Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кандерстег – Швейцариядағы Берн кантонындағы Фрутиген-Нидерсименталь әкімшілік округінің муниципалитеті. Ол Кандер өзенінің аңғарында, Юнгфрау массивінің батысында орналасқан. Керемет тау пейзаждарымен және орманы бар альпілік ландшафтымен әйгілі. Бүгінде туризм оның экономикалық өмірінің маңызды бөлігін құрайды. Жыл бойында жаяу серуендеу, тау шаруасы, таудан сырғанау және тік және жүзбелі шаңғы тебу сияқты ашық ауада әртүрлі іс-шаралар ұсынылады. Кандерстег 2018 жылғы жасөспірімдер арасындағы шаңғы спортынан Скандинавия чемпионатының шаңғыдан секіру және скандинавиялық комбинация бәсекелерін қабылдады.
Kandersteg is a municipality in the Frutigen Niedersimmental administrative district in the canton of Bern in Switzerland. It is located along the valley of the River Kander, west of the Jungfrau massif. It is noted for its spectacular mountain scenery and sylvan alpine landscapes. Tourism is a very significant part of its economic life today. It offers outdoor activities year round, with hiking trails and mountain climbing as well as downhill and cross country skiing. Kandersteg hosted the ski jumping and Nordic combined parts of the 2018 Nordic Junior World Ski Championships.
Тарих
Кандерстег алғаш рет 1352 жылы Кандергрундпен бірге "дер Кандергрунд" деп аталады. Аңғардағы ең үлкен көл – Оешинен көлі. Ол Кандерстегтің шығысында, Блюемлисальп тау массивінің етегінде орналасқан. Гастерн аңғары – дерлік толығымен жабық аңғар. Аңғардың жоғарғы бөлігінде Кандер мұздығы жатыр, ол ұзын Кандер өзенінің бастауы. Гастерн аңғары биік Лёцшен асуына қарайтын жол бойында орналасқан. Муниципалитеттің бір бөлігі 2001 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген және 2007 жылы кеңейтілген Юнфрау-Алеч аймағының құрамына кіреді. Бұл аймаққа Оешинен көлі мен Гастерн аңғары кіреді. Кандерстегтің ауданы құрайды. Осы ауданның , яғни 13,3%-ы ауыл шаруашылығына пайдаланылады, ал 11,8%-ы орманмен жабылған. Қалған жердің 1,0%-ы құрылыс (ғимараттар немесе жолдар) үшін, 1,9%-ы өзендер мен көлдерге, ал 72,1%-ы өнімсіз жерлерге тиесілі. Салынған аумақтың 0,4%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, ал 0,4%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Орманды жерлердің 8,8%-ы тығыз орманды, ал 1,3%-ы жеміс ағаштары немесе ұсақ ағаштар шоғырымен жабылған. Ауыл шаруашылығы жерлерінің 1,2%-ы жайылым, ал 12,0%-ы альпілік жайылымдар ретінде пайдаланылады. Муниципалитеттегі судың 1,0%-ы көлдерде, ал 0,9%-ы өзендер мен арналарда орналасқан. Өнімсіз жерлердің 10,4%-ы өсімдік өспейтін жер, 43,1%-ы өсімдіктерге жарамсыз тасты жер, ал 18,6%-ын мұздықтар жабады.
Kandersteg is first mentioned, together with Kandergrund, in 1352 as der Kandergrund. The largest lake in the valley is lake Oeschinen. It is located at east of Kandersteg, at the foot of the Blüemlisalp massif. The Gastern Valley is an almost closed off valley. At the upper end of the valley lies the Kander Glacier, the source of the long Kander river. The Gastern Valley is on the way to the high Lötschen Pass. Part of the municipality is located within the Jungfrau Aletsch area, declared a UNESCO World Heritage Site in 2001 and extended in 2007. The area comprises Lake Oeschinen and the Gastern Valley. Kandersteg has an area of Of this area, or 13.3% is used for agricultural purposes, while or 11.8% is forested. Of the rest of the land, or 1.0% is settled (buildings or roads), or 1.9% is either rivers or lakes and or 72.1% is unproductive land. Of the built up area, housing and buildings make up 0.4% and transportation infrastructure make up 0.4%. Of the forested land, 8.8% of the total land area is heavily forested and 1.3% is covered with orchards or small clusters of trees. Of the agricultural land, 1.2% is pastures and 12.0% is used for alpine pastures. Of the water in the municipality, 1.0% is in lakes and 0.9% is in rivers and streams. Of the unproductive areas, 10.4% is unproductive vegetation, 43.1% is too rocky for vegetation and 18.6% of the land is covered by glaciers.
