Кіріспе

Герберт Ланге (29 қыркүйек 1909 – 20 сәуір 1945) – нацистік дәуірдегі неміс СС офицері. 1942 жылдың сәуіріне дейін ол Хелмно жойқын лагерінің коменданты, сондай-ақ Лодзь геттосынан еврейлерді өлтіруді жүргізген Ланге СС арнайы отрядының басшысы болды. Ланге адамзатқа қарсы көптеген қылмыстарға жауапты болды, оның ішінде Польша мен Германиядағы психикалық мүкіндіктері шектеулі науқастарды «Эвтаназия» бағдарламасы аясында өлтіруге, және Холокосттың негізгі ұйымдастырушыларының біріне айналды.

Өмірбаян

Ланге заңгерлік мамандықты оқыды, бірақ диплом алуға қол жеткізе алмады және 1932 жылдың 1 мамырында НСДАП-қа (Нацистік партия) қосылды. Ол үш айдан кейін Штурмбаттафльге (SA) тіркелді, ал келесі жылы Шутцштаффельге (SS) қосылды. Содан кейін полиция қатарына қабылданып, 1935 жылы полиция комиссарының орынбасары болды.

Адамзаттыққа қарсы қылмыстар

Ланге қыркүйектегі науқан кезінде Einsatzgruppe Naumann (EG VI) тобымен бірге Польшаға кірді. 1939 жылдың 9 қарашасында нацистік Германияның жеңісінен кейін Ланге оккупацияланған Польшада СС Унтерштурмфюрері (2-орындық лейтенант) шеніне көтеріліп, оккупацияланған Познаньдегі Гестапо басшысы болып тағайындалды. 1940 жылдың басында ол өзінің атымен аталатын SS Sonderkommando Lange командасын қабылдады, оған SS Standartenführer Эрнст Дамзог пен SS Obergruppenführer Вильгельм Коппе басшылығымен Вартланд аймағында (Велькопольска) психикалық ауруларды өлтіру міндеті жүктелді. Ланге «Танненберг» операциясы кезінде VI Einsatzgruppe құрамында қызмет етті. 1940 жылдың ортасына қарай ол және оның адамы Овинскада 1100 науқасты, Косьянда 2750 науқасты, Дзяльдовода 1558 науқас пен 300 полякты, ал VII фортта – жүздеген поляктарды өлтірді, осы фортта мобильді газ камерасы (Einsatzwagen) ойлап табылды. Бұрынғы ауруханалардағы құрбандар көбінесе мойынның артына оқтап өлтірілді. Газбен жабдықталған көлік ауруханалар арасында қозғалып, науқастарды алып, көмірқышқыл газымен улайтын. 1940 жылдың 20 сәуірінде СС Obersturmführer (1-лейтенант) шеніне көтерілгеннен кейін оның бөлімшесі Солдау концлагерінде тұрақты түрде орналасты. Бір ерекше жағдайда Вильгельм Редисс Командо Лангеге Шығыс Пруссиядан 1558 психикалық науқасты өлтіруді тапсырды, әрбір науқас үшін он рейхсмарка төленді. 1941 жылдың желтоқсанында Ланге СС-тің гауптштурмфюрері (капитан) болды және Позендегі (Познань) Sicherheitspolizei (SiPo) және Sicherheitsdienst (SD) басшысы болған SS Standartenführer Эрнст Дамзог оны Чельмно өлім лагерінің командирі етіп тағайындады. Ол бұл лауазымда 1942 жылдың наурызына дейін қызмет етті. Оның командасына Вартагаудан Литцманштадт геттосы арқылы 100 000 еврейді жою міндеті жүктелді. 1942 жылдың сәуірінде Ланге бөлімшесі SS Sonderkommando Kulmhof деп аталып, Чельмнодағы өлтіру процесін жетілдірді. Ланге жаппай қабірлердің орнына кремация орындарын салды. Оның орнын 1942 жылы арнайы отряд құрған Ханс Ботман бастықты. Лагерде кем дегенде 152 000 адам (Бон) өлтірілді, бірақ Батыс Германия прокуратурасы 1962-1965 жылдардағы Чельмно соттарындағы нацистік деректерге сілтеме жасай отырып, кем дегенде 180 000 құрбанды айыптады. 1942 жылы тапсырмасын аяқтағаннан кейін Ланге Рейхскауіпсіздік бас басқармасына (Reichssicherheitshauptamt) ауыстырылып, Артур Небеге қарасты Kriminalrat (қылмыстық тергеуші) болып қызмет етті. Ол нацистік партизанға қарсы қауіпсіздік соғысына қатысу үшін Балқанға жіберілді. 1944 жылдың наурыз айында Ланге Чельмнодағы бұрынғы өлім лагеріне оралды және Артур Грейзердің өтініші бойынша геттодан келген еврейлерді соңғы он көлікпен газбен өлтіру жұмыстарын қайта бастады. 1944 жылы Ланге Гитлерді өлтіруге тырысқан заговоршыларды ұстауға көмектесті, бұл оның SS Sturmbannführer шеніне көтерілуіне әкелді. Ол сұраққа алған заговоршылардың бірі Питер Биленберг болды. Питер Биленбергтің әйелі Кристабель Биленберг өзінің «Өткен – мен өзім» атты кітабында Лангемен болған тергеуін сипаттады. Ланге 1945 жылдың 20 сәуірінде Берлин шайқасы кезінде Бернау-бай-Берлинде қаза тапты.