Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық тарих
Musical history
Корнуолл – ұзақ музыкалық тарихы бар келт ұлты. 20-шы ғасырдағы бірнеше қайта жаңғырулардың арқасында дәстүрлі халық музыкасы кең қолдауға ие. Оған сыбызғышылар, мыс және күміс оркестрлер, ерлер хорлары, классикалық, электрондық және эстрадалық музыкалар да кіреді.
Cornwall is a Celtic nation with a long musical history. Strengthened by a series of 20th century revivals, traditional folk music has a popular following. It is accompanied by traditions of pipers, brass and silver bands, male voice choirs, classical, electronic and popular music.
Тарих
Ортағасырлық Корнуоллда Корнуолл тілінде "Миракль пьесалары" қойылымдарының жазбалары сақталған, олардың музыкалық жағы зор болған. Сондай-ақ (Лансестон қалалық есептерінде жиі айтылғандай) музыканттар қасиетті күндерді тойлау үшін жалданатын. Ең бай отбасылар (Арунделл, Бодруган, Ботро, Гренвилл және Эджкамб сияқты) өз музыканттарын ұстады, ал көптеген басқалары музыканттарды уақытша жұмысқа алды. Морис биі, муминг, маскировка биі және халық билерінің қатайған дәстүрлері болды. 1466-67 жылдар аралығындағы Рождествоның он екі күнінде Ланхерн, Мауган иелігіндегі Арунделлдер үйінің есептерінде музыканттарға ақ бас киімдер, морис бишілеріне мата мен қоңыраулар, сондай-ақ музыка мен биге қатысты "маскировка" (муммерлер немесе маскировка бишілері) үшін костюмдерге материалдар сатып алуға жұмсалған қаражат тіркелген. Содан кейін ұзаққа созылған келіспеушіліктер басталды, оның ішінде 1497 жылғы Корнуолл көтерілісі, 1549 жылғы Дұға кітабы көтерілісі, қарсылық білдірушілерді қуғындау, кедейлер заңдары және Англия азамат соғысы мен Ортақ Достастық (1642–1660) кірді. Бұл оқиғалардың салдары бұрын өз музыканттарын немесе көшпенді орындаушыларды демеушілік еткен көптеген ақсүйектерге зиян келтірді. Сол кезеңде академиялық музыкада ладтардың қолданылуы көбінесе мажор және минор тональдық жүйелерімен ысталды. Барлығы алғанда, бұл созылған мәдени революция болды, және музыкалық шығындар болмауы екіталай.
In medieval Cornwall there are records of performances of ‘Miracle Plays’ in the Cornish language, with considerable musical involvement. Also (as frequently mentioned in the Launceston borough accounts) minstrels were hired to play for saints day celebrations. The richest families (including Arundell, Bodrugan, Bottreaux, Grenville, and Edgcumbe) retained their own minstrels, and many others employed minstrels on a casual basis. There were vigorous traditions of Morris dancing, mumming, guise dancing, and social dance. During the Twelve Days of Christmas between 1466 67, the household accounts of the Arundells of Lanherne, Mawgan in Pydar, record expenditures to buy white bonnets for minstrels, cloth and bells for Morris dancers, as well as materials for costumes for the "disgysing" (mummers or guise dancers), an activity which involved music and dancing. Then followed a long period of contention which included the Cornish Rebellion of 1497, the 1549 Prayer Book Rebellion, the Persecution of Recusants, the Poor Laws, and the English Civil War and Commonwealth (1642–1660). The consequences of these events disadvantaged many gentry who had previously employed their own minstrels or patronised itinerant performers. Over the same period in art music the use of modes was largely supplanted by use of major and minor keys. Altogether it was an extended cultural revolution, and it is unlikely that there were not musical casualties.
