Кіріспе

Поп және рок музыка жанры

Бит музыкасы, британдық бит немесе Мерсибит – 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Ливерпульде және оның төңірегінде дамыған британдық танымал музыка жанры. Бұл жанр британдық және американдық рок-н-ролл, ритм-н-блюз, скиффл, дәстүрлі поп музыкасы және музыкалық залдардың ықпалын үйлестірді. 1963 жылы Ұлыбритания мен Еуропада кең танымал болды, ал 1964 жылы Британдық шабуылмен Солтүстік Америкаға тарады. Бит стилі 1960 жылдардағы гараж рок, фолк рок және психоделикалық музыка сияқты қозғалыстардан бастап, танымал музыка мен жастар мәдениетіне елеулі әсер етті.

Шығу тегі

"Beat music" және "Merseybeat" терминдерінің нақты шығу тегі белгісіз. Дегенмен, екеуінің де "биі" дегені 1950-ші жылдардағы Beat Generation әдеби қозғалысынан емес, рок-н-ролл, R&B және соул музыкасынан алған қуатты ырғақтарынан туындаған. 1950 жылдардың соңында рок-н-роллдың алғашқы толқыны басылған кезде, "big beat" музыкасы, кейіннен "бит" деп қысқартылған, Томи Стил, Марти Уайлд және Клифф Ричард сияқты хит-парадтарды билеген баллада орындаушыларына қарағанда, тікелей биге арналған балама ретінде танылды. 1933-1960 жылдары Англияда тұрған неміс антропологы және музыка сыншысы Эрнест Борнеман, американдық рок-н-ролл, ритм-н-блюз және скиффл топтарының британдық үлгісін сипаттау үшін Melody Maker журналындағы мақаласында осы терминді өзі ойлап тапқанын айтады. "Merseybeat" терминіндегі "Mersey" Мерси өзенін білдіреді. Ливерпуль өзеннің сағасының шығыс жағында орналасқан. "Mersey Beat" атауы 1961 жылы Билл Гарри құрған Ливерпуль музыка журналына қолданылды. Гарри бұл терминді "музыканың емес, полиция өкілінің қадамын еске түсіретіндей" ойлап тапқанын мәлімдейді. 1963 жылы The Beatles тобының танылуымен, "Mersey sound" және "Merseybeat" терминдері Ливерпульден шыққан топтар мен әншілерге қолданыла бастады – бұл британдық поп-музыка тарихында дыбыс пен географиялық орналасқан жердің алғаш рет байланыстырылуы болды. Бірмингем және Лондон қалаларындағы ұқсас музыкалық орталар тиісінше "Brum Beat" және "Tottenham Sound" деп аталды.

Сипаттамалары

Бит музыкасының ең ерекше белгісі – оның күшті ырғағы болды, ол рок-н-ролл мен ритм-н-блюзде жиі кездесетін кері соққыны пайдаланды, бірақ көбінесе 4/4 тақтың барлық соққыларын күшейтіп берді. Алан Клейсон сипаттағандай, ритмнің өзі – "снейр барабандағы өзгермейтін төрт уақыттық соққы". Ол 1960 жылдардың басында көптеген британдық топтардың, соның ішінде The Beatles-тің өнер көрсеткен Батыс Германияның Гамбург қаласындағы клубтарда қалыптасты және ол "мач шэу" (көрсетілім жасау) ырғағы деп аталды. "[Р]итм-гитараның аккордтармен ойнауы бірнеше жеке соққыларға бөлінді, көбінесе әр таққа бір соққыдан, тұрақты бас гитараның соғуымен және оның артында анық барабанмен. Бұл эффект, роктің монолиттік сипатынан өзгеше болды, себебі ырғақ ырғақ бөліміндегі бір аспаптың екіншісін қайталауымен емес, керісінше, барлық үш аспаптың өзара әрекеттесуімен жасалды. Бұл икемділік сонымен қатар бит музыкасының рок-н-ролдан гөрі кең ауқымды уақыт өлшемдерімен және ән пішіндерімен жұмыс істеуіне мүмкіндік берді". Бит-топтары әдетте гитараға басымдық берілген қарапайым құрамға, үйлесімді вокалға және жақсы есте қалатын әндерге ие болды. Бит-топтарының ең көп таралған аспаптары – жетекші, ритм және бас гитаралар, сондай-ақ барабандар, оларды The Beatles, The Searchers және басқалар танымал етті.

