Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Герберт Ланге (29 қыркүйек 1909 – 20 сәуір 1945) – нацистік дәуірдегі неміс СС офицері. 1942 жылдың сәуіріне дейін ол Хелмно жойқын лагерінің коменданты, сондай-ақ Лодзь геттосынан еврейлерді өлтіруді жүргізген Ланге СС арнайы отрядының басшысы болды. Ланге адамзатқа қарсы көптеген қылмыстарға жауапты болды, оның ішінде Польша мен Германиядағы психикалық мүкіндіктері шектеулі науқастарды «Эвтаназия» бағдарламасы аясында өлтіруге, және Холокосттың негізгі ұйымдастырушыларының біріне айналды.
German SS officer (1909–1945)
Herbert Lange (29 September 1909 – 20 April 1945) was a German SS functionary during the Nazi era. He was commandant of Chełmno extermination camp until April 1942, as well as leader of the SS Special Detachment Lange conducting the murder of Jews from the Łódź Ghetto. Lange was responsible for numerous crimes against humanity, including the murder of mentally disabled patients in Poland and in Germany during the Aktion T4 "euthanasia" programme, and became one of the key originators of the Holocaust.
Өмірбаян
Ланге заңгерлік мамандықты оқыды, бірақ диплом алуға қол жеткізе алмады және 1932 жылдың 1 мамырында НСДАП-қа (Нацистік партия) қосылды. Ол үш айдан кейін Штурмбаттафльге (SA) тіркелді, ал келесі жылы Шутцштаффельге (SS) қосылды. Содан кейін полиция қатарына қабылданып, 1935 жылы полиция комиссарының орынбасары болды.
Lange studied law, but failed to obtain a degree and he subsequently joined the NSDAP (Nazi Party) on 1 May 1932. He enlisted in the Sturmabteilung (SA) three months later, and the following year, he joined the Schutzstaffel (SS). He subsequently joined the police force, becoming a deputy commissioner in 1935.
Адамзаттыққа қарсы қылмыстар
Ланге қыркүйектегі науқан кезінде Einsatzgruppe Naumann (EG VI) тобымен бірге Польшаға кірді. 1939 жылдың 9 қарашасында нацистік Германияның жеңісінен кейін Ланге оккупацияланған Польшада СС Унтерштурмфюрері (2-орындық лейтенант) шеніне көтеріліп, оккупацияланған Познаньдегі Гестапо басшысы болып тағайындалды. 1940 жылдың басында ол өзінің атымен аталатын SS Sonderkommando Lange командасын қабылдады, оған SS Standartenführer Эрнст Дамзог пен SS Obergruppenführer Вильгельм Коппе басшылығымен Вартланд аймағында (Велькопольска) психикалық ауруларды өлтіру міндеті жүктелді. Ланге «Танненберг» операциясы кезінде VI Einsatzgruppe құрамында қызмет етті. 1940 жылдың ортасына қарай ол және оның адамы Овинскада 1100 науқасты, Косьянда 2750 науқасты, Дзяльдовода 1558 науқас пен 300 полякты, ал VII фортта – жүздеген поляктарды өлтірді, осы фортта мобильді газ камерасы (Einsatzwagen) ойлап табылды. Бұрынғы ауруханалардағы құрбандар көбінесе мойынның артына оқтап өлтірілді. Газбен жабдықталған көлік ауруханалар арасында қозғалып, науқастарды алып, көмірқышқыл газымен улайтын. 1940 жылдың 20 сәуірінде СС Obersturmführer (1-лейтенант) шеніне көтерілгеннен кейін оның бөлімшесі Солдау концлагерінде тұрақты түрде орналасты. Бір ерекше жағдайда Вильгельм Редисс Командо Лангеге Шығыс Пруссиядан 1558 психикалық науқасты өлтіруді тапсырды, әрбір науқас үшін он рейхсмарка төленді. 1941 жылдың желтоқсанында Ланге СС-тің гауптштурмфюрері (капитан) болды және Позендегі (Познань) Sicherheitspolizei (SiPo) және Sicherheitsdienst (SD) басшысы болған SS Standartenführer Эрнст Дамзог оны Чельмно өлім лагерінің командирі етіп тағайындады. Ол бұл лауазымда 1942 жылдың наурызына дейін қызмет етті. Оның командасына Вартагаудан Литцманштадт геттосы арқылы 100 000 еврейді жою міндеті жүктелді. 1942 жылдың сәуірінде Ланге бөлімшесі SS Sonderkommando Kulmhof деп аталып, Чельмнодағы өлтіру процесін жетілдірді. Ланге жаппай қабірлердің орнына кремация орындарын салды. Оның орнын 1942 жылы арнайы отряд құрған Ханс Ботман бастықты. Лагерде кем дегенде 152 000 адам (Бон) өлтірілді, бірақ Батыс Германия прокуратурасы 1962-1965 жылдардағы Чельмно соттарындағы нацистік деректерге сілтеме жасай отырып, кем дегенде 180 000 құрбанды айыптады. 