Кіріспе

Музыкалық аспап, осы аспапта ойналатын әдеттегі ырғақ.

Клавес (/'k//l//ɑː//v//eɪ//z//, //k//l//eɪ//v//z/; ˈklaβes) – ұзындығы 20-25 сантиметр (8-10 дюйм) және диаметрі 2,5 сантиметр (1 дюйм) болатын екі қысқа, ағаш таяқшадан тұратын соққылы аспап. Дәстүрлі түрде ағаштан (әдетте, палисандр, эбонит немесе гранадилла) жасалса да, көптеген қазіргі заманғы өндірушілер шыны талшықтан немесе пластиктен жасалған клавестерді ұсынады. Соққанда клавестер жарқын, тесіп өтетін дыбыс шығарады. Бұл оларды үлкен би ансамбльдерінде ойнағанда пайдалы етеді. Кейде клавестер іші қуыс болып, дыбысты күшейту үшін ортасы ойылып жасалады.

Тарих

Клавалар афрокубалық музыканың, мысалы, сон мен гуагуанконың дамуында маңызды рөл атқарды. Олар көбінесе бір туындының бойымен қайталап тұратын ритмдік үлгі – остинтоны ойнау үшін қолданылады, бұл үлгі клава деп аталады. Клаваға ұқсас аспаптардың көптеген мысалдары әлемнің түкпір-түкпірінен табылуы мүмкін.

Техника

Клаваларды ойнаудың негізгі қағидасы – кем дегенде біреуінің дыбысталуына мүмкіндік беру. Көбінесе қолданылатын тәсіл – оны үстемі емес қолдың бас бармағы мен саусақтарының ұштарымен, алақаны жоғары қаратып, жеңіл ұстау. Бұл қолды клаваның резонанстық камерасына айналдырады. Клаваны тырнақ үстіне ұстағанда дыбыс анық естиледі. Екінші клаваны үстемі қол бір жағынан берік ұстайды, барабан таяғын ұстағандай. Осы клаваның ұшымен ойнаушы ортадағы тұрған клаваға соққы береді. Дәстүр бойынша, соққы беретін клаваға "el macho" ("еркек"), ал тұрған клаваға "la hembra" ("әйел") деп аталады. Бұл терминология клавалар бірдей болған жағдайда да қолданылады. Клавада ролл жасау үшін, бір клаваны бас бармақ пен алғашқы екі саусақтың арасында ұстап, содан кейін екі саусақтың арасындағы қысымды ауыстырып, клаваны алға-артқа жылжыту керек. Бұл клаваны дыбыс беретін клаваға тигізіп, ролл жасалады.

Популярлы музыкада қолдану

Клаваларды қолданған топтардың қатарында "And I Love Her" жазбасында "The Beatles" және "Magic Bus" әнінде "The Who" тобы бар. Клавалар "Night Court" тақырыбының аралық бөлімдерінде де қолданылады.

Классикалық музыкада қолдану

Көптеген композиторлар афрокубалық музыканы үлгі етіп алуға тырысып, Артуро Маркестің "Danzón No. 2" немесе Джордж Гершвиннің "Кубалық овертюрасы" сияқты шығармаларды пайдаланады. Стив Райхтың "Ағаш кескіштері үшін музыкасы" бес жұп ағаш кескіштерге арналған.