Шығу

1950 жылдардың соңында Ұлыбританияның ірі қалалық орталықтарында – Ливерпуль, Манчестер, Бирмингем және Лондон сияқты жерлерде, скифл сахнасының төмендеуімен қатар, топтардың гүлденген мәдениеті пайда бола бастады. Бұл әсіресе Ливерпульде байқалды, онда шамамен 350-ге жуық түрлі топтар белсенді болды, олар көбінесе би залдарында, концерт залдарында және клубтарда өнер көрсетті. Ливерпуль, ән өнерінің жаңа түрінің туындаған ошағы ретінде Ұлыбританияда бірегей орынға ие болды. Сарапшылар жергілікті ынтымақ, өнеркәсіптік құлдырау, әлеуметтік қиындықтар және ирландтықтардың көп санының ықпалын, оның ізі бит музыкасында көрініс тапқандығын атап көрсетеді. Бұл, сауда шектеулеріне байланысты импорттау қиын болған американдық пластинкалар мен гитара сияқты аспаптарға қолжетімділікті арттырды. Осының нәтижесінде, бит-топтары сол дәуірдегі американдық топтардың, мысалы Бадди Холли мен Крикетстің (Битлз тобы өз атын осы топтан алып, музыкасындағы ритмге сәйкес ойын сөзбен біріктірген) және шамалы дәрежеде британдық рок-н-ролл топтарының, мысалы Шэдоустың ықпалына ішкі тірлікпен түсті. 1962 жылдан бастап Битлз тобының Ұлыбританияда ұлттық сәттілікке қол жеткізгеннен кейін, Ливерпульден шыққан бірқатар орындаушылар да олардың ізімен келіп, хит-парадтарға енді, олардың ішінде Джерри & The Pacemakers (Битлз тобынан бұрын Ұлыбританияда бірінші орынға ие болған), Searchers және Cilla Black болды. Ливерпульден тыс жерлерде көптеген жергілікті сахналар рок-н-роллға қарағанда ритм-н-блюзға, ал кейін тікелей блюзға көбірек бейімделді. Олардың ішінде Бирмингемдегі топтар көбінесе бит-қозғалысымен байланысты болды, ең сәттілері Спенсер Дэвис тобы және Муди Блюз болды. Блюздың ықпалымен жергілікті сахнадан ұлттық деңгейге жеткен топтарға Ньюкаслдан Animals және Белфасттан Them жатады. Лондоннан шыққан "Тоттенхэм дыбысы" термині негізінен Дейв Кларк Файв тобына қатысты, бірақ осы дәуірдегі бит-бумнан пайда тапқан Лондонның басқа британдық ритм-н-блюз және рок-топтарының арасында Rolling Stones, Kinks және Yardbirds та бар еді.

Британдық шабуыл

The Beatles тобының The Ed Sullivan Show бағдарламасындағы өнер көрсетуінен кейін көп ұзамай хит-парадтарда сәттілікке қол жеткізді. Келесі екі жылдың ішінде Animals, Petula Clark, Dave Clark Five, Rolling Stones, Donovan, Peter and Gordon, Manfred Mann, Freddie and the Dreamers, The Zombies, Wayne Fontana and the Mindbenders, Herman's Hermits және Troggs Америкада бірінші орын алған бір немесе бірнеше сингл шығарды.

Қалқымалы

Фрикбит – рок-н-ролл музыкасының бір саласы, көбінесе 1960 жылдардың ортасы мен соңындағы «Свингинг Лондон» кезеңінде мод мәдениетін ұстанған британдық топтармен дамыған. Фрикбит «Британдық жаулап кірудің мод/R&B/поп және психоделия» стилі арасындағы байланыс құрады. Бұл терминды ағылшын музыка журналисі Фил Сми ойлап тапқан. AllMusic «фрикбит» шартты түрде анықталатынын, бірақ көбінесе Британдық жаулап кіру дәуірінің сирек танымал, бірақ күшті әртістерін, мысалы, Creation, The Pretty Things немесе Денни Лэйннің алғашқы жекелеген туындыларын сипаттайтынын жазады. Freakbeat деп аталатын басқа да топтарға Action, The Move, The Smoke, The Sorrows және Wimple Winch жатады.

Құлдырау

1967 жылға қарай, бит музыкасы ескіріп қалғандай сезіле бастады, әсіресе жаңадан пайда бола бастаған, "қаталдау" блюз-рокпен салыстырғанда. 1967 жылға дейін тарап кетпеген топтардың көпшілігі, Битлз сияқты, рок және поп музыкасының басқа түрлеріне, оның ішінде психоделикалық рокқа және соңында прогрессивті рокқа көшті.

Ықпал

Бит американдық гараж-рок және фолк-рок қозғалыстарына зор ықпал етті, сондай-ақ 1990-шы жылдардағы бритпоп сияқты келесі рок музыкасының бағыттары үшін шабыт көзіне айналды.