Кіріспе

1943 жылы Сицилия бұғазы арқылы Италияға жасалған одақтас әскерлердің десант шабуылы.

«Бейтаун» операциясы – 1943 жылдың 3 қыркүйегінде Италияның материгіне одақтас әскерлердің десанттық қондырған операциясы. Бұл операция Италияға одақтас әскерлердің басып кіруінің және Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Италия кампаниясының бір бөлігі болды.

Жоспарлау

Шабуыл генерал-лейтенант Майлз С. Демпсидің британдық XIII корпусы тарапынан жасалды, оның құрамында 1-ші канадалық жаяу әскер дивизиясы (генерал-майор Гай Саймондс) және британдық 5-ші жаяу әскер дивизиясы (генерал-майор Жерард С. Бакналл) болды. XIII корпус британдық Сегізінші армияның бөлігі болды, оған генерал сэр Бернард Монтгомери басшылық етті. XIII корпус Мессина боғазы арқылы Сицилиядан Реджио ди Калабрияға өтті, Сицилиядан ауыр артиллериялық оқ жауынымен және Сицилиядағы әуеайлақтарынан жұмыс істейтін Desert Air Force әуе қорғауымен қамтамасыз етілді. Мақсаты – аймақтағы неміс күштерін байлап, Италияның «басы»нда одақтастардың алғы шебін құру болды. Монтгомери Бейтаун операциясының тиімсіздігіне қарсылық білдірді, «Аваланша» операциясына басымдық беруді қалаған, бірақ бұйрықтарды орындап, оны жүзеге асыруға дайын болды. Дегенмен, маңызды десанттық кемелер мен теңіз күштері «Аваланша» операциясына ауыстырылғанда ол қайтадан наразылық білдірді. Неміс командирі генерал-фельдмаршал Альберт Кесселринг және оның штабы Калабрияға түсуді одақтастардың басты шабуылы деп санамады, олар оны Салернода, немесе Неапольдің солтүстігінде, тіпті Римге жақын жерде күтті. Сондықтан ол генерал дер Панцертруп Траготт Херрдің LXXVI танк корпусына, генерал-оберст Генрих фон Вьеттингофф басқаратын неміс 10-шы армиясының бір бөлігіне, Сегізінші армиямен қақтығыстан бас тартып, көпірлер мен басқа да инфрақұрылымды жою арқылы оларды тежеуге бұйрық берді. Италияның ең оңтүстік нүктесінде бір неміс полкі Италияның 211-ші жағалау дивизиясын қолдау үшін қалды.

Атқару

Монтгомеридің ескертулері дұрыс екені дәлелденді: неміс әскерлері шайқасқа түсуден бас тартты, ал Сегізінші армия оларды тоқтата алмады. Одақтың алға жылжуына ең басты кедергі – жер бедері мен немістер жасаған жарылыстар болды. Десантқа қарсылық өте әлсіз болды, себебі аймақтағы неміс әскерлері тез арада солтүстікке шегінді. Аспаромонте тау массивінде қарсылық көрсетілді, бірақ 8 қыркүйекте 1943 жылы олар жеңіліске ұшырады. Шайқас барысында канадалықтар алты сарбазды өлтіріп, 57-ін тұтқынға алды, ал екі офицер қаза тапты.

Салдары

Бейтаун операциясынан кейін британдық 1-ші әуедесант дивизиясының (генерал-майор Джордж Хопкинсон) қатысуымен Slapstick операциясы және генерал-лейтенант Марк Кларктың АҚШ 5-ші армиясының бөлімдерінің Салерноға негізгі шабуылы – Аваланша операциясы жүргізілді. Екі операция да 9 қыркүйекте, Италияның бір күн бұрын капитуляциялауынан кейін өтті. Капитуляция туралы келісім 3 қыркүйекте жасалған, бірақ 8 қыркүйекке дейін жарияланбады және Бейтаун операциясына тікелей әсер етпеді.