Кіріспе

Blackadder сериалының алғашқы сериясы "Қара жылан" – Ричард Кертис пен Роуэн Аткинсон жазған, Мартин Шардлоу режиссерлік еткен және Джон Ллойд продюсерлік жасаған BBC Blackadder сериалының алғашқы сериясы. Сериал BBC 1 арнасында 1983 жылдың 15 маусымынан 20 шілдесіне дейін көрсетілді. Оқиға 1485 жылы, британдық орта ғасырлардың соңында өрбітеді. Серия құпия тарих ретінде жазылған, онда Ричард III Босуорт даласындағы шайқаста жеңіске жеткені, бірақ оның немере інісі Эдмундтың қасақана жасаған қателігінен қаза тапқаны және оның немере інісі Ричард IV, Мұнарадағы ханзадалардың бірі, таққа отырғаны айтылады. Сериал Ричард IV-тің ұнатпайтын екінші ұлы Эдмундтың ("Қара жылан" деп өзін атайды) әкесінің құрметін алуға жасаған әртүрлі тырақтарын және соңғы эпизодта оны құлатуға жасаған әрекеттерін көрсетеді. Аткинсон мен Кертис "Тоғыз сағаттық жаңалықтар емес" бағдарламасында жұмыс істеп жатқан кезде туған бұл сериал Ұлыбританиядағы орта ғасырлық мәселелерді – сиқыршылық, патшалық мұрагерлік, еуропалық қатынастар, крест жорықтары және тәж мен шіркеу арасындағы қақтығыстарды – әзілмен және көбінесе анахронизмдерді қолданып көрсетеді. Сериалдың түсірілімі ауқымды актерлік құрамды және көптеген түсірілім алаңдарын қажет еткендіктен, амбициялық болды. Шекспирдің диалогтары кейде комедиялық эффект үшін бейімделді. Халықаралық "Эмми" сыйлығын жеңіп алғанына қарамастан, сериалды жасаушылар мен көптеген сыншылар "Қара жылан" сериясының ең нашар сериясы деп санайды. Англия королі Ричард IV және Шотландия королі XII, сондай-ақ олардың Фландрия королевасы Гертруданың екі ұлы бар: Уэльс принці Гарри және оның кіші інісі Эдмунд. Гарри әкесінің сүйіктісі болса да, король екінші ұлының бар екенін мойындамайды, ол Эдмундтан айырмашылығы, қарапайым және оңай алданып қалады, бірақ ол әлі де Эдмундқа мейірімділікпен және құрметпен қарайды. Сериалда Эдмундтың әкесі тіпті оның атын да есіне түсіре алмайтыны жиі айтылады. Дегенмен, екінші ұлына деген салқын қатынасына қарамастан, король Эдмундты шын жүректен жақсы көреді, ішінара олардың әке-бала қарым-қатынасына байланысты. Үшінші эпизодта Эдмунд Кентербери архиепископы болып, әкесіне шіркеуге берілмейтін өлген ақсүйектен жерді алуға көмектеседі, сонда король Эдмундты ұлы ретінде мақтан тұтады, оны құшақтап, тіпті королеваға Эдмундтың "жақсы болып өскенін" айтады. Сериалдың финалында Эдмундтың өлім төсегінде король оны жұбатуға тырысады, оның жаны жұмаққа баратынын айтып, бүкіл сарай оның құрметіне тост көтереді. Осы сюжет желісі бойынша сериал Ричард IV (1485–1498) патшалығының қияли тарихын, өзін "Қара жылан" деп атаған Принц Эдмундтың және оның екі серігі – Нортумберленд герцогы (Тим МакИннерни), ақылсыз Лорд Перси Перси және Эдмундтың шақырулы қызметшісі, ақылды Балдрик (Тони Робинсон) арқылы көрсетеді. Сериалдың соңында оқиғалар тарихи фактілермен үйлеседі. Ричард IV және оның отбасының барлығы Персинің улаған шарабынан қаза табады, ол "Қара мөр" үшін дайындалған еді, бірақ шын мәнінде Ричард IV-ті құлату үшін келген. Бұл Генри Тюдордың жасырынған жерінен шығып, Генри VII патша ретінде таққа отыруына мүмкіндік береді. Ол тарихты қайта жазып, Ричард III-ті жамандық символы ретінде бейнелейді және Ричард IV-тің билігін тарих кітаптарынан жояды. Шындығында, 1485 жылы Босуорт даласындағы шайқаста Ричард, Йорк герцогы, Мұнарадағы ханзадалардың бірі, он екі жаста (немесе екі жыл бұрын қайтыс болған) болды, сондықтан екі ересек ұлы болуы мүмкін емес еді. Генрих Тюдор Шотландия мен Ирландия тарихын да бұрмалаған сияқты: Ричард IV Англия, Шотландия және Ирландияның патшасы деп айтылады, ал Эдмунд ханзадасы Эдинбург герцогы атағын алады, бірақ шын мәнінде Ирландия 1542 жылға дейін патшалық болған жоқ, ал Шотландия 1603 жылға дейін жеке патшалық үйіне ие болды.

