Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генрих IV-тің рәсімдік мойынсынуы
Ritual submission of Henry IV
Каноссаға жол немесе Каноссаның қаралауы, немесе кейде Каноссаға шеру (Gang nach Canossa / Kanossa) – 1077 жылы Рим императоры Генрих IV-тің Каносса қамалына жасаған саяхаты және содан кейін Папа Григорий VII-ге жасаған рәсімдік мойынсынуы. Бұл оқиға Инвеституралық дау кезінде болды, император Тоскана маргравинясы Матильданың қонағы ретінде қамалда болған Пападан кешірім сұрап, өзінің паптан айырылуын жоюға тырысты. Заманагөй деректерге сәйкес, ол үш күн үш түн қамал қақпасы алдында тізе бүгіп, дұға етуге мәжбүр болды, қар бораны кезінде, бұл "Орта ғасырлардың ең тамырлық сәттерінің бірі" деп есептеледі. Бұл эпизод ортағасырлық жылнамашылардың және қазіргі заманғы тарихшылардың арасында көптеген пікірталастарға себеп болды, олар император үшін бұл шеру жеңіліс пе, әлде "шеберлікпен жасалған қадам" ба екеніне таласты.
The Road to Canossa or Humiliation of Canossa , or, sometimes, the Walk to Canossa (Gang nach Canossa/Kanossa) was the journey of the Holy Roman Emperor Henry IV to Canossa Castle in 1077, and his subsequent ritual submission there to Pope Gregory VII. It took place during the Investiture controversy and involved the Emperor seeking absolution and the revocation of his excommunication by the Pope who had been staying at the castle as the guest of Margravine Matilda of Tuscany. According to contemporary sources, he was forced to supplicate on his knees, waiting for three days and nights before the castle gate while a blizzard raged, "one of the most dramatic moments of the Middle Ages". The episode has spurred much debate among medieval chroniclers as well as modern historians, who dispute whether the walk was a humiliating defeat for the emperor or a "brilliant masterstroke".
Тарихи негіздер
Рим папасы мен Киелі Рим императоры 11-ғасырда Грегориан реформасының таралуынан бастап, шіркеулік және зайырлы биліктің салыстырмалы басымдығын дауласып келді. 1073 жылы Рим халқының құрметіне Папа болып сайланған Григорий VII, өзінің Dictatus papae декреті арқылы инвиститура процесінде реформалар енгізуге тырысқанда, Генрих IV қарсылық көрсетті. Патша, папаның жарлығына қарамастан, бұрынғы императорлардың епископтарды, абаттарды және басқа да дін қызметкерлерін "тағайындау" дәстүрлі құқығын сақтап қаламын деді. 1075 жылы маусымда Лангенсалза шайқасында Генрих Саксон бүлігін басып жаншығаннан кейін, қақтығыс күшейе түсті. Қыркүйекте ол Миланның жаңа епискобын тағайындады, бұл Григорийді ашуландырды, ол ашық түрде мойынсұну талап етті. Одан аз уақыт өткен соң, 1075 жылғы Рождество тойында Папаға шабуыл жасалып, көше жұрты оны түрмеге қамады. Келесі күні оның ізбасарлары түрмеге шабуылдап, оны шіркеуге қайтарды, онда ол үзілген миссасын қайта бастады. 1076 жылдың 24 қаңтарында Генрих Вормстағы синодта бірнеше неміс епископтарын жинады, онда шіркеу басшылары Папаға деген барлық міндеттемелерін тоқтатты. Патша соңында 1059 жылғы "In nomine Domini" бұйрығына сүйене отырып, папа сайлау ережелерін еске салып, Григорийдің орнынан кетуін талап етті. Жауап ретінде Григорий 1076 жылы Римде өткен Үлкен ораза синодында Генрихті қауымнан шығарып, орнынан төңкерді. Ол сондай-ақ, бір жыл өткен соң, оның патшалық билігінен түйінсіз айырылатынын мәлімдеді.
