Кіріспе
Шағын, жарғаққа ұқсас шаяндар Мисида – малакостракалар суперордеріне жататын Peracarida тобындағы шағын, жарғаққа ұқсас шаяндар отряды. Олардың көптеген атауы – «қоғамдық шаяндар», себебі аналықтарында ұрық сақтауға арналған қапшық немесе «марсупиум» болады. Осы қапшықта дернәсілдер өсіп-дамуы және еркін жүзбейтіні осы отрядтың ерекшелігі. Мисидтің басында сабақты екі жұп көз және екі жұп антеннасы бар. Кеудесі сегіз буыннан тұрады, әр буынында тармақталған аяқтар болады, барлығы қорғаныш қабығының астында жасырылған, ал ішегінде алты буын және көбінесе қосымша кішкентай аяқтар орналасқан. Мисидтер бүкіл әлемде терең және жасы теңіз суларында кездеседі, олар бентостық немесе пелагикалық болуы мүмкін, сонымен қатар кейбір тұщы және тұзды су экожүйелерінде де маңызды рөл атқарады. Көптеген бентостық түрлер су қабатының жоғарғы бөліктеріне күнделікті тік көшіп жүреді. Мисидтер – сүзгі арқылы қоректенетін, балдырлар, шөгінділер және зоопланктонмен қоректенетін көпжақты организмдер. Кейбір мисидтер зертханаларда тәжірибелік мақсаттар үшін өсіріледі және басқа теңіз жануарларын азықтандыру үшін қолданылады. Олар судың ластануына өте сезімтал болғандықтан, су сапасын бақылау үшін биоиндикатор ретінде пайдаланылады.
Mysida is an order of small, shrimp like crustaceans in the malacostracan superorder Peracarida. Their common name opossum shrimps stems from the presence of a brood pouch or "marsupium" in females. The fact that the larvae are reared in this pouch and are not free swimming characterises the order. The mysid's head bears a pair of stalked eyes and two pairs of antennae. The thorax consists of eight segments each bearing branching limbs, the whole concealed beneath a protective carapace and the abdomen has six segments and usually further small limbs. Mysids are found throughout the world in both shallow and deep marine waters where they can be benthic or pelagic, but they are also important in some fresh water and brackish ecosystems. Many benthic species make daily vertical migrations into higher parts of the water column. Mysids are filter feeders, omnivores that feed on algae, detritus and zooplankton. Some mysids are cultured in laboratories for experimental purposes and are used as a food source for other cultured marine organisms. They are sensitive to water pollution, so are sometimes used as bioindicators to monitor water quality.
Сипаттама
Мисидтің басында екі жұп антенна және үлкен, сапталған көздер болады. Бас және көкіректің бірінші сегменті (немесе кейде алғашқы үш сегменті) бірігіп, бас-көкірек бөлімін құрайды. Сегіз көкірек сегменті қаптамамен жабылады, ол тек алғашқы үшке ғана бекітілген. Алғашқы екі көкірек сегментінде судан планктон мен органикалық бөлшектерді сүзуге арналған максиллипедтер орналасқан. Қалған алты жұп көкірек қосымшалары – периоподтар деп аталатын екі тармақты (бірнеше тармақты) мүшелер, олар жүзуге, сондай-ақ тамақтану үшін суды максиллипедтерге қарай итеруге қолданылады. Нағыз шаяндардан (Caridea) айырмашылығы, аналықтарында көкірек астында торсы (marsupium) болады. Бұл ұрық қалтасы үлкен, иілгіш оостегиттермен қоршалған, ол периоподтардың тамырлық сегменттерінен созылып, жануардың кеуде жағымен жабылған камераның еденін құрайтын қылшықты қанаттар болып табылады. Осы камерада жұмыртқалар дамиды, көбінесе тікелей даму орын алады. Ішекте алты сегмент бар, оның алғашқы бесеуі плеоподтармен жабдықталған, бірақ аналықтарында олар болмауы немесе жетілмеген болуы мүмкін. Еркектердегі төртінші плеопод басқаларынан ұзын және арнайы репродуктивтік функцияға ие.
Мінез-құлық
Кейбір түрлері - бентостық (теңіз түбінде тіршілік етеді), ал басқалары - пелагикалық (су қабатында тіршілік етеді), бірақ көпшілігі лай немесе құмға жақын, оның үстінде қозғалып немесе қазылып тіршілік етеді. Көптеген теңіз түрлері күндіз бентостық болып тіршілік етеді, бірақ түнде теңіз түбінен шығып планктонға айналады. Қозғалыс көбінесе жүзу арқылы жүзеге асады, бұл үшін плеоподтар пайдаланылады. Кейбір мизидтер балдырлар мен теңіз шөптері арасында тіршілік етеді, ал кейбіреулері жалғыз, ал көбісі тығыз топтар құрайды. Мизидтер шортан мен камбала сияқты балықтардың рационының маңызды бөлігін құрайды. Mysidium integrum түрі ұзын жүзбелі қыз балықпен симбиоздық қарым-қатынаста болады, креветка балықтың жейтін балдыр шаруашылықтарына қоректік заттармен қамтамасыз етеді, ал балық хищниктерден қорғайды. Көптеген мизидтер барлық жейтін жануарлар болып табылады, олар балдырлармен, шөплеулермен және зоопланктонмен қоректенеді. Сондай-ақ, өлі тіндерді жеу және каннибализм кең таралған, ересектер кейде марсупиумнан шыққаннан кейін жас ұрпақтарымен қоректенеді. Мизидтердің жыныстық жағынан жетілу жасы су температурасы мен тамаққа қолжетімділікке байланысты. Жас ұрпақтар одан кейін босатылады, олардың саны көбінесе аз болса да, ересек мизидтердің қысқа репродуктивтік циклының арқасында жаңа ұрпақ әр төрт-жеті күнде пайда болуы мүмкін.
Қолданылуы
Мизидтердің кейбір түрлерін зертханада кең көлемде өсіру оңай, себебі олар жоғары бейімделгіштікке ие және кең ауқымды жағдайларға төзімді. Олардың өнімділігі төмен болғанымен, олардың репродуктивтік циклы қысқа, яғни олар көп мөлшерде тез көбейе алады. Ағынмен жүйелерде жас мизидтер ересек жеміс ағаштарынан үнемі бөліп алынады, бұл жемістікке байланысты өлімді азайту үшін жасалады. Олардың жоғары белок және май құрамы оларды жас артемияға (әсіресе жас теңіз жылқылары сияқты күтімі қиын түрлерге) және басқа да ұсақ жануарларға берілетін байытылған артемияның жақсы баламасы етеді.