Кіріспе

Гренаданың 20 ғасырдағы саясаткері; 1-ші премьер-министр (1974–1979)

Сер Эрик Мэтью Гейри ПК (18 ақпан 1922 – 23 тамыз 1997) – Гренаданың тұңғыш премьер-министрі, ол 1974 жылы елі тәуелсіздік алғаннан бастап 1979 жылы Морис Бишоп жасаған төңкеріспен құлатылғанға дейін қызмет етті. Гейри сонымен қатар тәуелсіздік алғанға дейін 1961 жылдан 1962 жылға дейін Гренаданың бас министрі, ал 1967 жылдан 1974 жылға дейін премьер-министрі болып қызмет етті.

Гренададағы алғашқы күндер: 192241

Эрик Мэтью Гейри Дуглас пен Тереза Гейридің ұлы болып, 1922 жылдың 18 ақпанында Гренаданың Гренвилл қаласының жанындағы, аралдың шығыс бөлігіндегі Сент-Эндрюс округінің Данфермлин елді мекенінде дүниеге келді. Ол ЛаФиллетт мектебінде, содан кейін Сент-Эндрюс Рим-католик жоғары мектебінде оқыды. Сондай-ақ, ол мектептің іргесіндегі Сент-Эндрюс Рим-католик шіркеуінде жалдамалы қызметкер болды. 1939 жылдың қаңтарынан 1941 жылдың қыркүйегіне дейін ЛаФиллетт мектебінде бастауыш "оқушы-мұғалім" болып жұмыс істеді. Ол Арубаға көшіп, Лаго Мұнай және Көлік Компаниясының мұнай өңдеу зауытында бірнеше жыл жұмыс істеді.

Кәсіподақ жетекшісі және "Көк қызыл": 195051

Эрик Гейри 1949 жылдың желтоқсан айында Гренадаға қайтып келіп, кәсіподақ қызметі мен саясатқа қатысты. 1950 жылы ол Гренада қол және зиялы еңбекшілер одағын (GMMWU) құрды және 1951 жылғы жақсырақ еңбек жағдайлары үшін жалпы ереуілге белсенді түрде дем беруге қатысты. Бұл үлкен ала-құлаққа әкелді, сондықтан көптеген ғимараттар өртенді, осы ала-құлақ "Қызыл аспан" күндері деп аталды, және британдық билік жағдайды бақылауға алу үшін әскери күштерді шақыруға мәжбүр болды. Гейридің өзі де тұтқындалды.

Радикалды саяси көшбасшы: 1951-61

1950 жылы Гейри Гренада Біріккен Еңбек партиясын құрды. Ол 1951, 1954 және 1957 жылдары Гренада колониясының заң шығару кеңесіне өкіл болып сайланды. 1957 мен 1961 жылдар аралығында ол саяси қызметке қатысудан шеттетіліп, мандатын жоғалтты.

Бас министр: 1961-1962

1961 жылы шілдеде өткен қосымша сайлауда Гейри қайта сайланды және оның партиясы 1961 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жеткендіктен, Заң шығарушы кеңесте көпшілік орынды иеленгеніне байланысты Бас министр болды. Ол 1961 жылдың тамызынан 1962 жылдың сәуіріне дейін Бас министр және Қаржы министрі қызметтерін атқарды, бірақ мемлекеттік қаражатты дұрыс пайдаланбағаны үшін британдық отаршыл губернатор тарапынан қызметтен алынды.

Оппозиция басшысы: 196267

Гейри партиясы 1962 жылғы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады және ол 1962 мен 1967 жылдар аралығында оппозицияның жетекшісі қызметін атқарды.

Бірінші рет басқару: 1967-1972

Гейри 1967 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жетіп, Гренаданың Ассоциацияланған Мемлекетінің Премьер-министрі болып, жаңа үкімет құрды.

Әлемдік бәйге туралы дау

1970 жылы Лондонда өткен «Әлем сұлуы» байқауында Гренададан келген Женифер Хостен жеңіске жеткеннен кейін, ал Оңтүстік Африкадан келген тағы бір қара нәсілді қатысушы екінші орын алғаннан кейін дау туды. Гейри төрешілер қатарында болғандықтан, байқаудың нәтижесі бұрмаланған деген көптеген айыптаулар таралды. BBC және газеттер нәтижеге қатысты көптеген наразылық хаттар алды, және барлық тарап расизмді айыптады. Төрешілердің тоғызының төртеуі бірінші орынға Швецияның «Мисс» Марджори Кристел Йоханссонға дауыс берді, ал Гренаданың «Мисс» екі бірінші орынға ие болды, бірақ Йоханссон төртінші орынды иеленді. Байқаудан кейін Royal Albert Hall ғимаратының сыртындағы көшеде жиналған көрермендердің бір бөлігі «Swe den, Swe den» деп ұран салды. Төрт күннен кейін ұйымдастырушы директор Джулия Морли (1941 ж.т.) газеттердің қысымына байланысты қызметтен кетті. Жылдар өткен соң Йоханссон өзінің титулынан алаяқтық арқылы айырылғанын мәлімдеді.