Елтаңба
Қалалық гербтің суреті: Көк түсті фонға алтын түсті аяқ көпір тік орналасқан, ал жоғары жағында күміс түсті қанаттарын жайған қара бүркіт бейнеленген.
The blazon of the municipal coat of arms is Azure a Foot bridge in pale Or and in chief Argent an Eagle displayed Sable.
Демография
Кандерстегтің 2010 жылғы халқы, 17,9% -ы шетелдік азаматтарды құрайды. Соңғы 10 жылда (2000–2010 жылдар) халық саны 4,3% өсті. Көші-қон 9,7% құрады, ал туыс-өлім көрсеткіші 4,5% болды. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) неміс тілінде сөйлейді (1022 адам немесе 89,9%), екінші ең көп таралған тіл – португал тілі (32 адам немесе 2,8%), ал үшіншісі – ағылшын тілі (13 адам немесе 1,1%). Француз тілінде сөйлейтін 12 адам, итальян тілінде сөйлейтін 5 адам бар. 2000 жылы бір адам тұратын 166 үй және бес немесе одан көп адам тұратын 27 үй болды. 2000 жылы барлығы 467 пәтер (жалпы санының 48,5%) тұрақты түрде пайдаланылды, 434 пәтер (45,1%) маусымдық түрде пайдаланылды, ал 61 пәтер (6,3%) бос тұрды. 2010 жылғы мәліметтерге сәйкес, жаңа тұрғын үйлердің құрылысы 1000 тұрғынға шаққанда 32,5 бірлік құрады. Халық саны 1906 және 1913 жылдар аралығында Лёчберг теміржолының салынуына байланысты күрт өсті.
Kandersteg has a population of as of 2010, 17.9% of the population are resident foreign nationals. Over the last 10 years (2000 2010) the population has changed at a rate of 4.3%. Migration accounted for 9.7%, while births and deaths accounted for 4.5%. Most of the population (as of 2000) speaks German (1,022 or 89.9%) as their first language, Portuguese is the second most common (32 or 2.8%) and English is the third (13 or 1.1%). There are 12 people who speak French, 5 people who speak Italian. as of 2000, there were 166 households that consist of only one person and 27 households with five or more people. In 2000, a total of 467 apartments (48.5% of the total) were permanently occupied, while 434 apartments (45.1%) were seasonally occupied and 61 apartments (6.3%) were empty. as of 2010, the construction rate of new housing units was 32.5 new units per 1000 residents. The population rose sharply between 1906 and 1913 with the construction of the Lötschberg railway line.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Гастгоф Руедихаус мейрамханасы мен қонақ үйі – ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра орны болып тіркелген.
The hotel and restaurant or Gasthof Ruedihaus is listed as a Swiss heritage site of national significance.
Саясат
2015 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия Швейцария халықтық партиясы (SVP) болды, ол дауыстардың 48,5%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: Консервативтік демократиялық партия (BDP) (13,7%), Социал-демократиялық партия (SP) (11,9%) және Либералды-демократиялық партия (FDP) – 7,7%. Федералды сайлауда барлығы 531 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 57,6% құрады.
In the 2015 federal election the most popular party was the Swiss People's Party (SVP) which received 48.5% of the vote. The next three most popular parties were the Conservative Democratic Party (BDP) (13.7%), the Social Democratic Party (SP) (11.9%) and the FDP. The Liberals (7.7%). In the federal election, a total of 531 votes were cast, and the voter turnout was 57.6%.
