Кіріспе

Шотландтық өнертапқыш және ветеринар дәрігері

Джон Бойд Данлоп (5 ақпан 1840 жыл - 23 қазан 1921 жыл) – шотландтық өнертапқыш және ветеринар дәрігері, мансабының көп бөлігін Ирландияда өткізген. Резеңке бұйымдарын жасаумен таныс болған ол баласының үш дөңгелек велосипеді үшін алғашқы практикалық пневматикалық дөңгелектерді ойлап тапты және оларды велосипед жарыстарында пайдалану үшін жетілдірді. Ол пневматикалық дөңгелектерге құқығын Ирландия велосипедшілер қауымдастығының президенті Харви ду Кроспен бірлесіп құрған компанияға аз ақша және пневматикалық дөңгелектер бизнесіндегі шағын үлестің орнына сатты. Данлоп 1896 жылы компаниядан шықты. Оның атымен аталған Dunlop Pneumatic Tyre Company компаниясы кейін көпшілікке таныс болған атаумен тіркелді, бірақ оны Дю Крос құрған.

Ветеринариялық практика

Ол Солтүстік Айрширдегі Дрегорн шалқарында дүниеге келді және Эдинбург университетінің Дик Вет мектебінде ветеринарлық хирург болу үшін оқыды, 1867 жылы қазіргі Солтүстік Ирландиядағы Даунпатрикке көшті. Өмірінің басында оның анасы күткен мерзімінен екі ай бұрын туғаны айтылды. Ол денсаулығының нашар екеніне көз жеткізіп, өмірі бойы соған сәйкес әрекет етті, бірақ 1921 жылғы қазан айында 81 жасында суық тиіп, күтпеген жерден қайтыс болғанға дейін ешқандай ауыр сырқап көрмеді. Сэр Артур Дю Крос оны тартымды, мейірімді мінезді, бірақ өз қабілеттеріне сенімді адам деп сипаттады. Ол 1871 жылы Маргарет Стивенсонға үйленді және олардың бір қызы мен ұлы болды. Ол ағасы Джеймс Данлоппен бірге Даунпатрикте Даун ветеринариялық клиникасын ашты, содан кейін Белфаст қаласындағы 38–42 Мей-стрит мекенжайындағы практикаға көшті, онда 1880-ші жылдардың ортасына қарай оның практикасы Ирландиядағы ең ірі практикалардың біріне айналды. Даунпатрик қазір Солтүстік Ирландияның құрамында. Данлоп ұлының үш дөңгелекті велосипеді үшін пневматикалық дөңгелектер ойлап тапты және оларды Шотландияда коммерциялық өндіріске енгізді. Оның дөңгелектерін қолданатын велоспортшы барлық жарыстарда жеңіске жетіп, Харви Дю Крос назарын аударды. Данлоп өзінің құқықтарын Дю Кроспен бірлескен жаңа бизнеске ақша мен кіші үлесі үшін сатты. Дю Кроспен бірге ол бизнесінің көптеген қиындықтарын, соның ішінде патенттік құқықтарын жоғалтуды жеңді. 1892 жылы ол ветеринариялық практикасынан зейнеткерлікке шығып, Харви Дю Крос көмегімен Дублиндегі Бут Брос компаниясын Пневматикалық шина және Буттың велосипед агенттігі ретінде қайта жандандырғаннан кейін көп ұзамай Дублинге көшті. Пневматикалық дөңгелек велосипед өнеркәсібінде революция жасады, ол 1885 жылы J K Starley-дің қауіпсіз велосипедін енгізуден кейін қарқынды дамыды. J B Данлоп 1895 жылы бизнестен шығып, енді шина немесе резеңке бизнесіне қызығушылық танытпады. Оның қалған бизнесі – жергілікті мата дүкені болды.

Пневматикалық шиналар

1887 жылдың қазан айында Джон Бойд Данлоп ұлының үш дөңгелекті велосипеді үшін алғашқы пневматикалық немесе үрмелі дөңгелекті жасап шығарды. Резеңке туралы білімі мен тәжірибесін пайдалана отырып, ол Белфасттағы үйінің ауласында 96 сантиметр диаметрі бар ағаш дискіге оны орнатты. Дөңгелек – үрмелі резеңке түтікше болды. Содан кейін ол ұлының үш дөңгелекті велосипедінен бір дөңгелек пен металл дөңгелекті алып, екеуін де аулаға бірге домалатты. Металл дөңгелек тоқтады, ал пневматикалық дөңгелек қақпаға соғылып, кері секіргенше домалап тұрды. Данлоп үш дөңгелекті велосипедтің артқы екі дөңгелегіне де пневматикалық дөңгелектер орнатты. Ол да жақсырақ жүрді, содан кейін Данлоп велосипед үшін үлкен дөңгелектерге көшті, бұл "еще де таңғаларлық нәтижелерге" әкелді. Белфаст Крузерс Велосипедтік клубының капитаны болған ол пневматикалық дөңгелектермен жабдықталған велосипедті сатып алған алғашқы адам болды, сондықтан Данлоп оны жарыста қолдануды ұсынды. 1889 жылдың 18 мамырында Хьюм Белфасттағы Корольдік колледждің спорттық жарысында төрт велосипедтік жарыстың төртеуінде де жеңіске жетті, ал біршама уақыттан кейін Ливерпульде велосипедтік жарыстардың біреуін қоспағанда, барлығында жеңді. 1980 жылдардан бастап Данлоп Солтүстік Ирландияда еске алынды, оның суреті Солтүстік Банк шығарған 10 фунт стерлингтік банкнотада пайда болды. Банкноттар бірнеше рет қайта басылды және Данлоптың суреті бар банкноттар (қазір Danske Bank шығарады) бүгінгі күнге дейін айналымда. 2005 жылы Данлоп Автомобиль танымалдарының залына енгізілді. Бразилияның оңтүстік-шығысындағы Кампинас қаласындағы бір даңғыл да оның құрметіне аталды, себебі 1953 жылы онда Dunlop дөңгелек зауыты салынды. Джон Бойд Данлоп алғашқы сәтті пневматикалық дөңгелекті ойлап тапқаны үшін Ольстер тарихи қоғамының көк тақтасымен марапатталды. https://openplaques. org/plaques/1333