18-19 ғасырлар
1750–1850 жылдар аралығындағы би музыкасының бірқатар қолжазбалары табылды, олар жаңа қамқорлық, би шеберлерін жұмысқа алу және әлеуметтік жіктелуді басып өтетін репертуар туралы хабарлайды. Маусымдық және қоғамдық мерекелер, маскарад және түрлену билері гүлденді. 19 ғасырда бейімделмеушілік және қанағаттандырушылық қозғалыстары күшті болды: олар би мен музыкаға қарсы болды, көптеген дәстүрлердің жойылуына себепкер болды, бірақ хор және мыс оркестр дәстүрлерін дамытты. Кейбір дәстүрлі әуендер гимндер мен колядкалар үшін пайдаланылды. Шіркеу мерекелері мен жексенбілік мектептердегі сыйлықтар кеңінен таралған – бүкіл ауыл музыканттар тобының артынан пикникке баратын, онда құпия шафран қосылған «шай ішуге арналған бұршақтар» таратылатын. Бұл марштар мен полькалардың мұрасын қалдырды. Фермалық асханаларда би өнерпаздары туралы жазбалар бар, ал балық қоймаларында корнуолдық цейлидтер, «тройль» деп аталатын, кең таралған, олар бретондықтардың «fest noz» сияқты. Падстоу және Хелстон сияқты кейбір қоғамдық шаралар сақталды, онда бүгінгі күнге дейін 8 мамырда қала тұрғындары көшелерде, дүкендерде, тіпті жеке үйлерде «Жүнді биді» билейді. Мыңдаған адамдар осы көрініске куә болу үшін Хелстонға жиналады. «Санс күнінің колядкасы» немесе «Сент-Дей колядкасы» – 19 ғасырда жазылған көптеген корнуолдық Рождестволық колядкалардың бірі. Бұл колядка мен оның мелодиясы алғаш рет Гвеннап приходінің Сент-Дей ауылының тұрғынынан жазылып алынған: өлеңдері «Құрғақ және жиде» әніне ұқсас. Англикан шіркеулерінде шіркеу оркестрлері (қызметтерде сүйемелдеуді қамтамасыз ететін бірнеше жергілікті музыканттар) клавишалы аспаптармен (гармония, фортепиано немесе орган) ауыстырылды және бір дауыспен ән айту жиірек кездесетін болды.
A number of manuscripts of dance music from the period 1750 to 1850 have been found which tell of renewed patronage, employment of dancing masters, and a repertoire that spanned class barriers. Seasonal and community festivals, mumming and guise dancing all flourished. In the 19th century, the nonconformist and temperance movements were strong: these frowned on dancing and music, encouraged the demise of many customs, but fostered the choral and brass band traditions. Some traditional tunes were used for hymns and carols. Church Feast Days and Sunday School treats were widespread—a whole village processing behind a band of musicians leading them to a picnic site, where "Tea Treat Buns" (made with smuggled saffron) were distributed. This left a legacy of marches and polkas. Records exist of dancing in farmhouse kitchens, and in fish cellars Cornish ceilidhs called troyls were common, they are analogous to the fest noz of the Bretons. Some community events survived, such as at Padstow and at Helston, where to this day, on 8 May, the townspeople dance the Furry Dance through the streets, in and out of shops, even through private houses. Thousands converge on Helston to witness the spectacle. The "Sans Day Carol" or "St Day Carol" is one of the many Cornish Christmas carols written in the 19th century. This carol and its melody were first transcribed from the singing of a villager in St Day in the parish of Gwennap: the lyrics are similar to those of "The Holly and the Ivy". In Anglican churches the church bands (a few local musicians providing accompaniment in services) were replaced by keyboard instruments (harmonium, piano or organ) and singing in unison became more usual.
Вокальдық музыка
Халық әндеріне "Сладкий соловей", "Кішкентай көздер" және "Ламорна" жатады. Корнуолл тілінің дәстүрлі әндерінің аз ғана бөлігі тілдің құлдырауынан сақталды. Кейде ағылшын әндерінің сөздері ескі корнуолл әуендеріне бекітілді. Кейбір халық әндеріне 1920 жылдардағы тілдің қайта жаңғыруынан кейін корнуолл тілінде сөздер жазылды. Спорт та көптеген корнуолл халық әндеріне арналған шығармашылық көз болды, ал корнуоллдың ресми емес ұлттық әнұраны – "Трелавни" корнуолл регби жанкүйерлері "Кемборн төбесі" және "Ақ гүл" сияқты танымал әндермен бірге жиі орындайды. 