Кіріспе

Тәттіленген сүт сусындары

Дәмделген сүт – сүт, қант, хош иістендіргіштер және кейде тағамдық бояулар қосылып жасалған тәттіленген сүт сусындары. Ол пастерленген, салқындатылған өнім түрінде немесе тоңазыту қажет емес, ультра жоғары температурада (UHT) өңделген өнім түрінде сатылуы мүмкін. Сонымен қатар, оны мейрамханаларда немесе үйде сүтке хош иістендіргіштер қосып дайындауға болады. Жаңа Англияда шоколад немесе клубника сияқты дәмді сироптармен шайқағышта араластырылған сүтке "сүт шайқасы" деп атайды; АҚШ-тың басқа аймақтарында сүт шайқасының құрамында міндетті түрде мұзқаймақ немесе қоюлатушы заттар болады.

Түрлері

Жалпы дәмдеуіштерге шоколад, кофе, сүттің дәмі, құлпынай және банан жатады. Коммерциялық брендтік дәмдеуіштерге Horlicks, Nesquik және Milo кіреді. Дәмделген (масала) сүт Үндістан субконтинентінде танымал сусын болып табылады.

Тұтыну

2003 жылы Австралия әлемде дәмді сүт тұтыну бойынша бірінші орында тұрды, жан басына шаққандағы көрсеткіші кез келген басқа елден жоғары болды. Оңтүстік Австралия және Батыс Австралия штаттарында бұл өнімге ерекше сұраныс бар. 2013 жылы "Санди Таймс" газеті Батыс Австралияны "Австралияның дәмді сүт астанасы" деп атады, өндіріс көлемі 220 миллион австралиялық долларды құрады, жан басына шаққандағы орташа тұтыну көрсеткіші жоғары, сондай-ақ 40-тан астам түрлі мұзды кофе ұсынылады. Сол сияқты, 2006 жылы "Аделаида Адвертайзер" газеті Оңтүстік Австралияда әр жыл сайын дәмді сүт ішіліп, нарықтың 82% үлесі бір брендке – "Фермерлер одағына" тиесілі екенін хабарлады. Азия-Тынық мұхиты аймағындағы ірі бөтелкелеуші компаниялардың бірі – Coca Cola Amatil компаниясы мәлімдегендей, Оңтүстік Австралияда ғана дәмді сүт сатылымы кока-коладан басып өтеді.

Пікірталас пен сын

Джейми Оливердің "Тамақ революциясы" бағдарламасының жүргізушісі Джейми Оливер АҚШ-та мектеп асханаларында дәмді сүт ұсынылатын мемлекеттік мектептерге назар аударды. Дәмді сүт жақтастары, балалар сүттегі толыққанды тағамдық құндылықты дәмді болмаса қабылдамайды, ал сүттен алынатын пайда бірнеше шай қасық қанттан артық деп санайды. Олардың қарсыластары, семіздік және жүрек ауруларының өсуіне байланысты, дәмді сүт мектептерден алынып тасталуы керек және балалар қарапайым сүт ішуге үйретілуі керек деп мәлімдейді. 2018 жылғы 90-нан астам танымал суытылған дәмді сүт талдауы көрсеткендей, дәмді сүттің бір қорабында бір банка газдалған сусындағыдай көп қант болуы мүмкін, ал ең көп сатылатын брендтердің көптегені бір порцияда тәуліктік қажеттілікке жеткілікті қосылған қант мөлшерін қамтиды. Соңғы уақыттарда балалар тамақтануын қорғау мақсатында шектеулі жаңа ережелер енгізілді. Ең соңғы саясат, төртінші штаттық деңгейдегі Дені сау сусындар бойынша стандартты заң (HBD) деп белгілі, балалар тамақтануындағы қантты сусындардың таңдауын шектеуге бағытталған. Алайда, оның балалардың қант тұтынуын азайтуда тиімді емес екені анықталды. Иллинойс және Делавэр сияқты АҚШ-тың әртүрлі қалаларында дәмді сүт пен 100% шырынды реттеуге жасалған күш-жігерге қарамастан, балалар үшін майлылығы, көлемі және калория мөлшері әлі де әртүрлі.