Кіріспе

13 ғасырдағы ағылшын ханзадасы және дворяны

Эдмунд, Ланкастердің 1-графы (16 қаңтар 1245 – 5 маусым 1296), сондай-ақ Эдмунд Краучбек деп белгілі, патшалық Плантагенет әулетінің мүшесі және Ланкастер үйінің алғашқы негізін қалаушы болды. Ол Англиядағы Лестер (1265–1296), Ланкастер (1267–1296) және Дерби (1269–1296) графтары, ал Францияда Шампан граф-палатині (1276–1284) болды. 9 ғасырлық әулиеге аталған Эдмунд Англия королі Генрих III және Прованстың Элеонорасының екінші баласы, сондай-ақ Англия королі Эдуард I-нің кіші інісі болды, оған ол дипломат және әскербасы ретінде адал болды. 1254 жылы 9 жасар Эдмунд "Сицилиялық мәселеге" қатысты, онда оның әкесі Сицилия корольдігін Эдмундқа беру туралы Папаның ұсынысын қабылдады, ол король болуға дайындық жасады. Алайда Генрих III операцияға қаржылай қолдау көрсетпеді, нәтижесінде Папалық бұл ұсынысты кері алып, Эдмундтың інісі Анжу королі Карл I-ге берді. "Сицилиялық мәселе" Лестер графы және Эдмундтың інісі Саймон де Монфорт бастаған барондарды ашуландырды және Генрихтің билігін шектеудің бір себебі ретінде айтылды. Барондар мен король арасындағы қарым-қатынастың нашарлауы Екінші барондық соғысқа әкелді, онда Эдмунд қолдаған корольдық үкімет 1265 жылы Эвешем шайқасында Монфорттың қазасынан кейін барондарды жеңді. Эдмунд Монфорттың жерлерін және атақтарын, сондай-ақ жеңілген барон Николас Сегревті, 1-ші Сегрев бароны және Дербидің 6-шы графы Роберт де Феррерсті алды, содан кейін Ланкастер, Лестер және Дерби графтары атанды. Ол ең алдымен бірінші графтық атағымен танымал болды және ақырында Англияның ең қуатты баронына айналды. Кейіннен Эдмунд ағасы Эдуардты қасиетті жерлерге жасаған жорығына қатысты, онда оның "Краучбек" лақабы "арқасы қисайған" деген сөздің өзгеруінен туындады, ол киімдеріне тігілген крест тағатынын білдіреді. Бірінші әйелі Авелин де Форц қайтыс болғаннан кейін, Эдмундтың әпкесі және Франция королевасы Маргарет Прованс оның екінші некесін Бланш д'Артуамен, Наварраның соңғы күйеуі және Шампан графинясымен ұйымдастырды. Екінші әйелі Бланшпен бірге Эдмунд Шампанды өгей қызы Жоанның есімінен граф-палатин ретінде басқарды, оған оның толыққанша есейгенге дейін билік жүргізуге рұхсат етілді. Эдмунд отбасы мүшелеріне қолдау көрсетуде белсенді болды, мысалы Эдуардқа Уэльсті бағындыруға көмектесті, анасы мен әпкесінің туған жері Прованста Анжу королі Карл I-ге қарсы Маргарет әпкесінің талаптарын қорғады және қарындасы Элеонора Кастильская атынан Понтьеуді басқарды. Эдмундтың күйеу баласы, Франция королі Филипп IV, 1293 жылы Гаскония арқылы оның вассалы болған Эдуардты ағылшын теңізшілерінің салған зияндары үшін жауап беру үшін Парижге келуге талап еткенде, Эдуард Эдмундты дағдарысты реттеу үшін жіберді, соғыстың алдын алу мақсатында. Эдмунд Филиппен келісімге келді, онда Франция Гасконияны 40 күнге басып алады, ал Эдуард Филипптің жарты қарындасы Маргаретқа үйленеді. 40 күн өткен соң Филипп Эдуардты және Эдмундты алдап, Гасконияны басқарудан бас тартты, Эдуардты тағы да айыптау үшін жауап беруге шақырды. Содан кейін Эдмунд пен Эдуард Филипке адалдықтарын жоққа шығарды және Францияға қарсы соғысқа дайындалды. Эдмунд армиясымен Гасконияға аттанды және Бордо қаласын қоршап алды. Әскерлеріне жалақы төлей алмағандықтан, Эдмунд армиясы оны тастап кетті және Байонға қайтып келді, онда ол 1296 жылы аурудан қайтыс болды. Эдмундтың денесі Англияға қайтарылып, 1301 жылы Вестминстер аббаттығына жерленді.

Туу және балалық шақ

Эдмунд 1245 жылғы 16 қаңтарда Лондон қаласында Англия королі Генрих III және Прованстың Элеонорасы отбасында дүниеге келді. Генрих оған 9 ғасырда шейіт болған және қасиетті деп жарияланған Шығыс Англия королінің құрметіне ат қойды, Генрих оған екінші ұлдың тууы үшін дұға еткен. Ол Эдуардтың (кейін Англия королі Эдуард I), Маргарет және Беатристің кіші інісі, ал Екатеринаның ағасы болды. Эдмунд балалық шағының көп бөлігін Виндзор қамалында бауырларымен бірге өткізді. Ол әкесі Генрихке әсерлі жақындықпен қарады, ол сирек отбасысынан ұзақ ажырап жүрді.