The Pope and the Holy Roman Emperor had disputed the relative precedence of ecclesiastical and secular power since the spread of the Gregorian Reforms in the 11th century. When Gregory VII, acclaimed Pope by the people of Rome in 1073, attempted to enact reforms to the investiture process by his Dictatus papae decree, he was met by resistance from Henry IV. The king insisted that he reserve the traditionally established right of previous emperors to "invest" bishops, abbots and other clergymen, despite the papal decree. The conflict became increasingly severe, after Henry had been able to suppress the Saxon Rebellion in the Battle of Langensalza in June 1075. In September he installed a new Bishop of Milan, which annoyed Gregory, who openly required obedience. Shortly afterwards the Pope was attacked while leading the 1075 Christmas celebrations and taken to jail by a mob. The next day his followers mobbed the prison and brought him back to the church, where he picked up Mass where he had left off. On 24 January 1076, Henry assembled several German bishops in a synod at Worms, where the ecclesiastical dignitaries abandoned all commitments to the Pope. The king finally demanded Gregory's abdication, referring to the rules of papal election according to the In nomine Domini bull of 1059. In response, Gregory excommunicated and deposed Henry in the Lenten synod of 1076 at Rome. He stated furthermore that, one year from that day, the loss of kingship would become irrevocable.
Саяхат
Григорий сондай-ақ ханзадалардың берген адалдық сертін күштен шығарып, жарамсыз деп жариялаған, бұл Генрихтің билігі үшін қауіпті болды, себебі бұл жағдай Империядағы бірнеше аумақтық билеушілердің мүддесіне сай келді. Қазан айында Аквилея патриархы мен папаның өкілі Требур қаласында неміс ханзадаларымен кездескенде, егер тыйым бір жыл ішінде алынбаса, Генрихті танудан бас тартатындарын ант етті. Германия аристократиясының көтеріліс шығаруынан қорқып, Генрих өзінің паптан айырылуын жою қажеттігін сезінді. Ол қарапайым халық арасында әлі де беделді болғанмен, ханзадалар жаңа патша сайлауға тырысып жатты. Папа қойған мерзімге дейін шіркеудегі өкіметін нығайту қажет еді. Кеңесшілерінің ұсынысымен ол Альпі таулары арқылы Аугсбургке бет алған Папамен кездесуді ұйымдастырды. Генрих саяхатын Шпейерден бастап, Рейн өзені бойымен оңтүстікке қарай жол тартқанда, өзінің жағдайының қиын екенін түсінді. Швабиялық ақсүйектер Альпілік өткелдерге жол ашудан бас тартқандықтан, патша Бургундия арқылы өтіп, Альпі тауларын тік Монт-Кенис жолымен кесіп өтуге мәжбүр болды. Герсфельдтік Ламберттің жылнамаларында айтылғандай, Генрих, оның әйелі Берта Савойялық және олардың кішкентай ұлы Конрад қаңтардың суық күндерінде Альпі тауларының қырларын кесіп өтіп, өмірлерін қауіпке тікті. Ұзақ сапардан кейін олар 1077 жылдың 25 қаңтарында Каноссадағы Григорийдің тұрағына жетті.
Gregory had also declared the oaths of allegiance sworn by the Princes null and void, which turned out to be more dangerous to Henry's rule, as the development met the interests of several territorial rulers in the Empire. When in October the Patriarch of Aquileia and the papal legate met with German princes at Trebur, they swore an oath not to recognize Henry unless the ban was lifted within a year. Fearing further rebellion among the German aristocracy, Henry felt he had to get rid of his excommunication. He was still popular among the common people, but the princes were threatening to elect a new king. He had to secure his position in the church before the rapidly approaching deadline given by the pope. On the suggestion of his advisers, he arranged to meet with the Pope, who had set out along the path across the Alps towards Augsburg. Henry commenced his trip in Speyer and, travelling southward up the Rhine, he found his position precarious. As the Swabian nobles refused to open the way to the Alpine passes, the king had to move through Burgundy and cross the Alps at steep Mont Cenis. According to the chronicles by Lambert of Hersfeld, Henry, his wife Bertha of Savoy, and their young son Conrad risked their lives by crossing the Alpine crest in harsh mid winter conditions. After a long journey, they reached Gregory's accommodation in Canossa on 25 January 1077.
