Кіріспе

Арктикалық немесе биік таулы аймақтарға арналған киімдер. Оның басты міндеті – денеден жылудың кетіп қалмауы үшін ауаны тұтқындап, изолятор ретінде жұмыс істеу. Сонымен қатар, оқшаулау қабаттарын құрғақ ұстау үшін денеден ылғалды сыртқа шығару қажет. Сыртқы қабат оқшаулау қабаттарындағы тыныш ауаны желдің бұзбауына кедерес жасайды. Ауа райы жылырақ болғанда, сыртқы қабат судың кіргізбеуін қамтамасыз етеді. АҚШ Ұлттық ауа райы қызметінің мәліметінше, қатты суық – желдің жылдамдығынан кем жағдайдағы температура. Мұндай жағдайда сау адамның қорғалмаған терісі он-жиырма минут ішінде суыға бастайды. Ал Канада стандартында одан да төмен температуралар қарастырылған.

Негізгі қағидалар

Вакуум ең жақсы оқшаулағыш, бірақ оны киімде қолдану ыңғайсыз. Құрғақ ауа – практикалық оқшаулағыш. Ауқымды суық ауа райында киімдер денени оқшаулау үшін қозғалмайтын құрғақ ауаны пайдаланады, ауа қабатын ұстап тұратын материалдың қабаттары ең тиімді. Ішкі қабаттар ылғалды денеден сыртқа шығаруы керек. Сыртқы қабаттар жел өткізбейтін және қиын жерлерге сәйкес болуы керек.

Материалдар

Бастапқыда суық ауа райына арналған киімдер түктерден жасалған. Түктің талшықтары жылуды сақтап, ал түктегі ланолин суды тебіске салған. Жүн құрғақ кезде тиімді жылу оқшаулағыш, бірақ ылғал болғанда тиімділігін жояды. Қаздың қауырсыны ең жеңіл жылу оқшаулағыш және бүгінге дейін қолданылып келеді. Оның сапасы, "лофт" деп аталады, оның төмен тығыздығын көрсетеді. Ылғал болғанда тиімсіз. Жасанды талшықтар жақсы "лофтқа" ие және ылғал болғанда оны жоғалтпайды. Бір тиімді талшық – "Холлофил", полиолефинден жасалған қуыс талшық. Сыртқы киімдер көбінесе мықты және тозуға төзімді нейлоннан жасалады. Нейлон көбінесе политетрафторэтилен қабатымен (саудалық атауы "Тефлон") біріктіріледі, онда ылғалдың шығуына жеткілікті кішкентай тесіктер болады, бірақ сұйық судың енуіне жол бермейді. Бұл материал "Гор-Текс" деп аталады.

Қабаттастыру

Ең жақсы тәжірибе көрсеткендей, қатал жағдайларда киімді қабаттап, кең кию керек. Дене ортасына жақын жерде ылғалды кетіретін, жұмсақ қабат жақсырақ. Жүн немесе жібек іш киімге артықшылық беріледі. Содан кейін, мүмкіндігінше, жүннен немесе синтетикалық флистен тоқыма қабат. Қалың оқшаулағыш қабат және жел өткізбейтін қабат киім жиынтығын аяқтайды.

Ішкі қабаты

Ішкі киім, ішкі шұлықтар және қолғап астарлары әдетте жібек, жүн немесе синтетикалық материалдардан жасалған жұмсақ, жіңішке тоқыма болып келеді.

Бірінші оқшаулағыш қабат

Көбінесе тоқылған жүн немесе синтетикалық флис. Көп қолданылатын материал – полярлық флис.

Үлкен оқшаулағыш қабат

Қауырсын немесе синтетикалық талшық, әдетте нейлоннан тігілген пальтоның немесе шалбардың ішкі қабаттарына салынады.

Жел қабаты

Арктикалық немесе таулы аймақтарда әдетте парка киеді. Тығыз тоқылған мата желдің жылуды сақтайтын қабаттардағы тұншықты ауаға араласуына кедері келтіреді.

Аяқ киім

Аяқ киім мақсатына қарай таңдалады. Альпілік жағдайларда жылы оқшауланған альпинисттік буттар қолданылады. Басқа жұмыс жағдайларында резеңке табандары және қалың, алынып тасталатын жүнді қаптамалары бар пактар немесе қоян буттар қолданылады. Лагерьде көбік пен нейлоннан жасалған жеңіл айтуарлар жиі кездеседі. Шатырда қауырсынды аяқ киімдер ыңғайлы.

Қолғаптар

Қатты жағдайларда ұзын қолғаптары бар қолғаптар қалаулы.

Бас киім

Парканың капюшонының астында тоқыма немесе флистік бас киім киіледі. Жүз маска немесе балаклавамен қорғалады. Жүзбен жанасатын кез келген нәрсенің су өткізбеу қасиеттері ең маңызды мәселе болып табылады. Тағы бір мүмкіндік – батареямен қуатталатын электрлік жылытқыштары немесе гельді пакеттері бар жылы киімдерді пайдалану.