Кіріспе

Рольдік ойын үшін қиялдық орта

Кампаниялық орта – бұл рөлдік ойын немесе стратегиялық ойын науқаны үшін әрекет ететін қиялдық әлем. Кампания – жеке оқиғалардың тізбегі, ал кампаниялық орта – осы оқиғалар мен науқандар өтетін әлем. Әдетте, кампаниялық орта нақты бір ойынға (мысалы, Dungeons & Dragons үшін Ұмытылған Әлемдер) немесе нақты бір ойын жанрына (мысалы, ортағасырлық фантастика немесе ғарыш/ғылыми фантастикалық оқиғалар) арналған. Басылым түрінде де, интернетте де қолжетімді көптеген кампаниялық орталар бар. Сатып алуға болатын жарияланған кампаниялық орталарға қоса, көптеген ойын шеберлері өздерінің орталарын жасайды, олар көбінесе "өздік жасалған" орталар немесе әлемдер деп аталады. Ойын материалдарымен байланысты болғанымен, кампаниялық орталар романдар мен комикстер сияқты басқа да медиа құралдарымен қолдалады. Орта жанрлары, рөлдік ойындардың фантастикадағы тамырынан бастап, Traveller сияқты ғылыми фантастикаға дейін, Қараңғы әлемдегі қорқынышқа дейін, жоғары қарқынды көркем әңгімелердің барлық жанрына қатысты. Тіпті қазіргі заманғы шпиондық триллерге бағытталған Spycraft сияқты орталар да пайда болды. Кампаниялық орталардың аз ғана саны бір ойында екі немесе одан да көп жанрды біріктіреді. Мысалы, GURPS Infinite Worlds-те кейіпкерлер балама әлемдерге саяхаттайтын "Infinity Patrol" агенттерін ойнайды. Shadowrun фантастика мен киберпанкты біріктіреді, Castle Falkenstein фантастика мен стимпанк элементтерін пайдаланады, ал Torg фантастика, ғылыми фантастика, приключениялық және қорқыныш элементтерін қосады, ал Feng Shui қытай тарихи фантастикасын кунг-фу экшн троптарымен және антиутопиялық ғылыми фантастикамен біріктіреді.

Қиял

Фантастикалық әлемдер өз шабытын көбінесе фантастикалық әдебиеттен алады, мысалы, Дж. Р. Р. Толкин және Роберт Э. Говардтың туындыларынан. Осы ойындардағы оқиғалар әдетте ортағасырлық Еуропаға ұқсас технологиялық деңгейге ие әлемде өтеді. Фантастикалық элементтерге сиқыр, сондай-ақ мифологиялық немесе табиғаттан тыс жаратылыстар – мысалы, айдаһарлар, эльфтер, гномдар және орктер кіреді. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басындағы алғашқы рөлдік ойын әлемдері (Грейхок әлемі және Блэкмур) фантастика жанрына негізделген, ал олардың танымалдығына Дж. Р. Р. Толкин және К. С. Льюис сияқты авторлардың фантастикалық туындылары ықпал еткен. Содан бері қиял-ғажайып рөлдік ойындар өркендеп, кеңейді, тіпті өз қосалқы жанрларын да қалыптастырды. Жанрды жоғары фантазияға – онда табиғаттан тыс оқиғалар жиі кездеседі, және төменгі фантазияға – онда табиғаттан тыс элементтер аз немесе мүлдем жоқ, деп бөлуге болады. Бастапқыда таза фантазиялық ойындар танымал болғанымен, Ars Magica сияқты ойындар нақты әлем тарихының элементтерін қамтитын фантастика идеясын кеңінен танымал етті. Кейінгі ойындар бұл тұжырымды одан әрі жетілдіріп, қалалық фантазия (мысалы, Mage: The Ascension) жанрында бүгінгі күнге дейін фантастикалық ойындарды жеткізді, тіпті кейбіреулері қалалық фантазияны киберпанкпен біріктіріп болашаққа көшті (мысалы, Shadowrun). Ойынның негізгі әлемі біздің әлеміміздің тарихынан тікелей алынбаған жағдайда да, олар әлі де тарихи үлгілерге көп сүйенеді, бірақ сиқырдың болуымен бұрмаланады. Сонымен қатар, құдайлар көбінесе әлеммен тікелей және айқын өзара әрекеттеседі, сондықтан дін біздің әлемімізден өзгеше болады. Фантазия әдетте ең көп таралған рөлдік ойын жанры болып табылады. Мысалы, Castle Falkenstein Виктория дәуіріндегі әлемді ұсынады, онда Жюль Верн мен Г. Уэллстің шабыттанған технологиялары сиқыр және жұлдыздар әлемінің тұрғындары сияқты фантастикалық элементтермен қатар келеді. Сол сияқты, Shadowrun футуристикалық антиутопияны ұсынады, ол киберпанк әсерінен – мысалы, кибернетикалық мүшелер, мегакорпорациялар және виртуалды шындық интернеті Matrix түрінде – қатты әсерленген, сонымен қатар әлемге сиқырдың қайта оралуын және классикалық Dungeons & Dragons эльфтері, гномдары, тролльдері сияқты элементтерді маңызды сюжеттік желі ретінде қамтиды. Супергерой жанры да көбінесе DC және Marvel әлемдері сияқты комикстер әлемдерін заманауи ортадағы ғылыми фантастиканың бір түрі ретінде бейнелейді, онда футуристикалық технологиядан мифологиялық жандарға дейінгі барлық фантастикалық элементтер қатар өмір сүреді. Одан да күрделі қосылыстар мүмкін: Torg фантастика, ғылыми фантастика, бульварлық және қорқынышты элементтерді біріктірді, ал Feng Shui қытай тарихи фантазиясын кунг-фу экшн троптарымен және антиутопиялық ғылыми фантастикамен біріктірді. GURPS Infinite Worlds-те кейіпкерлер "Infinity Patrol" агенттерін сомдайды, олар стимпанк және қорқыныш сияқты әртүрлі жанрлық элементтермен сипатталатын балама әлемдерге саяхаттайды.

Лицензиясы бар

Лицензияланған ойындар ірі медиа франшизалармен байланысты туындылар болып табылады. Бұрын олар сирек кездесетін, бірақ мұндай ойындардың саны артып келеді. Лицензияланған ойындар көбінесе өздері жеке жанр емес, олардың франшизасының жанрының бір бөлігі деп есептеледі. Көптеген лицензиялық өнімдер енді лицензия мерзімінің аяқталуына байланысты қолданыстан шығып қалды, ал Blood of Heroes сияқтылары лицензиаттың ойын әлемі үшін жасалған жүйені алып, оған сай жаңа әлем құрайды.