Түсірілім

Сериалдың бюджеті мол болды, түсірілімнің көп бөлігі 1983 жылдың ақпан айында Нортумберлендтегі Альнуик қамалында және оны қоршаған ауылдық жерлерде өтті. "Архиепископ" атты эпизод үшін ортағасырлық монастырь шіркеуінің нақты қайта құрастырылған Бринкберн монастырі пайдаланылды. Сериалда көптеген соқпақ ойыншылар, сондай-ақ аттар мен қымбат ортағасырлық киімдер қолданылды. Қамалдағы түсірілімге нашар ауа райы кедергі келтірді – көптеген сыртқы түсірілімдерде қар көрінеді.

Атаулар реті мен музыка

Атау тізбегі Эдмундтың түсірілім алаңында атпен жүрген кадрларын, оның ойын-қалжыңдары мен ақымақтықтарын көрсететін суреттермен алмастырды (әдетте, Брайан Блессидтің есімімен бірге король Ричард IV-тің суреті де болды). Соңғы титрлер Эдмундтың атпен жүруінен, соңында атынан құлауынан тұрды, ал камера жылқының қашқан бағытын жалғастырып көрсетеді. Бірінші серияның барлық титрлерінде актерлер тізімі ерекше тәртіппен берілді ("мәртебелік тәртіп", "құпиялылық тәртібі" және "жоғалу тәртібі" сияқты), сондай-ақ "Уильям Шекспирдің қосымша диалогымен" және "керемет теледидарда жасалған" деген жазулар қосылды. Сериалда Говард Гудоллдың "Blackadder" тақырыбының алғашқы нұсқасы қолданылды (эфирге шықпаған пилоттық бөлімнен басқа, онда әртүрлі аранжировка қолданылған). Ашылу тақырыбында оркестрдің сүйемелдеуімен кернейдің солистік орындауы пайдаланылды. Соңғы титрлер үшін тақырып баритонмен (Король әншілерінің мүшесі Саймон Каррингтон) пародиялық қаһармандық мәтінмен орындалды. Соңғы эпизодта тақырып өзгертілген мәтінмен, ойлы стильде, дискантпен орындалды. Сериалдың қосымша музыкасы ерекше түрде орган мен соққылы аспаптармен орындалды.

Сыйлықтар мен сын

Сериал 1983 жылы халықтық өнер санатында Халықаралық Эмми сыйлығын жеңіп алды. Blackadder төрт сериясы 282,106 дауыспен BBC-нің 2004 жылғы Ұлыбританияның ең жақсы ситкомы сайысында екінші орынға ие болды, бірақ серияның жақтасы Джон Сержант бірінші серияны жақсы бағалаған жоқ, оны "әсем, шатастырғыш және қымбатқа түскен" деп сипаттады. Blackadder Rides Again деректі фильміне түскен актерлер мен түсірілім тобының мүшелері де бірінші серияны ерекше мақтамайды. Джон Ллойд бір әріптесінің сол кезде серия туралы "көрінісі миллион доллар тұраған сияқты, бірақ миллион фунтқа түсті" деген пікір айтқанын еске алады, алайда ол сол кездегі нәтижеге риза болғандарын мойындайды. Бірінші серияның жоғары құнына байланысты, екінші серияға тапсырыс берген кезде BBC1 контроллері Майкл Грейд екінші серияны маңызды жақсартулар мен шығындарды қысқартусыз мақұлдауға келіспеді, нәтижесінде Blackadder II эфирге шығуға дейін үш жыл күтілуге мәжбүр болды, бірақ ол көбінесе студияда түсірілуі керек болды.

Шығарылымдар

The Black Adder толық сериясы BBC Worldwide-ден 2-ші аймақ DVD форматында, сондай-ақ басқа сериялармен бірге толық жинақта қолжетімді. Серия 1-ші аймақ DVD-де толық серияның жинағы ретінде де алуға болады. BBC Audiobooks Ltd баспасынан шыққан "The Complete Collected Series 1, 2, 3, 4 and Specials" атты 15 дискілік аудиокітаптар жинағы 2009 жылы жарық көрді. Бұл жинақта "Blackadder" арнайы эпизодтары, деректі фильмдер және басқа да материалдар ұсынылған, соның ішінде кейбір қосымша материал алғаш рет аудио форматта жарияланды.

VHS-ті релиздер

1990 жылдың 5 ақпанында BBC Enterprises Ltd "Қара жылан" сериалының барлық 6 бөлімін екі жеке видеокассетада шығарды, ал 1992 жылдың 7 қыркүйегінде "Қара жылан" сериалының барлық 6 бөлімі "Толық" екі кассеталық VHS жинағында қайта шығарылды. Барлық 6 бөлім 1995 жылдың 2 қазанында бір видеокассетада қайта шығарылды.