Кіріспе

Франклиннің жер қаскырғы (Poliocitellus franklinii) – Солтүстік Америкаға тән қаскырғы түрі және Poliocitellus туысының жалғыз өкілі. Даланың жойылғандығына байланысты Франклиннің жер қаскырғының саны азайып, алаңдаушылық деңгейіне жақындады. Оның ареалының шығыс бөлігіндегі төмендеуі көбінесе ортаның фрагментациясына байланысты. Алайда, цитохром b генінің ДНК-сы Spermophilus туысының парафилетикалық екенін көрсеткендіктен, қазір ол өз туысына жатқызылды. Франклиннің жер қаскырғы Мохаве, дөңгелек құйрықты, дақты және Перот жер қаскырғыларын (Xerospermophilus туысы) және дала итттерін қамтитын кладтың туыс түрі болуы мүмкін. Франклиннің қаскырғы көп жағынан қарапайым шығыс сұр қаскырғына ұқсайды. Дегенмен, оның құйрығы қысқа, бұталы емес, құлақтары қысқа, тырнақтары ұзын, сондай-ақ құйрығының түбінде аздап сарғыш түк бар, ол шығыс сұр қаскырғында жоқ. Оны шатастыруға болатын басқа жергілікті қаскырғыларға Ричардсонның жер қаскырғысы (ол денелі және ұзын құйрықты) және Колумбиялық жер қаскырғысы (оның айқын қызғылт түкпен жабылған) жатады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Франклиннің жер қаскыр үйсіні Канаданың Альберта штатының орталық бөлігінен Манитобаның оңтүстігіне дейін, ал АҚШ-та Солтүстік Дакота мен Миннесотадан Канзастың солтүстігіне, Индиананың солтүстік-батысына дейін кездеседі. Осы аймақта, ол тығыз өсімдік жамылғысы бар, көбінесе орманды немесе батпақты жерлердің шетінде орналасқан, биік шөпті далаларда мекендейді. Үйсін тамыз бен сәуір айлары аралығында қыстайды, бірақ бұл жекелеген үйсіндерде өзгереді. Әдетте, еркектер ұрғашылардан ертерек қыстауға түседі, ал ересектер жылдың жас үйсіндерінен ертерек, оларға май қорын жинау үшін көбірек уақыт керек. Франклиннің жер қаскыр үйсіндерінің негізгі жыртқыштары бадджерлер, бірақ оларды койоттар, түлкілер, мысықтар, бүркіттер және жыландар да жейді.

Мінез-құлық

Франклиннің жер қаскыр үйсіні күндіз тіршілік етеді, түнде тік беткейлерге салынған қуыстарда жатады. Қуыстардың диаметрі шамамен 5 см, ал жер астындағы орташа тереңдігі 5 метрдей болады. Олар құрғақ өсімдіктермен төселген бір ұялы камерадан және тамақ сақтау алаптары мен дәретханаларға жететін бірнеше жанама туннельдерден тұрады. Қуыстардың әдетте екі немесе үш кіреберісі болады. Көктем мен жаз айларында әрбір қуыста бір немесе екі үйсін ғана болады, осы кезде жануарлар көбінесе жеке табиғатты ұстанады. Солтүстік Дакотада еркектердің орташа мекендеу ауданы, ал аналықтарынікі құрайды, бірақ жеке үйсіндердің мекендеу аудандары біртіндеп жапсалады, ал халық тығыздығы қыста бірнеше үйсін бір қуыста болуы мүмкін.