Экономика
2012 жылы муниципалитетте барлығы 678 адам жұмыс істеді. Олардың 44-і бірінші экономикалық секторда жұмыс істеді, ал осы секторда шамамен 15 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 99 адам жұмыс істеді және осы секторда 21 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 535 адам жұмыс істеді, бұл секторда 104 кәсіпорын жұмыс істеді. 2011 жылы Кандерстегтегі жұмыссыздық деңгейі 2,57% құрады. 2008 жылы муниципалитетте барлығы 647 адам жұмыс істеді. Олардың 46-сы бірінші экономикалық секторда жұмыс істеді, ал осы секторда шамамен 16 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 81 адам жұмыс істеді және осы секторда 14 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 520 адам жұмыс істеді, бұл секторда 76 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы 175 жұмысшы муниципалитетке келіп жұмыс істеді, ал 174 жұмысшы муниципалитеттен шығып жұмыс істеді; осылайша, муниципалитет жұмыс күші бойынша шамалы артық импорттаушы болып табылады. Жұмыс істейтін халықтың 9,6%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 37%-ы жеке көлікпен барады.
as of 2012, there were a total of 678 people employed in the municipality. Of these, 44 were employed in the primary economic sector and there were about 15 businesses involved in this sector. 99 people were employed in the secondary sector and there were 21 businesses in this sector. 535 people were employed in the tertiary sector, with 104 businesses in this sector. as of 2011, Kandersteg had an unemployment rate of 2.57%. as of 2008, there were a total of 647 people employed in the municipality. Of these, 46 were employed in the primary economic sector and there were about 16 businesses involved in this sector. 81 people were employed in the secondary sector and there were 14 businesses in this sector. 520 people were employed in the tertiary sector, with 76 businesses in this sector. In 2000, there were 175 workers who commuted into the municipality and 174 workers who commuted away; thus, by an extremely small margin the municipality is a net importer of workers. Of the working population, 9.6% used public transportation to get to work, and 37% used a private car.
Білім
Кандерстегте тұрғындардың 509-ы (44,8%) міндетті емес жоғары білімді аяқтаған, ал 106-ы (9,3%) қосымша жоғары білімді (университет немесе Фаххохшуле) аяқтаған. Жоғары білімді бітірген 106 адамның 51,9%-ы швейцариялық ерлер, 19,8%-ы швейцариялық әйелдер, 17,9%-ы швейцариялық емес ерлер және 10,4%-ы швейцариялық емес әйелдер. 2010-11 оқу жылында Кандерстегте барлығы 86 оқушы сабаққа қатысқан. Муниципалитетте барлығы 18 оқушыдан тұратын бір балабақша бар еді. Балабақшада оқитын оқушылардың 27,8%-ы Швейцарияда тұрақты немесе уақытша тұратын (азамат емес) адамдар, ал 22,2%-ының ана тілі сыныптағы тілден өзгеше. Муниципалитетте 3 бастауыш сынып және 68 оқушы бар. Бастауыш сынып оқушыларының 13,2%-ы Швейцарияда тұрақты немесе уақытша тұратын (азамат емес) адамдар, ал 14,7%-ының ана тілі сыныптағы тілден өзгеше. 2000 жылы Кандерстегте бір оқушы басқа муниципалитеттен келген, ал 49 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге барған. Кандерстег Швейцариядағы ең тартымды орындардың бірі болып саналады және оған Кандерстег-Оешнинен канат жолы арқылы қол жеткізуге болады, ол 7 қыркүйекке дейін жұмыс істеген креслолы лифтті алмастырды. Басқа канат жолдары Суннбюль және Алльменальп аймақтарына қызмет көрсетеді. Қыс мезгілінде аңғардың төменгі жағында және жоғарырақ жақта классикалық және конькимен сырғанауға арналған көптеген шаңғы жолдары бар. Оешнин және Суннбюль көлдеріне жақын шағын тау шаңғы курорттары орналасқан. Қысқы жол желісі ауылды Блаузи және Джемми асуымен байланыстырады. Басқа қысқы іс-шараларға конькимен сырғанау, керлинг, мұзды қабырғаға көтерілу және мұз балық аулау жатады. Кандерстегтің жанында Рикола Альпі бағы орналасқан. Ауылдағы басқа да көрікті жерлердің қатарында 16 ғасырға жататын шіркеу бар.