Сицилиялық бизнес

1254 жылы Генрих Папа Инокентий IV-нің ұсынысын қабылдап, Эдмундты Сицилияның келесі патшасы етіп бекітті. Сицилияны көп жылдар бойы Инокентийдің қарсыласы болған Киелі Рим императоры Фредерик II басқарған; Папалық Фредерик 1250 жылы қайтыс болғаннан кейін одан бейімді билеушінің келуін күткен. Генрих үшін Сицилия ұлына құнды сыйлық болды және шығыста жоспарланған крест жорықтарын бастау үшін база болар еді. Инокентий Генрихке Эдмунд пен әскерді жіберіп, Сицилияны Фредериктің ұлы, Сицилия королі Манфредтен қайтарып алуды, сондай-ақ 135 000 фунт стерлингке дейін шығындар мен қарыздарды жабуды тапсырды, оған Папалық қаржылық көмек көрсетер еді. Тоғыз жасар Эдмунд 1254 жылдың мамыр айында анасы Элеонорамен бірге Гасконияға кемемен сапар шегіп, патша болуға дайындалды. Бордода 3 қазанда Эдмунд өзінің әжесінің ұлы, Фландрия графы Томасқа сол жылдың желтоқсан айында үйіне оралғанға дейін Капуа княздығын сыйлады. 1255 жылдың 18 қазанында Эдмунд Сицилияда салтанатты түрде тағайындалды, онда әкесі Генрих оны патша деп жариялап, сақина тақты. 1256 жылдың сәуір айында Эдмунд Антиохиялық Плезансаға, Кипр патшайымы мен Бейрут ханымдарына үйлену ұсынысын жасады. 1257 жылдың сәуір айында Генрих Эдмундты итальяндық киімде парламентке алып келіп, қаржы сұрады. Сондай-ақ ол сол жылдың жазында «Сицилия мәселесін» шешу үшін Эдмундты Манфредтің қызына үйлендіруді ұсынды. Бірақ Рим Папасы Инокентийдің орнына Киелі Рим империясының әскери қысымына тап болған Александр IV келгеннен кейін жағдай нашарлады. Александр енді Генрихтің шығындарын қаржыландыра алмады, оның орнына Генрихтен соғыстың өтемі ретінде Папалыққа 90 000 фунт стерлинг қарызын төлеуді талап етті. Бұл өте үлкен сома еді және Генрих ақшаға зәру болды. Ол Парламентке көмек сұрады, бірақ оның өтініші қабылданбады. Қайта-қайта әрекеттенгеніне қарамастан, Парламент Генрихке тек аз ғана сома берді. Көңілі тоқыған Александр 1258 жылы Генрихке елші жіберіп, қарызын төлемесе және Сицилияға әскер жібермесе, қауымнан шығарып тастаумен қорқытты. Парламентті одан әрі көндіруге сәтті болмаған Генрих жоғары дәрежелі дін қызметкерлерінен ақша алуға мәжбүр болды, шамамен 40 000 фунт стерлинг жинады. Содан кейін, 1258 мен 1263 жылдар аралығында – Александр немесе Папа Урбан IV билігінде – Папалық Эдмундқа Сицилия Корольдігін беруден бас тартып, оның орнына осы титулды Эдмундтың туысы Карл I Анжуға берді.

Екінші барон соғысы

Эдмундтың әкесі, Англия королі Генрих III-ге қарсы наразылықтарының бірі ретінде Саймон де Монфорт, Лестердің 6-шы графы бастаған барондар «Сицилия ісін» айтты. Бұл 1258 жылы Генрихтің Оксфорд ережелеріне қол қоюына әкелді, ол оның және ірі барондардың билігін шектеді. Дегенмен, Эдмунд Генрих пен оның інісі Эдуардпен бірігіп, 1262 жылдың жазында осы ережелерді күштен шығаруға қол жеткізді. Англиядағы билік Генрих пен барондар арасында ауысып, Кингстон шартымен аяқталды, онда дауларды Эдмундтың туыстары, Корнуоллдың Ричарды және Франция королі Людовик IX шешуге міндеттелді. Шартына қарамастан, 1263 жылдың жазында патша үкіметі мен Саймон бастаған радикалды барондар арасында ашық азамат соғысы басталды, бұл Эдмундты Лондон мұнарасынан Довер қамалына қашуға мәжбүр етті. 10 шілдеде Генрих Эдмунд пен Роберт де Гластонға, Довер қамалының констебліне хат жазып, бейбіт келіссөздерге дайындық ретінде қамалды Лондон епископы Генрих Сандвичке, барондарды білдіретін тұлғаға тапсыруға шақырды. Бірақ 28 шілдедегі хатында Эдмунд пен Роберт оған келіспеді, қамалды тапсыру бейбіт орнағанша олардың міндеттеріне қайшы келеді деп мәлімдеді. Осының салдарынан Генрих оларға қамалды босатуды жеке бұйырды. Саймонның барондар коалициясы ыдырап бара жатқанын байқаған Генрих, Кингстон шартында көрсетілгендей, дауды төрелік ету үшін Людовикке жүгінді. Бастапқыда қарсылық көрсеткен Саймон ақырында француз төрелігіне келісті, ал Генрих пен Саймонның өкілдері Парижге сапарлады. 1264 жылдың 23 қаңтарында Людовик Амиендегі сотта Генрихтің барондарға билік ету құқығы бар екенін жариялап, Оксфорд ережелерін жойды. Алайда француз шешімі халыққа ұнамады. Генрих Англияға оралғаннан кейін наразылық күшейді және зорлық-зомбылыққа дейін бару қаупі туды. Екінші барон соғысы 1264 жылдың сәуір айында Генрих әскері Саймонның Мидлендс аймағын басып алып, оңтүстік-шығыста Францияға қарайғы жолды қайта басып алу үшін ілгері жылғанда басталды. Эдмунд анасы Элеонорамен бірге Францияға барды, онда ол әкесіне көмектесу үшін, әкесінің туысы Людовиктің қаржылық көмегімен жалдамалы әскер жинауға көмектесті. 14 мамырда Льюсте болған барондық жеңісте Саймон Генрих, Ричард және Эдуардты тұтқындаса да, Англияны толық бақылауға ала алмады және Эдуард тұтқыннан қашып құтылды. 1265 жылдың 4 тамызында Евшемде барондық жеңіліске ұшырағаннан кейін Саймон патша әскерімен өлтіріліп, денесі қиылып, жері мен Лестер графының титулы тәркіленді.

