Кіріспе

Солтүстік Америкаға тән түлкі түрі – түлкі түрі Speciesbox
| аты = Кіші түлкі
| суреті = Vulpes macrotis mutica sitting.jpg
| суреттің сипаттамасы = Сан-Хоакин кіші түлкісі отырғанда
| статусы = LC
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус дереккөзі =
| туысы = Vulpes
| түрі = macrotis
| авторы = Merriam, 1888
| синонимдері =

| синонимдерінің дереккөзі =
Екі түрдің ареалдары қабаттасқан жерлерде (Шығыс Нью-Мексико және Батыс Техас) будандасу кездеседі, бірақ бұл гибридтеудің ауқымы өте шектеулі. Түрлердің субэспалық белгілемелері толыққанды қарастырылмаған. Сегізге дейін субэспалар танылған. Дегенмен, қосымша нақтылау қажет болса да, қолда бар көптеген деректер Калифорнияның Сан-Хоакин аңғарындағы кіші түлкілердің географиялық оқшаулануына байланысты V. m. mutica субэспалық атауын алуға лайық екенін, ал қалған кіші түлкілердің екінші субэспа, V. m. macrotis-ке енгізілуі мүмкін екенін көрсетеді. 2007 жылдың 26 қыркүйегінде Wildlands Inc. компаниясы 684 акр (277 га) Deadman Creek Conservation Bank-тің құрылғанын жариялады, ол Сан-Хоакин кіші түлкісінің мекендеу ортасын қорғауға бағытталған. Алайда, олардың саны негізінен мекендеу ортасының жоғалуына байланысты азаюда. Басқа факторларға қызыл түлкілердің бәсекелестігі және Калифорниядан қасқырдың жойылуы жатады, бұл кіші түлкінің ареалында койотты басым мезожануар ретінде қалдырып, экожүйелік қатынастардағы тепе-теңдікті бұзады.

Сыртқы келбеті

Кіші қара түлкі – Солтүстік Америкада кездесетін Canidae тұқымдасының ең кішкентай түрлерінің бірі. Оның үлкен құлақтары бар, олар түлкіге жылуды таратуға көмектеседі және ерекше есту қабілетін сыйлайды (феннек түлкісіне ұқсас). Бұл түрдің жыныстық диморфизмі шамалы, аталықтары аналықтарынан сәл ірі. Орташа салмағы – , ал дене ұзындығы – , құйрығының ұзындығы шамамен 40% құрайды. Жалпы, арқасының түсі күлгін сұр немесе сары сұр болады. Күлгін түс – қара ұштары немесе ақ жолақпен бөлінген екі қара жолақты сақшы шаштарының нәтижесі. Сақшы шаштарының ұзындығы кем емес, әсіресе арқаның ортасында жақсы көрінеді. Аяқ табандарын қатаң түктер қорғайды, бұл құмды беттерде жақсырақ тартуға және экстремалды температурадан қорғауға көмектеседі; тұмсық пен вибриссалар көбінесе қара немесе қоңыр түсті болады. Құйрығы қалың, сұр, ұшы қара, сұр түлкіге қарағанда құйрығының бойында жолақ жоқ. Түсі сарыдан сұрға дейін өзгереді, ал арқасы әдетте түсінің қалған бөлігінен қараңғырақ; ішкі құлақтары мен қарны әдетте ақшыл болады. Мұрынның айналасында қараңғы дақтар бар. Кіші қара түлкілер шөлді бұталар, шапарраль, тұзды өсімдіктер өсетін аймақтар мен далаларды қамтитын құрғақ және жартылай құрғақ аймақтарда мекендейді. Жалпы, жер бетіндегі өсімдік жабыны аз аймақтарға бейім. және кейде күндізгі уақытта белсенді, бірақ негізінен ет жейтін. Калифорния шөлдерінде оның негізгі азығы – Мерриам кенгуру егесі (Dipodomys merriami). Басқа да кең таралған азық түрлеріне лагоморфтар, кеміргіштер және жәндіктер жатады. Кіші қара түлкілер сонымен қатар құстарды, бауырымен жорғалаушыларды, өліктерді, балықты және сирек жағдайларда, помидор (Lycopersicon esculentum), кактус жемістері (Carnegiea gigantea) және басқа да жемістер сияқты өсімдік материалдарын жейді. Әртүрлі кіші қара түлкі отбасылары бір аңшылық аймақты бөлісе алады, бірақ әдетте бір уақытта аң ауламайды. Жұптасқан жұп жыл бойы бірге болады. Ана кіші қара түлкілер қыркүйек және қазан айларында туу орнын іздеуді бастайды, әдетте пайдалы орндар тексеріліп, соңғы таңдау жасалмас бұрын қоқыстан тазартылады. Ұя салынбайды, бірақ орна жаңа кіреберістер мен туннельдер қосылуы мүмкін. Басқа көптеген Canidae түрі сияқты, көбейіс кезінде "байланыс" пайда болады, онда еркектің мүшесі аналықтың кіндігінде бекітіледі. Ана кіші қара түлкілер моноэстрозды. Ер және ана кіші қара түлкілер әдетте қазан және қараша айларында жұптасады, ал көбейіс желтоқсаннан ақпан айына дейін жүреді. Жүктілік шамамен 49–56 күнге созылады, ал ұрықтар ақпан немесе наурыз айларында туады; ұрықтың саны әдетте төрт немесе бес, ал жыныстық қатынас шамамен тең. Олар кем дегенде төрт апталық болғанша орнынан шықпайды, сегіз аптадан кейін сүтінен ажыратылады және бес-алты айлық жасында тәуелсіз болады. Олар 10 айлық шағында жыныстық жағынан жетіледі. Ата-анасы екеуі де балаларын өсіруге және қорғауға қатысады. Балалар бір айлық шағында орнынан шығып, кіреберіс алдында күніне бірнеше сағат ойнайды. Бұл кезеңде еркек аң аулаудың көп бөлігін өз мойнына алады, ал кейіннен екі ата-ана да балалар үш-төрт айлық болғанша оларға тамақ жеткізеді. Ал жабайы кіші қара түлкінің орташа өмір сүру мерзімі 5,5 жылды құрайды. Калифорнияда 144 кіші қара түлкінің балапандарынан жасалған зерттеуде бірінші жыл ішінде өлім-жітім көрсеткіші 74% болды.