75 жылдан астам уақыттан бері Gorseth Kernow қолданып келе жатқан корнуолл әнұраны – "Bro Goth Agan Tasow" ("Аталарымның жері" немесе сөзбе-сөз "Аталарымыздың ежелгі елі"), ол Уэльстің ұлттық әнұраны ("Hen Wlad Fy Nhadau") және бретон ұлттық әнұранына ("Bro Gozh ma Zadoù") ұқсас әуенмен орындалады. "Bro Goth Agan Tasow" корнуолл тілінде орындалғандықтан жиі естілмейді. Басқа да танымал корнуолл әнұрандары – Гарри Глассонның 1997 жылы жазылған "Отанға сәлем" және "Корнуолл – менің үйім". Сабина Баринг Гулд Генри Флитвуд Шепард пен Ф. В. Бусселлмен бірлесіп, Девон мен Корнуоллдың халық әндерін қамтитын "Songs of the West" жинағын құрастырды. "Songs of the West" Метхен баспасымен, сондай-ақ Уэти мен Уиллиспен бірлесіп жарық көрді; алғашқы басылым күні көрсетілмеген төрт бөлімді жинақ түрінде де, 1895 жылғы бір томдық нұсқада да жарық көрді. Жаңа басылымда алғашқы басылымнан алынып тасталған әндердің тізімі келтірілген, ал музыканы Сесил Шарп өңдеген. Екінші басылымда үшінші серіктес, дін қызметкері доктор Ф. В. Бусселл есімдері айтылады, ол кейін Оксфордтағы Брассеноз колледжінің вице-президенті болды. Шепард Йоркширдегі Тёрнскоу ауылының пасторы болды, ал оның міндеттері жұмыстың үстінде жұмсайтын уақытын шектеді. Плимут қалалық кітапханасында жиналған материалдарды қамтитын екі қолжазба томы сақталған, онда барлығы 202 ән мен ноталар бар. Басылған нұсқада кейбір әндерді цензуралау қажет болды, осылайша кітап сыйлы викториандық қоғам үшін қабылданатын болады. Корнуоллда "Шопандар қойын бағып жүргенде" әні көбінесе "Lyngham" әнімен орындалады, бұл әуен әдетте "Менің тілімде мың тіл болса" әнімен байланысты. Корнуоллда осы әнге дәстүрлі түрде қолданылатын тағы бір әуен – "Northrop".
Folk songs include "Sweet Nightingale", "Little Eyes", and "Lamorna". Few traditional Cornish lyrics survived the decline of the language. In some cases lyrics of common English songs became attached to older Cornish tunes. Some folk tunes have Cornish lyrics written since the language revival of the 1920s. Sport has also been an outlet for many Cornish folk songs, and Trelawny, the unofficial Cornish national anthem, is often sung by Cornish rugby fans, along with other favourites such as "Camborne Hill" and "The White Rose". The Cornish anthem that has been used by Gorseth Kernow for the last 75 plus years is "Bro Goth Agan Tasow" ("The Land of My Fathers", or, literally, "Old Country of our Fathers") with a similar tune to the Welsh national anthem ("Hen Wlad Fy Nhadau") and the Breton national anthem ("Bro Gozh ma Zadoù"). "Bro Goth Agan Tasow" is not heard so often, as it is sung in Cornish. Other popular Cornish anthems are "Hail to the Homeland" and Cornwall My Home by Harry Glasson written in 1997. Sabine Baring Gould compiled Songs of the West, which contains folk songs from Devon and Cornwall, in collaboration with Henry Fleetwood Sheppard and F. W. Bussell. Songs of the West was published by Methuen in conjunction with Watey and Willis; the first edition appeared both as a four part set, undated, and as one volume dated 1895. In a new edition songs omitted from the first edition were listed, and the music was edited by Cecil Sharp. The second edition mentions the third collaborator, the Rev. Dr. F. W. Bussell, a scholarly eccentric who later became Vice President of Brasenose College, Oxford. Sheppard was Rector of Thurnscoe, Yorkshire, and his parochial duties limited the amount of time he could spend on the work. In Plymouth City Library are two manuscript volumes containing the material as collected, in all 202 songs with music. In the published work it was necessary to bowdlerise some songs so that the book would be acceptable to respectable Victorians. In Cornwall, the carol "While shepherds watched their flocks" is popularly sung to "Lyngham", a tune usually associated with "O for a Thousand Tongues to Sing". Another tune traditionally used for it in Cornwall is "Northrop".
Билер
Корнуолл билеріне қоғамдық билер, мысалы "фёрри билері", әлеуметтік (кезекті) билер, ән-күйлер мен фарандолалардан шыққан сызықтық және шеңберлі билер, сондай-ақ көбінесе жарысқа арналған қадам билері жатады. Әлеуметтік билердің ішінде 19 ғасырдан бері келе жатқан, бірақ 17 ғасырда пайда болған "Жоан Сандерсон" биі бар. Ағылшын композиторы сэр Малкольм Арнольд 1966 жылы Корнуолл музыкасының ерекшелігін көрсететін "Төрт Корнуолл биі" атты шығарма жазды.
Cornish dances include community dances such a 'furry dances', social (set) dances, linear and circle dances originating in carols and farandoles, and step dances – often competitive. Among the social dances is 'Joan Sanderson', the cushion dance from the 19th century, but with 17th century origins. The English composer Sir Malcolm Arnold composed "Four Cornish Dances" in 1966 which is influenced by characteristically Cornish types of music.