Граф болу

26 қазан 1265 жылы Эдмунд Лестер графы болды, себебі оның әкесі, Англия королі Генрих III, оған графтық атақ пен осы атаққа байланысты жерлерді берді. Сонымен қатар, ол бүлікші барон Николас Сегревке тиесілі барлық жерлерді иеленді. Корольдің барондарға қарсы жеңісіне көз жеткен соң, Эдмунд 1265 жылғы 30 қазанда Англияға оралды. Саяси босқын ретінде ол барондарға кек қайтаруды қалады. Ағасы Эдуардпен бірге Эдмунд патша үкіметі жерлерін тартып алған "мұрадан айырылғандар" деп аталатын бүлікші барондарды басуға күш салды. Сол жылдың 6 желтоқсанында Эдмунд Кардиган және Кармартен қамалдарын, ал 1266 жылғы 8 қаңтарда Дилвин, Лугавард, Марден, Минстерворт және Родли жерлерін алды. Сол жылдың 28 маусымында Эдмунд Дербидің 6-шы графы Роберт де Феррердің тартып алынған иеліктерін сатып алды, оның әулеті Англия королі Стивеннің тұсында маңызды феодалдық иеліктерге ие болған. Екінші барондық соғыс кезінде Роберт барондарға сенімсіз және қатыгез одақтас ретінде танылды, себебі ол Леуэс шайқасына уақтылы келмеді. Сонымен қатар, Роберт өзінің қарсыласы Эдуардқа тиесілі жерлерге шабуыл жасады. Осының салдарынан Лестердің 6-шы графы Саймон де Монфорт оның тым күшті болуынан қорқып, оны түрмеге қамады. Генрихтен кешірім алғаннан кейін Роберт тағы да көтеріліске шықты және сол жылдың 15 мамырында Честерфилд шайқасында жеңілгеннен кейін тұтқындалды. Эдмунд Робертті өте үлкен сома төлеген жағдайда иеліктерін қайтаруға келісуге мәжбүр етті, Роберттің мұндай төлемді қарыдай ала алмайтынын жақсы білді. Бұл Эдмундқа Роберттің иеліктерін өз бақылауында ұстауға мүмкіндік берді. Эдуард таққа отырғаннан кейін, ол Роберттің бұрынғы Чартли қамалын 26 шілдеде Эдмундқа берді және 1277 жылғы 5 мамырда Роберт пен оның ата-бабаларының қарызын Эдмундтан өтеді деп жариялады. 1266 жылғы жазда Эдмунд Уорвикке әскер басқарып, Кенилворт қамалын басып алған көтерілісшілердің шабуылдарына қарсы тұрды. Кенилворт гарнизоны Уорвикке шабуыл жасауға тырысты, бірақ Эдмундтың әскері оларды қамалда қайтарды. Содан кейін корольдік әскер Кенилворт қамалын қоршап алды, Эдмунд Генрих пен Эдуардпен бірге төрт бөлімнің біріне қолбасшылық етті. Қоршау 13 желтоқсанда Кенилворт диктумын қабылдаумен аяқталды, бұл король мен барондық күштер арасында 31 қазанға дейін бейбітшілік орнатты. Сол айда немесе келесі жылы Эдмунд Кенилворт қамалын иеленді. Уэльс патшалығы Гвинендтің принці Льюэллин ап Груффуд барондардың одақтасы болғандықтан, Генрих Эдмундты, оның әділет министрі Роберт Валеранымен бірге 1267 жылғы 21 ақпанда принцпен бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізу үшін дипломатиялық миссияға жіберді. Алайда Льюэллин қыркүйекке дейін ағылшындармен келісуден бас тартты, сонда Генрих Гвинендке басып кіруге уәде берді. Эдмунд дипломатиялық қызметін 4 маусымда Парижде оның ағасы Франция королі Людовик IX жүргізген өзінің туған інісі Филипптің рыцарь атану рәсіміне қатысу арқылы жалғастырды. Сапары барысында ол Артуа графы Роберт II және Роберттің әпкесі Бланш Артуадан қонақжайлық алды. 1267 жылғы 30 маусымда Эдмунд Генрихтің титулын құруынан кейін Ланкастер графы болды және оған Ланкаширдегі корольдік жерлер, Ланкастер, Лайм және Пикерингтің жанындағы Ньюкасл иеліктері берілді. Эдмунд сонымен қатар Лестер және кейін Дерби графы болды, бірақ ол көбінесе Ланкастер графтығымен байланысты. Сол күні Эдуард Эдмундқа Уэльстегі Үш қамал мен Монмут қамалын берді. Келесі жылы Генрих Эдмундты Лестер қамалының констеблі етіп тағайындады, бұл король атынан сақталған корольдік иелік болды. Екінші барондық соғыстың аяқталуы Эдмундтың өмірінде маңызды өзгеріс болды. Ол Сицилия тәжін ағасы Анжу королі Карл I-ге жоғалтқанына көңілі қалғанмен, енді Плантагенет әулетінің Ланкастер тармағын құрған күшті графтық алды. Осы кезде Эдмунд қатыгез және мықты жауынгер ретінде танымал болды. Осы иеліктермен ол Англиядағы ең ықпалды теңдес атанды. Эдуард король болғаннан кейін де Эдмундтың күшті позициясынан және барондықтың көп бөлігінің істерінен қорықпады, себебі Эдмунд оған берілгендігін сақтады.