Екінші әкімшілік 197274

Гейри 1972 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жетіп, Гренаданың Ассоцияцияланған Мемлекетінің Премьер-министрі ретінде жаңа үкімет құрды.

Бірінші рет басқару: 1974-76

Грейри 1974 жылдың 7 ақпанында Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін Гренаданың тұңғыш премьер-министрі болды. Грейридің қызмет мерзімі Гренададағы азаматтық дау-дамайлармен бірге өтті. Саяси жағдай өте шиеленісті болды, Грейридің құпия полициясы – Мангус тобы қарсыластарын қорқытып, үркітіп жүрді.

Екінші әкімшілік: 1976-1979

Гейри партиясы 1976 жылғы сайлауда шамалы артықшылықпен жеңіске жетті, бірақ халықаралық байқаушылар оппозицияны Мангус тобының қорқытуы салдарынан сайлау нәтижелерін алаяқтық деп жариялады. 1978 жылдың 27 қарашасында Эрик Гейри ғалымдар мен ғарышкерлер тобымен бірге БҰҰ-да әртүрлі ұшатын объектілер (НЛО) тақырыбында сөз сөйледі. АҚШ азаматтары Эрик Гейриді биліктен құлатуға қолдау көрсету үшін ынтымақтастық қозғалыстарын ұйымдастырды. Мұндай ынтымақтастық қозғалыстарының бірі Техас штатының Сан-Антонио қаласында болды және оны бірнеше деңгейде құлатуға белсенді қатысқан афроамерикалық белсенді Марио Марсель Салас басқарды. Азаматтық қақтығыс үкімет тараптастарының, оның ішінде Мангус тобының, және Жаңа Зергерлік Қозғалысы (NJM) ұйымдастырған топтар арасындағы көшедегі зорлық-зомбылық түрінде өрбіді. 1970 жылдардың соңында NJM үкіметті құлатуды жоспарлай бастады, ал партия мүшелері Гренададан тыс жерде әскери оқудан өтті. 1979 жылы Гейри елде болмағанда Мангус тобын пайдаланып Жаңа Зергерлік Қозғалысының басшыларын жоюға тырысады деген қауесет тарады. Оған жауап ретінде Бишоп сол жылдың наурыз айында Гейриді АҚШ-қа сапармен кеткен кезде құлатты. 1979 жылдың 13 наурызында, Гейри БҰҰ-да болғанда, Морис Бишоп басқаратын Жаңа Зергерлік Қозғалысы қан төгілмейтін төңкеріс жасап, үкіметті құлатты. Бишоп конституцияны тоқтатты, ал Жаңа Зергерлік Қозғалысы 1983 жылға дейін халықтан күшті қолдау алып, елді басқарды. Гейриге қарсы қызмет АҚШ-та, Гейриді құлату үшін революцияны қолдау мақсатында, оның ішінде Сан-Антониодағы белсенділердің қатысуымен жүзеге асырылды.

Құрама Штаттарда жер аударылу: 1979-1983

Гейри 1983 жылға дейін АҚШ-та эмиграцияда болды, ол кезде АҚШ, Кариб бассейніндегі бірқатар одақтастарының – әсіресе, Доминика премьер-министрі Евгения Чарльз және Ямайка премьер-министрі Эдвард Сеаганың – қолдауымен, Бишопты құлатып, өлтірген әскери үкіметті құлату үшін әскери шабуыл жасады.

Қайту және соңғы күндер: 1983-97

Кейін Гери Гренадаға оралды және 1984 жылғы сайлауда өзін өзгерген адам деп мәлімдеді. Дегенмен, оның партиясы сайлауда жеңіліске ұшырады, халықтың 36 пайызының дауысын алды, бірақ Өкілдер палатасында тек бір орынды ғана жеңіп алды. Гери мен оның партиясының 1990 және 1995 жылдары қайтадан билікке келу әрекеттері де сәтті болмады. Ол Гренаданың Гранд-Ансе қаласында қайтыс болды.