесе Не но куни (根の国) мифологиялық әлемімен байланысты, сонымен қатар Не но Катасукуни (根の堅洲国) деп те аталады. Йомиді Йомидің Ұлы құдайы Изанами но Микото (Yomo tsu Ōkami 黄泉大神) басқарады. Кодзикиде айтылғандай, Йомиге кіретін жол Идзумо провинциясында орналасқан және Изанаги Йомиден қашқан кезде оны жапты, содан кейін Йомиге (Йоматосу Хирасака 黄泉平坂 немесе 黄泉比良坂) апаратын жолдың басына үлкен тас (Чигаэси но оками 道反の大神) қойып, кіреберісті толығымен жапты. Бұл пікір өлім мен ластану арасындағы дәстүрлі шинто байланысын көрсетеді. Кейіннен Сусаноо осы қызметті өз мойнына алады.

Христиандық қолдану

Кейбір жапондық христиан мәтіндері ағылшын тіліндегі нұсқаларда "тозақ" деп аталатын нәрсеге сілтеме жасау үшін 黄泉 сөзін қолданады. Мысалы, кейде 黄泉 Хадес немесе Шеолды білдірсе, 地獄 Гееннаны білдіреді.