Бірінші неке және крестовый жорық

Киелі жерде, Баибарлардың басшылығымен, мамлюктар Антиохия қаласын жаулап алды. Қаланың құлауы Англияның пап легаты Оттобуононы – болашақ Папа Адриан V-ті – жаңа крест жорығын жариялауға итермеледі. 1268 жылғы 24 маусымда өткен салтанатты рәсімде Эдмунд өзінің үлкен ағасы Эдуард және туысы Генрих Альменмен бірге крест жорығына қатысуға ант берді. Бірақ, жылдар бойы соғыс жүргізілгеннен кейін, Англия королі қаржысын таусылып, крест жорығын қолдауға шамасы келмеді. Эдуард Франция королі Людовик IX-тан қарыз алуға мәжбүр болды, ол Тунисті басып алу мақсатымен үлкен крест әскерін ұйымдастырып жатқан еді. Эдмунд жаңадан алған графтық атағына қарамастан, крест жорығын қаржыландыру үшін бай әйелге үйленуді асықтырды. 1268 жылғы 20 қарашада Эдмундтің әкесі, Англия королі Генрих III, Эдмунд пен жақында күйеуін жоғалтқан Девонның 8-ші графинясы Изабел де Форцтың некелерін ұйымдастырды. Изабел – Девон және Омале графтықтарын, сондай-ақ Холдернесс және Уайт аралының иелігінде болған бай графиня еді. Дегенмен, Эдмунд мұрасын қамтамасыз етуді қалағандықтан, Изабелдің қызы Авелин де Форцпен, Аумале графинясымен үйленуге шешім қабылдады. Эдмунд пен Авелиннің некесін Эдмундтің анасы, Прованстың Элеонорасы ұйымдастырды. 1269 жылғы 8 немесе 9 сәуірде Эдмунд Вестминстер аббаттығында өзінен 14 жас кіші, 10 жасар Авелинге үйленді; неке оның 14 жасқа толуына дейін толыққанды жүзеге асырылмады. 1269 жылы Эдмунд пен оның ағасы Эдуард крест жорығына дайындалды, бірақ олар 13 қазанда Генрих шіркеуді жартылай қайта жаңартқаннан кейін Эдвард Исповедниктің сүйегін Вестминстер аббаттығына әкелуге қатысты. Сонымен қатар, Эдмунд Дерби графы атағын алды, өйткені Дербидің 6-шы графы Роберт де Феррер өз міндеттемелерін орындай алмады. Нәтижесінде Эдмунд графтық атағы мен иеліктерін Лестер және Ланкастер графтықтарымен біріктірді. 1270 жылдың жазында Эдмунд пен Эдуард Луиге крест жорығына қосылуды кешіктірді, өйткені олардың әкесі қатысу-қатпау туралы шешім қабылдай алмады. Кеңесшілерінің кеңесімен Генрих Англияда қалуды шешті, ал Эдуард сол жылдың 20 тамызында Доверден теңізге шыққан ағылшын крестоносшыларының бірінші тобын басқарды. Крестшілердің жоспарлары лагерде індет басталып, 25 тамызда Луи қайтыс болғаннан кейін сәтсіз аяқталды. Эдуард 1270 жылғы 10 қарашада Туниске келді, бірақ 30 қазанда қол қойылған Тунис шартының нәтижесінде шайқасқа қатысуға тым кеш болды. Соның салдарынан крестшілер көпшілігі үйлеріне қайтты. 1271 жылғы 25 ақпан мен 4 наурыз аралығында Эдмунд өзінің иеліктерін анасы Элеонораға тапсырып, Киелі жерге аттанды. Эдуард Антиохиялық Богемонд VI-ны қолдау үшін Палестинаға крест жорығына бұрынғыдан-ақ шыққан еді және 1271 жылғы 9 мамырда Аккеге келді. 1271 жылғы қыркүйекте Эдмунд ағасына көмектесу үшін Кипр патшасы Юг III-нің қолдауымен үлкен әскермен келді. Кейбір табыстарға қарамастан, мысалы, Қақунға шабуыл жасап, крестшілер мың түркіменді өлтірді, көптеген мал-мүлікті басып алды және бірнеше мамлюк шабуылын тойтарды, крестшілер күштерінің шектеулі болуына байланысты 1272 жылғы мамырда Гуг Бейбарспен 10 жылдық бітімге қол қоюға мәжбүр болды, бұл Эдуардты қатты ренжітті. Крест жорығы аяқталып, Эдмунд 6 желтоқсанда Англияға оралды, оны Лондонда қуанышпен қарсы алды. Дегенмен, Эдмундтің крест жорығы нәтижесіз болды және ол үлкен шығындарға ұшырады. Тарихшылар Питер Хейлин мен Саймон Ллойд Эдмундтің «Кроучбек» деген есімін крест жорығы кезінде алғанын айтады, бұл «кроссбек» сөзінің бұрмалануы деп санайды, өйткені Эдмунд крест жорығында киімінің артына тігілген крест киген. 1394 жылы екінші Ланкастер әулетін құрған және Эдмундтің шөбересі Бланш Ланкастердің күйеуі Джон Гант бұл есімді басқаша түсіндіріп, Эдмундтың дөңгелек екенін айтты. Хроник Джон Хардингтің сөзіне сүйенсек, Джон Эдмундтың емес, Эдуардтың үлкен ағасы екенін дәлелдеу үшін хроникаларды жасауға тырысқан, тәж оның дене мүкімісіздігіне байланысты оған өткенін мәлімдеген. Алайда, Роджер Мортимер, 4-ші Март графы, бұл мәлімдемелерге қарсы дәлелдер келтірді, ол хроникаларда Эдмунд шайқаста шебер болған, әдемі рыцарь ретінде сипатталғанын айтты.

