Кіріспе
Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Апеннин түбегінің бір бөлігін немесе толық аймағын билеген билеуші – Италия королі. Италия королі атағы Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Италия Корольдігінің билеушісіне берілді. Бұл атақты алғаш рет 5-шы ғасырдың соңында варвар әскербасы Одоакр алды, одан кейін 6-шы ғасырдың ортасына дейін Остгот патшалары биледі. 8-шы ғасырда Италияны франктар басып алғаннан кейін Каролингтер бұл атақты өздеріне алды, ал одан кейінгі Киелі Рим императорлары Орта ғасырлар бойы сақтап келді. Бұл атақты соңғы рет алған император 16-шы ғасырда Карл V болды. Осы кезеңде атақ иелері Ломбардияның темір тәжімен таж кигізілді. 1805 жылдан 1814 жылға дейін Солтүстік Италияда орналасқан Италия Корольдігі Наполеонмен патша ретінде қайта жаңғыртылды. Бірақ Италияның 1860 жылдардағы бірігуіне дейін бүкіл Италия түбегін қамтитын тәуелсіз Италия Корольдігі толыққанды түрде қайта құрылмады. 1861 жылдан бастап Савойя үйі Италия королі атағын иеленді, ал соңғы король Умберто II 1946 жылы Италия республика болып жарияланғанда елден қуылды.
King of Italy (; links=no) was the title given to the ruler of the Kingdom of Italy after the fall of the Western Roman Empire. The first to take the title was Odoacer, a barbarian warlord, in the late 5th century, followed by the Ostrogothic kings up to the mid 6th century. With the Frankish conquest of Italy in the 8th century, the Carolingians assumed the title, which was maintained by subsequent Holy Roman Emperors throughout the Middle Ages. The last Emperor to claim the title was Charles V in the 16th century. During this period, the holders of the title were crowned with the Iron Crown of Lombardy. A Kingdom of Italy was restored from 1805 to 1814 with Napoleon as its only king, centred in Northern Italy. It was not until the Italian unification in the 1860s that an independent Kingdom of Italy covering the entire Italian Peninsula was restored. From 1861 the House of Savoy held the title of King of Italy until the last king, Umberto II, was exiled in 1946 when Italy became a republic.
Тарих
476 жылы соңғы Батыс императорының биліктен шеттетілуінен кейін, геррулдердің басшысы Одоакр биліктегі Византия императоры Зеноннан Dux Italiae (Италия герцогы) болып тағайындалды. Кейін германдық foederati, скирлер мен геррулдер, сондай-ақ Италиялық рим армиясының көп бөлігі Одоакрді Rex Italiae («Италия патшасы») деп жариялады. 493 жылы остготтар патшасы Ұлы Теодорих Одоакрді өлтіріп, Италияның жаңа патшалар әулетін құрды. Остготтардың билігі 552 жылы Италия Византия империясымен қайта басып алынғанда аяқталды. 568 жылы ломбардтар түбегейге кіріп, Империяға қарсы варварлық патшалықты қайта құруға тырысты, Равенна экзархаты мен Рим, Венеция, Неаполь герцогтықтарынан және ең оңтүстік аймақтарынан басқа Италияның көп бөлігінде билігін орнатты. 8 ғасырда итальяндықтар мен византиялықтардың арасындағы жақындық ломбардтарға Солтүстік Италиядағы қалған римдік анклавтарын басып алуға мүмкіндік берді. Алайда 774 жылы олар Карл I-нің (Ұлы) басқаруымен франктардан жеңіліп, патшаларын тақтан түсіріп, «Ломбардтардың патшасы» деген атақты алды. 887 жылы Карл II қайтыс болғаннан кейін Италия тұрақсыздыққа ұшырады және көптеген патшалар тәуелсіз итальян монархтары ретінде орнығуға тырысты. Феодалдық анархия (888–962) деп аталатын осы кезеңде Rex Italicorum («Италиялықтардың патшасы» немесе «Италияның патшасы») атағы енгізілді. Франк империясы ыдырағаннан кейін Отто I Италияны Киелі Рим империясына қосты және Rex Italicorum атағын қолдануды жалғастырды. Бұл атақты соңғы рет Генрих II (1004–1024) қолданды. Кейінгі императорлар Карл V-ге дейін «Италия королі» атағын қолданды. Олар Павияда, Миланда және Болоньяда тәж кигізілді. 1805 жылы Наполеон I Милан соборында Ломбардияның темір тәжімен тәж киді. Келесі жылы Киелі Рим императоры Франциск II императорлық атағынан бас тартты. Наполеон I-нің (1814) биліктен шеттетілуінен бастап Италияның бірігуіне (1861) дейін Италия монархтарының ешқайсысы бұл атақты талап етпеді. Рисорджименто бүкіл түбегейде Савой әулетінің династиясын сәтті орнатты және Сардиния мен Екі Сицилия патшалықтарын біріктіріп, қазіргі Италия Корольдігін құрды. 1946 жылғы 2 маусымдағы конституциялық референдумнан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін монархияның орнын Италия Республикасы басты. Италия монархиясы сол жылдың 12 маусымында ресми түрде аяқталды және Умберто II елден кетті.
Оттон әулеті (9621024)
Сурет атауы Өмір Тажылану Патша болудан қалды Отон I 23 қараша 912 – 7 мамыр 973 962 7 мамыр 973 Отон II 955 – 7 желтоқсан 983 шамамен қазан 980 7 желтоқсан 983 Отон III 980 – 23 қаңтар 1002 шамамен ақпан 996 23 қаңтар 1002 Ардуин 955–1015 1002 6 мамыр 973 – 13 шілде 1024 1004 990 – 4 маусым 1039 1026 8 қараша 1086 – 23 мамыр 1125 1106) 1152 Фредерик I 1122 – 10 маусым 1190 1154 1186 Генрих VI қараша 1165 – 28 қыркүйек 1197 1186 – 24 тамыз 1313 6 қаңтар 1311 24 тамыз 1313