Бретондық байланыс
Корнуолл музыкасы көбінесе Бретань музыкасына ұқсас екендігімен аталады; кейбір көне әндер мен қаруылдар бретоньдық әуендермен ортақ түбірге ие. Корнуоллдан Бретаньға Лондонға қарағанда оңай қол жеткізуге болады. Бретонь және корн тілдері бір-бірін түсіне алатын (және қазір де солай). Екі елдің арасында мәдени және отбасылық байланыстар көп болды, бұл музыка мен биге әсер етті.
Cornish music is often noted for its similarity to that of Brittany; some older songs and carols share the same root as Breton tunes. From Cornwall, Brittany was more easily accessible than London. Breton and Cornish were (and are) mutually intelligible. There was much cultural and marital exchange between the two countries and this influenced both music and dance.
Аспаптар
Корнуолл музыканттары әртүрлі дәстүрлі аспаптарды пайдаланған. Тарихи құжаттар мен Корнуолл иконографиясы (Бодмин Мурдағы Алтарнун шіркеуінде және Лансестондағы Сент-Мэри шіркеуінде) кеш ортағасырлық құрамында кривт (немесе скрипкаға ұқсас аспап), бомбард (созы), сыбызғы және арфа болуы мүмкін екенін көрсетеді. 19 ғасырда крауди краун (барабан) мен кривт немесе скрипка жиі қолданылған. 1920 жылдары Корнуоллде банджо ойнаудың белгілі мектебі болды. 1945 жылдан кейін аккордеондар көбірек танымал болды, кейіннен 1980-ші жылдардағы халықтық музыканың қайта жандануымен байланысты аспаптар да қосылды. Соңғы жылдары Корнуолл сыбызғысы қайта жаңғыруда.
Cornish musicians have used a variety of traditional instruments. Documentary sources and Cornish iconography (as at Altarnun church on Bodmin Moor and St. Mary's, Launceston) suggest a late medieval line up might include a crwth (or crowd, similar to a violin), bombarde (horn pipe), bagpipes and harp. The crowdy crawn (a drum) with a crwth or fiddle were popular by the 19th century. In the 1920s there was a serious school of banjo playing in Cornwall. After 1945 accordions became progressively more popular, before being joined by the instruments of the 1980s folk revival. In recent years Cornish bagpipes have enjoyed a progressive revival.
Мыс және күміс ленталар
Ланнер және Аудандық Күміс Тобы – Ұлыбританияның Корнуолл графтығындағы Ланнер қаласында орналасқан Корнуолл мыс тобы. Корнуоллда, әсіресе бұрынғы кен өңдеу аудандарында, көптеген мыс және күміс топтары бар: Сент-Денис және Камборн – осының жарқын мысалдары. Қазір жойылып кеткен 100-ден астам мыс тобы Корнуоллда тіркелген.
Lanner and District Silver Band is a Cornish Brass band based in Lanner, Cornwall, United Kingdom, and well known for its concerts. There are many other brass and silver bands in Cornwall, particularly in the former mining areas: St Dennis and Camborne are notable examples. There is a log of over 100 Brass Bands in Cornwall that are now extinct.
Классикалық музыка
Триггшир желді оркестрі, негізінен сэр Джеймс Смит мектебінен, Уэдбридж мектебінен және Будхейвен қауымдастық мектебінен келген жел аспаптарында ойнайтын әуесқой музыканттар үшін 1984 жылы құрылды. Желді оркестрдің жетістігінен кейін, осы мектептерден келген скрипкашыларды қамтамасыз ету мақсатында Триггшир скрипкалық оркестрі құрылды.
Triggshire Wind Orchestra, an amateur orchestra for wind players primarily from Sir James Smith's School, Wadebridge School, Budehaven Community School, was set up in 1984. After the success of the wind orchestra, Triggshire String Orchestra was set up, to cater for the string players from these schools.
Бордмейстерлер фестивалі
Boardmasters Festival – бұл әр жазда Корнуолл штатының Ньюквей қаласында өтетін, серфинг пен музыканы тойлайтын қазіргі заманғы музыка фестивалі.
Boardmasters Festival is a modern music festival held in Newquay, Cornwall celebrating surfing and music held every summer.
Хабар тарату
Корнуолл тіліндегі радиостанция Radyo an Gernewegva бірнеше қоғамдық радиостанцияларда және интернетте корнуолл музыкасын хабарлайды.
The Cornish language radio station Radyo an Gernewegva broadcasts Cornish music on several community radio stations and online.