Артуалық Бланкамен екінші неке

Эдмундтің әкесі, Англия королі Генрих III, 1272 жылғы 16 қарашада қайтыс болды, ал Эдмундтың ағасы Эдуард король болып жарияланды. Дегенмен, Эдуард Киелі жерден Англияға қайтып келе жатқанда сапары баяулады, себебі Эдуард Франция королі Филипп III-пен бірнеше мәселені талқылауға және Гаскониядағы көтерілісті басуға тиіс болды. Эдуард Англияға ешқашан қайтып оралмайды деген қауесет тарады, бұл елдің солтүстік бөлігінде наразылықтың күшеюіне әкелді. Содан кейін Эдмунд Роджер Мортимер, Вигмордың 1-ші бароны Мортимермен бірге көтерілісшілерді таратып жіберді. 1273 жылы Эдмундтың әйелі Авелина он төрт жасқа толды, ал Эдмунд онымен некесін толықтырды. 1274 жылғы 2 тамызда Эдуард Англияға оралды, ал 19 тамызда Англия королі I Эдуард болып таж кигізілді. Эдмунд келесі күні Англияның Лорд-стюарды болып тағайындалды. 1274 жылғы 10 қарашада Авелина күрт қайтыс болды, Эдмундты баласыз қалдырып, Авелинаның титулдары мен графтықтарына ие болу үмітін күйретіп жіберді. Эдмундтың анасының қарындасы және Францияның шешесі Маргарет Прованс, отбасылық себептермен ғана емес, сонымен қатар Эдмундтың ағасы Эдуардты Сицилия королі Анжудың Карлы I-іне қарсы Провансқа деген талаптарын қолдауға көндіру үшін бай күйеуді табуды қалады. Маргарет Эдмунд пен Артуадан Бланш, Наварраның ханшасы, Наварра королі Генрих I-нің жесірі және бай және қуатты Шампань мен Бри графтықтарының графинясының некесін ұсынды, бұл Эдмундтың жоғалтқан мүлкінен асып түсетін. Бланш бұл одаққа келісті, өйткені оған Эдмундтың туысы Франция королі Филипп III-ке ұнайтын екінші күйеу керек болды, ол Шампаньды басқаруға көмектесер еді. Алайда, жылнамашы Джон Троклоу Эдмунд пен Бланш өзара ерлік және шеберліктерімен таныс болғанын және бір-біріне тартылғанын хабарлады. Бланштің ағасы Роберт II, Артуа графы, Карлдың одақтасы, олардың никесі туралы естігенде ашуланды, өйткені ағылшындардың Францияға деген құдайына қарайтындығына сенді. Эдуард бұл одаққа бейтарап қарады, оны француз туыстарымен қосымша отбасылық байланыс ретінде қарастырды. 1275 жылғы 6 тамызда Эдмунд өзінің болашақ әйелімен кездесу үшін Англиядан Францияға сапар шегуге рұқсат алды. 1275 жылдың желтоқсаны мен 1276 жылдың қаңтары аралығында Эдмунд Парижде өзінен үш жас кіші Бланшқа үйленді, осылайша Бланштің қызы Жоанға әкесі болды. Эдмунд Жоан атынан Шампань графы болды және Жоан ересек болғанға дейін әйелімен бірге графты басқарды. 1276 жылдың қаңтарында Эдмунд Филипп III-ке адалдық серт берді, оның вассалы болды. Франция патшалары Жоанның Филипп III-тің ұлы Филипп IV-ке берілуіне дейін Шампаньды бақылауда ұстау үшін күресті, бұл Филипп III-ке графтыққа толық бақылау жасауға мүмкіндік берді. Басқа міндеттеріне байланысты Эдмунд Шампаньды үзіліс-үзіліспен ғана басқара алды, оның болмағанда Францияның Ұлы Батлері Джон II Бриенн қызмет етті. Маусым айында Эдмунд Бланшты Англияға алып келді, ол оның ағылшын иеліктерін көрді, ал шілдеде ол әйелімен бірге Наварра корольдігіне сапар жасады, сол кезде Бланштің ағасы Роберт аймақты тыныштандырып жатты.

Уэльстегі қолбасшы және дипломат

Англия мен Уэльс Гвинед патшалығы арасындағы қарым-қатынастың нашарлауынан кейін, 1276 жылғы қарашада Эдмундтың ағасы, Англия королі Эдуард I соғыс жариялады. 1277 жылдың басында Эдуард Эдмундты, сондай-ақ басқа ағылшын ақсүйектерін Уэльс ханзадасы Лливелин ап Груффидқа қарсы күреске шақырып, Англияға қайтаруға бұйырды. Эдмунд сәуір айында Пейн де Шоуорттың орнына Оңтүстік Уэльстегі корольдік күштердің капитаны болды және Роджер Мортимер мен Уильям де Бошамппен бірге уэльстік жерлерге қарсы әскери операциялар жүргізді. Пейн бұрын Тоуи өзенінің аңғарында сәттілікке жетіп, Дрислиун, Динефур, Каррег Кеннан және Лландоуери қамалдарына ие болды. Бұл Эдмундқа, оның қолбасшылығын қабылдағаннан кейін, солтүстікке жылжуға және уэльстік ақсүйек Рис ап Маелгвиннің жерлерін басып алып, 1277 жылғы шілде айының соңында Аберстиуитті жаулап алуға мүмкіндік берді. Эдмунд өз әскерлерін сол кезде Лланбадарн қамалы деп аталған Аберстиуит қамалын қайта жаңартуға жіберді, содан кейін 20 қыркүйекте Англияға оралып, Роджер Майлсты қамалдың констеблі етіп тағайындады. Соғыс 1277 жылғы қарашада Аберконви шартымен аяқталды, Гвинед өзінің вассалдары мен бағындырылған аумақтарын тапсырды. 1278 жылы Эдмунд графтықпен басқару үшін Шампаньға сапар шекті, содан кейін Лливелин мен оның туысы Элеонора де Монфорттың, Лестердің 6-шы графы Симон де Монфорттың қызының Вустердегі үйлену тойына қатысу үшін Англияға оралды. Сол жылы Эдмундтың әйелі Бланш олардың ұлы Томасқа босанды, ол Ланкастер графтығының және Эдмундтың барлық иеліктерінің мұрагері болды. Келесі жылы Эдуард Эдмундты Францияға елші етіп тағайындады, ол Эдмунд пен Эдуардтың әжесі Жоанның қалың мал ретінде берілген Аженес және Кверси графтықтарына қатысты ағылшын талаптарын талқылау үшін Франция королі Филипп III-пен келіссөздер жүргізуі керек еді. Альфонс мұрагер қалдырмай қайтыс болғандықтан, 1259 жылы Англия мен Франция арасында жасалған Абевиль шартына сәйкес, графтықтар Жоанның қалың мал ретінде ағылшын тәжіне қайтарылуы керек еді. Эдмунд 1279 жылғы мамыр айында Филипппен келісімге келді, Филипп 1275 жылы Аквитанияның вассалдарына берген адалдық сертінен бас тарды және тек Аженесті ғана ағылшындарға берді, өйткені ол Кверсидің Жоанның қалың мал бөлігі екеніне сенбеді. Сонымен қатар, Филипптің келісімімен, Эдмунд Понтье графтығын өзінің қарындасы Беатрис арқылы қайнағасы, Бриттания герцогы Жан II-мен бірге, оның қарындасы Элеонора Кастильская атынан басқаруды бастады, ол анасы Жоан де Даммартиннің 1279 жылы қайтыс болуынан кейін графтықты мұрагерлік еткен еді.