Қалдықта
Генрих Матильданың сарайына жеткенде, папа оған кіруге тыйым салды. Қақпа алдында күтіп тұрған Генрих тәубелік мінез-құлық танытты. Ол сол кездегі монахтардың дәстүрлі киімі – шашты жейде киді және, айтуынша, жалаң аяқ жүрді. Оның көптеген сүйектестері, оның ішінде Савой королевасы Берта және принц Конрад та аяқ киімдерін шешкендіктері хабарланды. Герсфельдтік Ламберт пен оқиғаның куәгерлерінің баяндамаларына (Грегори мен Генрихтің кейінгі жылдары жазған хаттары) сәйкес, патша қақпа алдында үш толық күн күтті. Осы уақыт бойы ол тек тәубелік шашты жейдесін киіп, ораза ұстаған делінеді. Ақыры, 28 қаңтарда сарай қақпалары Генрих үшін ашылып, оған кіруге рұқсат берілді. Заманауи деректерде ол папа Григорийдің алдында тізе бүгіп, кешірім тілегені айтылады. Григорий Генрихтің күнәсін кешіріп, оны шіркеуге қайта шақырды. Сол кешкі аспанда Грегори, Генрих және Тоскананың Матильдасы сарай ішіндегі Сант-Аполлоний капелласында қасиретті тамақтанды, бұл Генрихтің айырылғанының ресми аяқталуын білдірді. Генрих шын мәнінде тәубе тартқан-тартпағаны әлі нақты анықталған жоқ. Дегенмен, ол өз еркіндігін қайтарып алып, Германияға дереу оралды, ал Григорий бірнеше ай бойы Матильдамен бірге сарайда және Тоскананың басқа жерлерінде қалды.
When Henry reached Matilda's castle, the Pope ordered that he be refused entry. Waiting at the gates, Henry took on the behavior of penance. He wore a hair shirt, the traditional clothing of monks at the time, and allegedly walked barefoot. Many of his entourage, including the queen Bertha of Savoy and the prince Conrad, also supposedly removed their shoes. According to Lambert of Hersfeld and first hand accounts of the scene (letters written by both Gregory and Henry in the following years), the king waited by the gate for three full days. Throughout this time, he allegedly wore only his penitent hair shirt and fasted. Finally, on 28 January, the castle gates were opened for Henry and he was allowed to enter. Contemporary accounts report that he knelt before Pope Gregory and begged his forgiveness. Gregory absolved Henry and invited him back into the Church. That evening, Gregory, Henry, and Matilda of Tuscany shared communion in the chapel of Sant'Apollonio inside the castle, signaling the official end of Henry's excommunication. Whether Henry actually did formal repentance has not been conclusively established. In any case, he regained his freedom to act and quickly returned to Germany, while Gregory remained with Matilda at the castle and in other locations in Tuscany for several months.
Тарихи әсері
Каноссадағы кездесудің тікелей әсері шектеулі болды. Генрих шіркеуге қайта оралғанмен, папа Генрихтің таққа құқығын қолдауға қайта оралады деген үміт тез арада күңкіреп қалды; наурыз айында Форхгеймде жиналған Саксония және Оңтүстік Германияның күшті аймақтық билеушілерінің шағын тобы, соның ішінде Зальцбург, Майнц және Магдебург архиепископтары, сондай-ақ бірнеше епископ Генрихтің императорлық мәртебесін қайта алмайтынына сенімді болды, Салиан әулетінің мұрагерлікпен императорлық тәжді беру туралы талабын жоққа шығарды және Мерзебург епископы Бруноның айтуынша, «патшаның ұлы, тіпті ең лайықты болса да, ерікті сайлау арқылы ғана патша болуға тиіс» деп жариялады. Папа келісімді бекітті. Бұрынғы қаулысы күшінде болғандықтан, Генрих Швабия герцогы Рудольфпен азамат соғысына түсуге мәжбүр болды. Григорий Генрихке қарсы екінші экскоммуникация жариялады, ол соңында азамат соғысында жеңіске жетіп, Римге басып кірді және Григорийді қашуға мәжбүр етіп, оның орнына Антипапа Климент III-ті тағайындады. 1728 жылы Григорийді Папа Бенедикт XIII қасиетті деп жариялағанда, бұл паптық жарлық еуропалық монархтардың наразылығын тудырды және император Карл VI оның жариялануын тыйым салды. Кейіннен бұл оқиғаның мағынасы секулярланды: оның үлгісін қабылдамау Германияның кез келген сыртқы билікке (әсіресе, бірақ тек католик шіркеуіне ғана емес) бағынудан бас тартуын білдірді. Бұл оқиға алғаш рет 1868 жылы Лордтар палатасы алдында азаматтық неке туралы сөйлеген Австрия саяхатшысы және ақыны Антон Александр фон Ауэрсперг (Анастасиус Грюн) арқылы жаңғыртылды. Германия біріккеннен кейін, канцлер Отто фон Бисмарк, оның «Пулпит параграфы» мен иезуиттер заңы Папа Пий IX-пен «мәдени күресті» (Kulturkampf) тудырғанда, Рейхстагтағы сөйлесінде отандастарына «Біз денемен де, рухпен де Каноссаға бармаймыз!» деп сендірді. Бұл Германияның өз күшімен тұратынын және саясатына, дініне немесе мәдениетіне сыртқы араласуға жол бермейтінін білдірді.
