Кіріспе

Канаданың 7-ші вице-премьері, футболшы

Герберт Эсер Грей (25 мамыр 1931 – 21 сәуір 2014) – канадалық заңгер, көрнекті федералды саясаткер. Ол 1962 жылдан 2002 жылға дейін төрт онжылдық бойы Виндзор аймағынан парламент депутаты болды, бұл Грейді Канада тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен депутаттардың біріне айналдырды. Ол үш премьер-министр кезінде министрлік қызмет атқарды және 1997 жылдан 2002 жылға дейін премьер-министрдің жетінші орынбасары болды. Грей Канаданың алғашқы еврей федералды кабинетінің министрі болды және лауазымына байланысты емес, «Құрметті» атағымен марапатталған азаматтардың санатындағы сирек канадтықтардың бірі.

Ерте өмір және білім

Грей Онтарионың Виндзор қаласында туды, оның әкесі Гарри Грей аула тауарларын сатумен айналысса, анасы Фанни (Лифиц) медбике болған. Оның ата-анасы екеуі де белорус еврей отбасыларынан шыққан. Грей Виндзордағы Виктория мектебі мен Кеннеди колледждік институтында оқыды. Ол Осгуд Холл заң мектебінде білім алып, заң бакалавры дәрежесін алды және адвокаттық алқаға қабылданды, соның нәтижесінде Жоғарғы Канада заң қоғамының мүшесі атанды. 1967 жылдың 23 шілдесінде Грей де заңгер Шарон Шолцбергке үйленді. Олардың екі баласы болды – Джонатан Дэвид пен Элизабет Энн. Грей парламенттік мансабында түрлі лауазымдарда қызмет етті, Лестер Пирсон мен Пьер Трюдоның либералдық үкіметтері кезінде кабинет министрі және комитет төрағасы болды, ал 1984 жылдан 1990 жылға дейін оппозициялық палатаның басшысы қызметін атқарды. 1990 жылдың 6 ақпанынан 21 желтоқсанына дейін ол оппозиция басшысы болды, Джон Тернердің либералдық партия басшысы ретіндегі соңғы төрт айы мен Жан Кретиеннің басшылыққа келген алғашқы айларында, соңғысы парламентке сайлауда жеңіске жеткенге дейін. 1993 жылғы сайлауда либералдық партия қайтадан билікке келгеннен кейін Грей Төменгі палатадағы үкімет басшысы және Канаданың бас заңгері болып тағайындалды. 1997 жылдың 11 маусымында ол Канаданың вице-премьері болып тағайындалды. Грей Виндзор аймағындағы провинциялық саясатқа да қызығушылық танытты. 1996 жылы ол Дуайт Дунканның провинциялық либералдық партияны басқаруға үміткерлігінің құрметті тең төрағасы болып тағайындалды. Дункан бұрын Грейдің кеңсесінде жұмыс істеген.

Зейнеткерлік және өлім

Грей 2002 жылдың 14 қаңтарында парламенттен зейнеткерлікке шықты және Канада-АҚШ мемлекетаралық комиссиясының, су және ауа құқықтары бойынша трансшекаралық мәселелерді шешетін екіжақты ұйымның Канадалық төрағасы болып тағайындалды. 2008 жылдың 28 қарашасында Карлтон университеті Грейдің университеттің 10-шы канцлері болып тағайындалғанын хабарлады. Ол 2014 жылдың 21 сәуірінде Оттавадағы ауруханада 82 жасында қайтыс болды.

Құрметтер

2002 жылдың 15 қаңтарында Канаданың генерал-губернаторы Адриен Кларксон Грейге «Өте Құрметті» атағын берді, оның канадалық саяси өмірге ерекше және рекордтық үлесін құрметтеу үшін. 2003 жылы ол Канада орденінің серігі атанды, бұл атақ кез келген уақытта бар болғаны 165 ең көрнекті канадалыққа ғана беріледі, «канадалық саясаттағы тұрақты күш» болғаны үшін осы құрметке ие болды. Ол Канаданың жүз жылдық мерейтойы медалінің, Елизавета II патшайымының күміс мерейтойы медалінің, Канада Конфедерациясының 125 жылдығы медалінің, Елизавета II патшайымының алтын мерейтойы медалінің және Елизавета II патшайымының алмас мерейтойы медалінің иегері болды. Ол Виндзор университетінен, Ассумпция университетінен (Виндзор), Люблин католиктік университетінен (Польша), МакГилл университетінен және Оттава университетінен құрметті дәреже алды, сондай-ақ Канаданың Junior Chamber International (JCI Canada) ұйымындағы №71 губернатор ретінде өмір бойына құрметті мүшелікке ие болды. 2012 жылдың 28 қарашасында Виндзордағы 401 тас жолының кеңейтілген бөлігі (бастапқыда Виндзор-Эссекс саябағы) «Өте Құрметті Герб Грей саябағы» деп қайта аталды.

Жеке өмір

Грейге 1996 жылы қызыл ішек қатерлі ісігі диагнозы қойылып, сәулелік терапиядан кейін жазылып кетті. 1999 жылы ол қатерлі ісікке қатысы жоқ простата мәселесін емдеу үшін операция жасады. 2001 жылдың тамызында Грейге көп жылдан бері білетін жүрек ауруын емдеу үшін шүкіршілік клапан алмастыру операциясы жасалды.