Францияда бизнес жүргізу

1280 жылдың қаңтар айында Бри астанасы Провинс қаласында, сонымен қатар Шампан графтығының бір бөлігі болған, наразылық тудырған салық енгізілгеннен кейін халық толқуы өршиді. Олар Гилберт де Морриді қала басшысы етіп тағайындап, бұрынғы қала басшысы Уильям Пентакосты өлтірді. Эдмунд пен Францияның бас батлері Иоанн II Бриенн әскерімен Провинске келді, ал толқудың көшбасшылары қашып, қала қақпаларын ашық қалдырды. Эдмунд пен Иоанн қаланың жеңілдіктерін және билігін жойды, Провинс тұрғындарын қарусыздандырды және толқудың көшбасшыларын өлімге немесе жер аударып жіберуге үкім шығарды, ал Гилберт ағынан шығарылды. Иоанн Эдмундқа қарағанда Провинс тұрғындарын жазалауда қатал болды; Сент-Маглоир аббаттығының жылнамашысының мәліметінше, Иоанн асылу, басын кесу және мүшелеуге бұйрық берді. Эдмунд Провинсті жазалағаннан кейін Англиядағы иеліктеріне қайтып келді. Эдмунд Францияға оралып, 1281 жылдың шілдесінде бірнеше шіркеу қызметкерлері мен Доннемаридің үлкен қала басшысы, сонымен қатар Папа Мартин IV-нің інісі Жиль де Брионның араласуы арқылы Провинс қаласын кешірді. Эдмунд қаланың жеңілдіктерін қайтарды және Провинс тұрғындарына жаңа су таратқыштар салуға, соттар үшін ғимараттар сатып алуға және жұмыс сағаттары мен кешкі комендант сағатын белгілейтін қоңырау орнатуға рұқсат берді; оның орнына қалаға ауыр салық салды. Провинстің гүлденуі тез төмендеді, ал Эдмундтың ағылшын иеліктеріндегі Лестер қаласы оның билігі кезінде үлкен өсімді бастан өткерді. Сол жылы Бланш Эдмундтың екінші ұлы Генриді дүниеге әкелді, оның ұлы Генри Гросмонт жүз жылдық соғыс кезінде Англияның күшті басшысы болды. 1281 жылдың күзінде Эдмунд, Шампан граф-палатины ретінде, қазан айында Савойдың графы Филипп I, Бургундияның графы Роберт II, Бургундияның графы Отто IV және басқа да ақсүйектермен күш біріктіріп, оның тәтесі Маргарет Провансаның өз туған жері Провансқа талап етуіне қолдау көрсетті. Оның тағы бір тәтесі Карл I Анжуалық аймаққа бекем билік етіп, келісімдерге баруға құлықсыз болды. Эдмунд пен ақсүйектер 1282 жылдың мамыр айында Провансқа шабуыл жасау үшін Лионда әскерлерін жинады, бірақ Сицилиялық кешкілік оқиға Карлді Маргаретқа Провансты жалға беруге мәжбүр етті, соғыс болдырмады. Сол айда Эдмунд Уэльстің Англияға қарсы соғыс бастағанын естіп, Англияға оралып, Оңтүстік Уэльстегі ағылшын армиясына басшылық етті. Уэльс принці Лливелин ап Груффид Эдуардтың әскері Солтүстік Уэльске күшті қысым көрсеткенде оңтүстікке шегінді, бірақ Эдмундтың әскерінің бір бөлігі Лливелинды тұзаққа түсіріп, 1282 жылдың 11 желтоқсанында Оревин көпіріндегі шайқаста өлтірді. Эдуард 1283 жылдың маусымында Лливелиннің інісі Дафид ап Груффидті тұтқындау арқылы Уэльсті жаулап алуды аяқтады, ол желтоқсанда Лливелиннің орнына Уэльс принці болды.