1942 жылы тапсырмасын аяқтағаннан кейін Ланге Рейхскауіпсіздік бас басқармасына (Reichssicherheitshauptamt) ауыстырылып, Артур Небеге қарасты Kriminalrat (қылмыстық тергеуші) болып қызмет етті. Ол нацистік партизанға қарсы қауіпсіздік соғысына қатысу үшін Балқанға жіберілді. 1944 жылдың наурыз айында Ланге Чельмнодағы бұрынғы өлім лагеріне оралды және Артур Грейзердің өтініші бойынша геттодан келген еврейлерді соңғы он көлікпен газбен өлтіру жұмыстарын қайта бастады. 1944 жылы Ланге Гитлерді өлтіруге тырысқан заговоршыларды ұстауға көмектесті, бұл оның SS Sturmbannführer шеніне көтерілуіне әкелді. Ол сұраққа алған заговоршылардың бірі Питер Биленберг болды. Питер Биленбергтің әйелі Кристабель Биленберг өзінің «Өткен – мен өзім» атты кітабында Лангемен болған тергеуін сипаттады. Ланге 1945 жылдың 20 сәуірінде Берлин шайқасы кезінде Бернау-бай-Берлинде қаза тапты.
Lange entered Poland with Einsatzgruppe Naumann (EG VI) during the September campaign. On 9 November 1939, following a Nazi German victory, Lange was promoted to the rank of SS Untersturmführer (2nd lieutenant) in occupied Poland and posted in charge of the Gestapo in occupied Poznań. In the beginning of 1940 he assumed command of an SS Sonderkommando Lange, named after him and tasked with the murder of mentally ill in Wartheland area (Wielkopolska) under the direction of SS Standartenführer Ernst Damzog and SS Obergruppenführer Wilhelm Koppe. Lange served with Einsatzgruppe VI during Operation Tannenberg. Already by mid 1940, he and his men were responsible for the murder of about 1,100 patients in Owińska, 2,750 patients at Kościan, 1,558 patients and 300 Poles at Działdowo, and hundreds of Poles at Fort VII where the mobile gas chamber (Einsatzwagen) was invented. Their earlier hospital victims were usually shot in the back of the neck. The unit, equipped with a gas van, shuttled between hospitals, picking up patients and killing them with carbon monoxide. After his promotion to SS Obersturmführer (1st lieutenant) on 20 April 1940, his unit was permanently stationed at the Soldau concentration camp. In one special case, Wilhelm Rediess hired Kommando Lange to kill 1,558 mental patients from East Prussia for ten Reichsmarks a head. By December 1941 Lange was a SS Hauptsturmführer (captain) and was appointed commander of the Chełmno death camp by then SS Standartenführer Ernst Damzog, chief of the Sicherheitspolizei (SiPo) and Sicherheitsdienst (SD) in Posen (Poznań). He held that position until March 1942. His commando was tasked with the liquidation of 100,000 Jews from the Warthegau via Ghetto Litzmannstadt. In April 1942 Lange's unit was renamed SS Sonderkommando Kulmhof and introduced improvements to the killing process at Chełmno. Lange constructed cremation pits to replace mass graves. He was succeeded by Hans Bothmann who formed Special Detachment Bothmann in 1942. At a very minimum 152,000 people (Bohn) were killed at the camp, though the West German prosecution, citing Nazi figures during the Chełmno trials of 1962–65, laid charges for at least 180,000 victims. Upon the completion of his task in 1942 Lange was transferred to the Reichssicherheitshauptamt (Reich Main Security Office) and served under Arthur Nebe as a Kriminalrat (Criminal Investigator). He was transferred to the Balkans to participate in Nazi security warfare against alleged partisans. In March 1944 Lange returned to the already inactive death camp at Chełmno, and resumed the gassing operations on the request of Arthur Greiser, for the final ten transports of ghettoised Jews. In 1944, Lange aided in catching the conspirators who attempted to assassinate Hitler as part of the 20 July Plot, leading to his promotion to SS Sturmbannführer. One of the conspirators he interrogated was Peter Bielenberg. In her book The Past Is Myself, Peter Bielenberg's wife Christabel Bielenberg describes her own interrogation by Lange. Lange was killed in action at Bernau bei Berlin during the Battle of Berlin on 20 April 1945.