Кіріспе

Құс түрлері

Кіші сыбызғылаушы қаз (Dendrocygna javanica), сондай-ақ Үнді сыбызғылаушы қазы немесе кіші сыбызғылаушы үйрек деп те аталады, Үндістан субконтиненті мен Оңтүстік-Шығыс Азияда көбейетін сыбызғылаушы қаздардың бір түрі. Олар түнде жем жейді, ал күндіз көлдер мен ылғалды шалы егістіктерін топтап аралайды. Ағаштарға қона алады және кейде ұяларын ағаш қуысына салады. Бұл қоңыр түсті, ұзын мойынды қаздың қанаттары ұшқанда жақсы көрінеді және екі дыбысты, сызықты дауыс шығарады. Оның қызыл қоңыр құйрығы бар, ол оны ірі туысы – сары сыбызғылаушы қаздан ажыратады, оның құйрығы кремі түсті ақ болады.

Сипаттама

Бұл қоңыр қазды тек фулвус сыбызғы қазымен (D. bicolor) ғана шатастыруға болады, бірақ соңғысындағы кремі сары түсті құйрық қауырсындарынан айырмашылығы, оның жоғарғы құйрық қауырсындары қоңыр түсті. Көздің айналасындағы сақина қызғылт сарыдан сарыға дейін болады. Тіке ұшқанда, басқа Dendrocygna түрлері сияқты, олардың басы денесінің деңгейінен төменде болады. Басы қараңғы көрінеді және екі жынысы да қауырсыны жағынан ұқсас. Олар баяу ұшады, бірақ қанаттарын жылдам қағуда және көбінесе айналып ұшқанда қайталама, сызғыр үн шығарады. Олар түнгі жануарлар және күндіз көбінесе демалады. Ең сыртқы бас қауырсынының ішкі бөлігі өзгертілген. Ұшып бара жатқанда олар өте анық сыбызғы үнін шығарады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл - Үндістан субконтиненті мен Оңтүстік-Шығыс Азияның жазық ылғалды жерлерінде кең таралған, негізінен тұрақты түр. Бұл түр аймақтағы Андаман, Никобар және Мальдив аралдары сияқты аралдарда да кездеседі. Олар кейде ауа райы мен су қорының өзгеруіне байланысты қысқа мерзімді көші-қондар жасайды, ал солтүстікте қыстайтын құстар оңтүстікке қарай ұшып кетеді. Олар жақсы өсімдік жамылғысы бар тұщы сулы ылғалды жерлерде табылса, күндіз жағалауда немесе жағалау аймағындағы ашық теңізде демалады. Жаңа туған қозылары қара түсті болып, ақ қас және басының артқы бөлігінде, қанатында, төменгі арқасында және құйрығында ақ дақтары болады. Табиғатта альбиностар да кездеседі. Колкатта және Гоа сияқты қалалық ылғалды жерлерде, әсіресе қыс мезгілінде көптеп табылады. Алипур зоологиялық бағында 1930 жылдары тұтқынға алынған құстар енгізілген, кейіннен жабайы құстар осы топқа қосылған. 1 мен 10 миллион км² арасында кең таралғандықтан, олардың жалпы саны 2 мен 20 миллион жеке құстан тұрады деп саналады және олардың жағдайы қауіпсіз деп есептеледі.

Мінез-құлық және экология

Кіші ұрғашы қаздар көбінесе топтап болады. Олар негізінен судағы өсімдіктермен, егістік күріштен жиналған дәндермен, сондай-ақ ұсақ балықтармен, бақалармен және моллюскалар мен құрттар сияқты омыртқасыз жәндіктермен қоректенеді. Олар суда жүзіп, суға шомылу арқылы да азықтанады. Көбінесе құрлықта секіріп жүреді, ал қара миналар шөпте олардың соңынан ілеседі. Ұсыну кезінде еркек қаз анасына қарай бет бұрып, суға батып, басын көтеріп, ананың төңірегінде жүзеді. Олар муссон немесе жаңбырлы маусымда көбейеді, ал азық-түліктің болуына байланысты жергілікті жағдайда өзгеруі мүмкін. Ұясы – бұтақтар мен шөппен төселген ағаш қуысы немесе үлкен ағаш түйірінде салынған ұя, кейде қайың немесе қыранның ескі ұясын пайдаланады, тіпті жерде де болуы мүмкін. Ұяда 7-ден 12-ге дейін ақ жұмыртқа болады, оларды екі ата-ана да жасытады. 17-ге дейін жұмыртқалар кездеседі, бірақ бұл түр ішіндегі паразиттік көбеюдің белгісі болуы мүмкін. Жұмыртқалар шамамен 22-24 күннен кейін жарылады. Бір маусымда бірнеше рет бала шаға беруге болады. Жастарды ата-аналары кейде арқасында көтеріп жүреді. Үндістандағы "сили" және "силхахи" сияқты жергілікті аттар олардың екі ноталық дауысына байланысты қойылған. Тұтқында олар тез үйренеді, айналасымен жүріп, сыбызғыға жауап береді. АҚШ-та тұтқында ұсталғандар 9 жылға дейін өмір сүрген. Кіші ұрғашы қаздардан паразиттік лента құрттары, соның ішінде Hymenolepis javanensis және Cittotaenia sandgroundi сипатталған, сондай-ақ сыртқы паразиттік құс биттері мен кенелері де кездеседі.