Шампандықтарды беру және Англияны басқару

Жоан 11 жасқа келгенде, Эдмунд Франция королі Филипп III-мен, Жоанның 21 жасқа толғанға дейін Шампань заңдарына сәйкес, оның қамқорлығында болатыны жөнінде пікірлесті. Бұл оған графтықтың басқаруын және кірісін ұзаққа созуға мүмкіндік берер еді. Эдмунд үш ай бойы Жоанның кәмелетке толу шағы туралы сұрақ қойып, соңында ол мойынсұнды. 1284 жылдың 14 қаңтарында Жоан кәмелетке толғанда, Филипп III 17 мамырда Эдмундтың әйелі Бланш д’Артуамен келісім жасады. Осы келісім бойынша ол Сезанн, Шантемерль, Ногент-сюр-Сен, Пон-сюр-Сен және Вертю сарайларымен қатар, Париждегі Навар корольдері сарайын сақтап қалуға құқық алды. Сонымен қатар, Филипп Шампаньде Бланш пен оның бірінші күйеуі Навар корольі Генрих I бірлесіп сатып алған және иеленген мүліктердің жартысына қойған барлық талаптарынан бас тарды және бұл бас тартуды Эдмундқа берді. 1284 жылдың 16 тамызында Жоан мен Филипп III-нің ұлы Филипп IV-нің некесінен кейін Эдмунд Шампань графы лауазымынан бас тарды және графтықтың барлық билігін, әйеліне тиесілі жерлерді қоспағанда, Филипп IV-ке тапсырды. Эдмунд пен Бланштің соңғы ұлы Джон 1286 жылдың мамыр айында дүниеге келді. 1280-ші жылдардың соңына дейін Эдмунд өзінің жерлерінің істерін қадағалады, мысалы, Тутбери қамалына капеллан жалдады, сонымен қатар Англия королі Эдуард I Гасконияда үш жылға жуық болғанда онымен бірге жүрді. Эдуард 1290 жылдың 28 қарашасында әйелі Кастилиялық Элеонораның қайтысынан кейін Понтье графтығын мұраға алды. 1291 жылдың 23 сәуірінде Эдмундтың француздық иеліктерін басқарудағы тәжірибесін ескере отырып, Эдуард Понтьеді Эдмундқа берді, ол Эдуардтың ұлы Эдуард Каернарфон кәмелетке толғанға дейін басқаруға міндетті болды. 1291 жылдың 13 маусымында Шотландияның келесі королін таңдау үшін Норхемде өткен жиналыста Эдмунд Эдуардтың төрелігімен шотланд тәжіне қатысты талаптарды қабылдауға куә болды. Эдмунд сондай-ақ талапкерлердің ағасының шешімін қабылдауға берген уәделерін және шотланд ақсүйектерінің Эдуардты өздерінің үстемдігі ретінде мойындауға ант беруін көрді. 1292 жылдың 5 ақпанында Эдмунд патшалықтағы қару-жарақ қолданысын реттеу үшін ережелерді белгілеу және орындау үшін толық өкілеттік берілген бес мүшелі комиссия құрамына енді. Сол жылы ол Герафордтың 3-ші графы Хамфри де Боунмен жеке соғысқа қатысқан Глостердің 7-ші графы Гилберт де Клэр үшін кепілдік берді, олардың Марш лордтары ретіндегі құқықтары мен артықшылықтарына байланысты дау туды. 1293 жылы Эдмунд Олдгейттің сыртында Кедей Кларлар орденінің монастырі - Сент-Клердің миноресс аббаттығын құрды. Оның әйелі Бланш Франциядан монастырға алғашқы монахтардың келуіне көмектесті. Эдмунд пен Бланштің қоғамдағы жоғары мәртебесіне байланысты, аббатхана Англиядағы басқа миноресс үйлерінен гөрі жылдам өркендеді. Эдмунд Ланкастер графтығында орналасқан Престон қаласында Грейфриарс монастырын құруға да қатысты.

Франциямен дағдарыс

Англия мен Франция арасындағы әуесқой қарым-қатынас 15 мамыр күні 1293 жылы Бриттаниядағы Норман флотын ағылшын теңізшілері, Синке Порттарының теңізшілері жеңгеннен кейін күрт нашарлады. Эдмундтың күйеу баласы және бірінші туысы, Франция королі Филипп IV ашуланып, Эдмундтың ағасы, Англия королі Эдуард I-ден қылмыскерлерді ұстап беруді және келтірілген зиянды өтеуді талап етті, сондай-ақ Гасконияның ағылшын вассалын тартып алып, оның көптеген ықпалды азаматтарын түрмеге қамаумен қорқытты. 27 қазан күні 1293 жылы Филипп IV Эдуардты 1294 жылғы қаңтарда оған тағылған айыптарға жауап беру үшін Парижге жеке келуге ресми түрде шақырды. Француздар, әсіресе Филипптің інісі Валуа графы Карлдың ізбасарлары, Эдуард соғыс қалайды деп сеніп, Гасконияны қамтитын Аквитания герцогтігін Францияға қосып алуды қалады. Эдуард соғыс қаламай, Филиппке өзінің вассалы ретінде құрмет көрсеткісі келді, сондықтан Эдмунд пен бірнеше елшілерді Филиппен келіссөздер жүргізу үшін Парижге жіберді. Эдмунд 1293 жылдың соңы мен 1294 жылдың басында Англиядан Францияға аттанды, әйелі Бланш та онымен бірге болды. Парижде Эдмунд Филиппен келісімге келуге тырысты, бірақ сәтсіз аяқтады, себебі Филипптің әйелі, Бланш арқылы Эдмундтың жеңгесі Наварра королевасы Жоанна I және оның туысы Франция королевасы Мария Брабант Эдмундтың мүддесі үшін араласуға ұсыныс жасады. Патшайымдар мен ағылшын елшілері арасындағы жеке әңгіме әуесқой және оңай болды.