The immediate effects of the Canossa meeting were limited. Although Henry was restored to the Church, any expectations that the Pope would restore support of Henry's right to the throne were soon dashed; in March, a small group of powerful Saxon and South German territorial magnates, including the archbishops of Salzburg, Mainz and Magdeburg and several bishops, met at Forchheim and, on the assumption that Henry had irretrievably lost the imperial dignity, repudiated the Salian dynasty's claim to pass the imperial crown by heredity and, in the words of Bruno of Merseburg, present in his bishop's entourage, declared that "the son of a king, even if he should be preeminently worthy, should become king by a spontaneous election". The Pope confirmed the agreement. His deposition still in effect, Henry was forced into civil war with Duke Rudolph of Swabia. Gregory levied a second excommunication against Henry, who ultimately won the civil war, invaded Rome, and forced Gregory to flee, replacing him with Antipope Clement III. In 1728, when Gregory was canonized by Pope Benedict XIII, the papal decree caused offence among European monarchs and its publication was banned by Emperor Charles VI. Later in history, the event took on a more secular meaning: the rejection of its example came to stand for Germany's refusal to be subjected to any outside power (although still especially, but not exclusively, the Catholic Church). The incident first was perpetuated by the Austrian politician and poet Anton Alexander von Auersperg (Anastasius Grün) in an 1868 speech before the House of Lords on the implementation of civil marriage. After German unification, Chancellor Otto von Bismarck, when his Pulpit Paragraph and the Jesuits Law sparked the so called "Kulturkampf" with Pope Pius IX, assured his countrymen in a Reichstag speech that "We will not go to Canossa–neither in body nor in spirit!" This meant that Germany would stand for itself and not abide any outside interference in its politics, religion or culture.
Қазіргі қолданысы
Қазіргі қолданыста "Каноссаға бару" – тәубе ету немесе мойынсұну актісін білдіреді. "Каноссаға бару" деген тіркес тәубе етуді сипаттайды, көбінесе бұл еріксіз немесе күштеп жасалғандай сезім береді. Мысалы, Адольф Гитлер 1924 жылы Ландсберг түрмесінен босатылғаннан кейін, нацистік партияға қойылған тыйымды алып тастау мақсатымен Баварияның министр-президенті Генрих Хелдпен өткізген кездесулерін сипаттау үшін осы тіркесті қолданды. 1938 жылы сэр Роберт Ванситтарт премьер-министр Невилл Чемберленнің Гитлермен Берхтесгаденде өткен кездесуін "Генрих IV тағы да Каноссаға баруындай" деп атады. Бұл тіркес неміс (Gang nach Canossa), голланд (naar Canossa gaan), дания, норвегия және швед (Canossavandring немесе Kanossagång), фин (ryömiä Kanossaan), француз (aller à Canossa), венгр (kanosszajárás), итальян (andare a Canossa), словен (pot v Canosso), иврит (הליכה לקנוסה halikha le'kanossa) және поляк (idąc do Kanossy) тілдерінде жиі қолданылады.
In modern usage, "going to Canossa" refers to an act of penance or submission. To "go to Canossa" is an expression that describes doing penance, often with the connotation that it is unwilling or coerced. For example, Adolf Hitler used the expression to describe his meetings with Bavarian Minister President Heinrich Held after being released from Landsberg Prison in 1924, in his bid to have the ban on the Nazi Party lifted. In 1938 Sir Robert Vansittart called Prime Minister Neville Chamberlain's meeting with Hitler at Berchtesgaden "like Henry IV going to Canossa all over again." It is used often in German (Gang nach Canossa), Dutch (naar Canossa gaan), Danish, Norwegian, and Swedish (Canossavandring or Kanossagång), Finnish (ryömiä Kanossaan), French (aller à Canossa), Hungarian (kanosszajárás), Italian (andare a Canossa), Slovenian (pot v Canosso), Hebrew (הליכה לקנוסה halikha le'kanossa) and Polish (idąc do Kanossy).