In Kandersteg about 509 or (44.8%) of the population have completed non mandatory upper secondary education, and 106 or (9.3%) have completed additional higher education (either university or a Fachhochschule). Of the 106 who completed tertiary schooling, 51.9% were Swiss men, 19.8% were Swiss women, 17.9% were non Swiss men and 10.4% were non Swiss women. During the 2010 11 school year, there were a total of 86 students attending classes in Kandersteg. There was one kindergarten class with a total of 18 students in the municipality. Of the kindergarten students, 27.8% were permanent or temporary residents of Switzerland (not citizens) and 22.2% have a different mother language than the classroom language. The municipality had 3 primary classes and 68 students. Of the primary students, 13.2% were permanent or temporary residents of Switzerland (not citizens) and 14.7% have a different mother language than the classroom language. as of 2000, there was one student in Kandersteg who came from another municipality, while 49 residents attended schools outside the municipality. is considered one of the most attractive in Switzerland and can be accessed by the Kandersteg Oeschinen cablecar which replaced the chairlift that operated until 7 September 2008. Other cablecars serve the areas of Sunnbüel and Allmenalp. In winter over of cross country skiing trails (classic and skating) are available in the valley floor and higher up. Small downhill ski areas are located near Lake Oeschinen and Sunnbüel. A winter trail network connects the village to Blausee and to the Gemmi Pass. Other winter activities include skating, curling, ice climbing and ice fishing. Near Kandersteg is located the Ricola Alpine garden. Other attractions in the village include a 16th century parish church.
Көлік
Кандерстег туристік орталық ретінде дамуына Альп таулары арқылы өтетін маңызды теміржол желісі – Лёчберг желісінің бөлігі болып табылатын Лёчберг туннелінің солтүстік жағындағы қолайлы көлік қатынастары себеп болды. Кандерстег теміржол станциясы ауылда орналасқан, ол туннельдің солтүстігіндегі алғашқы станция болып табылады, және пойыздар осы туннель арқылы өтіп, шығыс Валейдегі Гоппенштейнге жетеді. Жол көліктерін ашық вагондармен туннель арқылы Гоппенштейнге тасымалдауға болады. 2007 жылдан бері жаңа Лёчберг базалық туннелі Фрутигенді Раронмен байланыстырды. Осының нәтижесінде ескі Лёчберг желісі бұрынғыдан гөрі аз пайдаланылуда. Бүгінде Берн мен Бриг арасында Шпиц арқылы сағат сайын аймақтық экспресс пойыздары қатынайды, ал жүк пойыздары таулық теміржолмен жүріп тұрады. Бұл муниципалитетке PostAuto автобустары да қызмет көрсетеді, олар Кандераль арқылы Митхольц, Блаузее, Кандергрунд және Фрутигенге, ал Гастерталь арқылы Зельденге дейін қатынайды.
Kandersteg owes its development as a tourist destination to its good transport links at the northern end of the Lötschberg Tunnel, which is part of the Lötschberg line, a major railway line across the Alps. Kandersteg railway station is located in the village, and is the first station to the north of the tunnel, through which trains run for to emerge at Goppenstein in eastern Valais. Road vehicles can be carried through the tunnel to Goppenstein by open sided car shuttle trains. Since 2007, the new Lötschberg Base Tunnel has connected Frutigen with Raron. As a result, the old Lötschberg line is used much less intensively. Nowadays, hourly regional express trains operate between Bern and Brig via Spiez, and freight trains continue to run on the mountain railway. The municipality is also served by PostAuto bus services down the Kandertal to Mitholz, Blausee, Kandergrund and Frutigen, and up the Gastertal to Selden.