Ағылшындар Филиппен құпия келісімге келді: Эдуардқа тағылған айыпты қайтарып алу үшін Эдуард Филипптің жартылай қарындасы Маргаретқа үйленеді, ал Франция Гасконияны 40 күнге басып алады. Некеге тұру үшін Эдуард 1294 жылғы Пасхадан кейінгі немесе алдындағы аптада, 40 күндік оккупациядан кейін, қауіпсіз жолмен Амиенге келуі керек еді. Эдмунд келісімге қанағаттанды, Гасконияның лейтенанты Джон Сент-Джонға Гасконияны француздарға тапсыруды бұйырды, бірақ Филипптен жеке кепілдік алғанға дейін, ағылшын елшілері, Бланш және Бургундия герцогы Роберт II қатысқан аудитория алдында, ол өзінің келісімін орындайтынына сендірді. Француздардың сатқындыққа барғаны және Маргарет оны күйеу ретінде қабылдамайтыны туралы хабарды естігеннен кейін Эдуард Францияға бармауды шешті, бұл Филипптің ашуын тудырды. 40 күн өткен соң Эдмунд пен ағылшын елшілері Гасконияны Эдуардқа қайтаруды және айыптауды қайтарып алуды сұрады. Филипп оларды алаңдамауға көндірді, өйткені ол Гасконияны ағылшын бақылауына қайтаруға қарсы болған кеңесшілерінің кейбіреулерін ресми түрде бас тартуды қаламайтындықтан, жауабын жариялауды жоспарлап отырды. Ағылшындар кеңес отырысына қатысуға рұқсат сұрады, бірақ оларға рұқсат берілмеді және Филипптің жауабын асыға күтті. Отырыс аяқталғаннан кейін Орлеан мен Турне епископтары ағылшын елшілеріне Франция Гасконияны сақтап қалады және Филипп өз шешімін өзгертпейді деп хабарлады. Соңында, 21 сәуірде Филипптің қадағалауымен өткен парламенттік сессияда Эдуардқа Парижге келуге тағы да шақыру жіберілді, қауіпсіз жол берілмеді және кешіктіруге рұқсат жоқ еді. Тарихшы Майкл Прествич француз патшайымдары Эдмундтың мүддесін жақсы ниетпен қорғаған, бірақ олар мен Эдмунд Филиппке тигізетін ықпалын жоғары бағалаған деп санайды.

Францияда соғыс

Англия королі Эдуард I туралы шешімді естіген соң, Эдмунд Франция королі Филипп IV-ке адалдықтан бас тартып, әйелі Бланша Артуамен бірге оның жесірлік мүліктерінің бір бөлігін аббатқа сатты. Олар Англияға қайтып, барлық ағылшын үй шаруасын және Филипке де адалдықтан бас тартқан Джон Бриттаниді алып келді. Эдуард Филипке адалдықтан ресми түрде бас тарды және ағылшын барондығы соғысқа дайындалды. 1294 жылдың 1 шілдесінде Эдуард Гаскониядағы әкімшілеріне хат жазып, құпия келісім үшін кешірім сұрады және Эдмунд пен Линкольн графы Генри де Лейсиді Гасконияны қайтарып алуға жіберетінін мәлімдеді. 3 қыркүйекте ол Синк Портқа Эдмунд сапары үшін кемелермен қамтамасыз етуді бұйырды. Уэльс көтерілісін басудан кейін Эдмунд және оның елшілері 1295 жылдың 5 тамызында магнаттар кеңесіне соғыстың себептерін түсіндірді. Эдмунд соғысқа шақырудағы ақсүйектердің ең дауыстыларының бірі болды. Эдмунд қазан айында Гасконияға жорық бастауды жоспарлаған, бірақ сол күзде ауырып, қыста ғана Англиядан кетті. Ол өзінің жорығына әйелі Бланшаны, граф Генри де Лейсиді, 26 ту тіккен рыцарьды және 1700 қарулы адамды алып келді. Ағылшын ханзадасы Бретаньдегі Сен-Матье нүктесіне келіп, бірнеше күн демалу үшін хабаршыларын жіберді. Бретондықтар хабаршыларды дарға асты, нәтижесінде Эдмундтың әскерлері ауылды тонады. Ағылшын сарбаздары Сент-Матье де-Файн-Терр аббаттығын да тонады, бірақ Эдмунд оларға ұрланған барлық құндылықты қайтаруға бұйрық берді. Ағылшын әскері Брестке келді, онда олар жабдықталып, Blaye және кейінірек Castillon қалаларына кемемен жүзіп, күштерін түсірді. Леспарр қамалы 1296 жылдың 22 наурызында Эдмундтың әскерлеріне берілді, ал Эдмунд оңтүстіктегі Бегльде орналасқаннан кейін Бордоны қоршауға алды. 28 наурызда Бордо гарнизоны ағылшын лагеріне шабуыл жасауға тырысты, бірақ ағылшындар оларды күтіп отырғанын түсініп, асығыс қалаға қайтып шегінді, залал шекті. 30 наурызда ағылшындар Бордоның сыртқы қабырғасын бұзып өтті, бірақ қаланың ішкі қабырғаларын бұзу үшін қоршау машиналарын болмады. Күйеу інісі Роберт II, Артуа графы француз армиясына Лангонда басшылық ететінін естіп, Эдмунд өзінің әскерімен оны қарсы алу үшін Бордодан кетті. Эдмунд сол жерде күйеу інісін таба алмады, ал ауыл оған бағынды. Содан кейін Эдмунд жақын маңдағы Сент-Макэрдегі қаланы қоршауға алды, Робертке қаланы босату үшін күштерін жіберуге ескертті. Қаржысы жеткіліксіз екенін түсінген Эдмунд Бордоға қайтып, қаланы қоршауға алды.

Өлім және жерлеу

Бурдо қамалы кезінде Эдмунд әскеріне жалақы төлеуге ақшасы бітіп, оның жалдамалы сарбаздары оны тастап кетті. Эдмунд және оның қалған күштері Байон қаласына барып, онда жылы күтіп алынды, бірақ жорысының сәтсіздігі оны мазалады. 1296 жылдың 13 мамырында ағылшын ханзадасы ауырып, 5 маусымда қайтыс болды. Өсиетімен Эдмунд қарыздары толығымен өтелгенше оның денесін жерлемеуді бұйырды. Эдмундтың денесі балсамаланып, бастапқыда Байондағы Францискан шіркеуінде сақталды. Алты айдан кейін оны Лондон қаласындағы Миноресс монастырына көшірді. 1296 жылдың 17 қарашасында Эдмундтың жесірі, Артуалық Бланш Англияға оралуға қауіпсіз жол алды. 1298 жылы ол өсиет бойынша Эдмундтың мүлігінің үштен бір бөлігін алды. 1301 жылдың 24 наурызында Эдмундтың денесі Сент-Пол соборына жеткізіліп, кейін Вестминстер аббаттығына көшірілді, онда ол Эдмундтың бірінші әйелі Авелин де Форцтың қабіріне жақын маңызды жерге қойылды.