Оңтүстік құйрықты кит дельфині (Lissodelphis peronii) – Оңтүстік жартышарда кездесетін, жұқа денелі кит. Дорсалды қанаты жоқ, ерекше түсімен ерекшеленеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Оңтүстік оңтүстік кит дельфині (Lissodelphis peronii) – Оңтүстік жарты шардың салқын суларында кездесетін шағын және нәзік денелі киттердің бір түрі. Ол оңтүстік кит дельфинінің (Lissodelphis туысы) екі түрінің бірі. Бұл туыстың ерекшелігі – арқа қанатының болмауы. Екінші түрі – Солтүстік оңтүстік кит дельфині (Lissodelphis borealis) – Солтүстік жарты шардың терең мұхиттарында кездеседі және Оңтүстік оңтүстік кит дельфинінен өзгеше пигментацияға ие.
The southern right whale dolphin (Lissodelphis peronii) is a small and slender species of cetacean, found in cool waters of the Southern Hemisphere. It is one of two species of right whale dolphin (genus Lissodelphis). This genus is characterized by the lack of a dorsal fin. The other species, the northern right whale dolphin (Lissodelphis borealis), is found in deep oceans of the Northern Hemisphere and has a different pigmentation pattern than the southern right whale dolphin.
Таксономия
Бұл түрді алғаш рет Бернард Жермен де Ласепед 1804 жылы сипаттаған. Оңтүстік оң кит дельфиндері мен солтүстік оң кит дельфиндері – Лиссодельфис туысының жалғыз өкілдері, оның атауы грек тілінен шыққан, «лиссо» – тегіс, ал «дельфис» – дельфин деген мағынаны білдіреді. Жақындағы жіктемелерге сәйкес, Лиссодельфис – Delphinidae, яғни мұхит дельфиндері тұқымдасына жатады. Бұл екі түрдің жарамдылығына қатысты күмәндер болғанымен, көптеген авторлар оларды жеке түрлер ретінде сақтап қалуды қолдайды. Денесінің қара арқалық бөлігі мен ақ ішкі бөлігі арасында анық шегініс сызығы жүреді, ол құйрық сабасынан басталып алға қарай созылады, қанат кіретін жерге дейін төмен түседі, содан кейін көздің астынан өтіп, дем тесігі мен мұрын қыры арасындағы дөңгелек бөлікке дейін жоғары көтеріледі. Аномальды пигментацияның кең таралғандығы байқалды, толығымен ақ және меланистік (толығымен қара) жекелеген особдар тіркелген. 1998 жылы оңтүстік оң кит дельфині мен қара дельфин (Lagenorhynchus obscurus) арасындағы гибридтік түрге ұқсас особь байқалды және 2002 жылы сипатталды. Бұл жануар екі түрдің аралық морфологиялық ерекшеліктерін көрсетті. Байқау көрсеткішінің өте төмен болуы, көбінесе, үлгі алу жұмыстарының жеткіліксіздігімен және жануарларды теңіздік ортада анықтаудағы қиындықтармен байланысты.
The species was first published by Bernard Germain de Lacépède in 1804. The southern right whale dolphins together with the northern right whale dolphins are the only members of the genus Lissodelphis, which name is derived from the Greek, with lisso meaning smooth, and delphis meaning dolphin. Recent classifications have placed Lissodelphis within the Delphinidae, the oceanic dolphin family of cetaceans. Although some doubts remain on the validity of these two species, most authors currently retain them as separate species. A sharp dividing line separates the black dorsal part from the white ventral part of the body, running from the tail stock forward, dipping down to the flipper insertion and sweeping back up, below the eyes, to cross the melon between the blowhole and snout crease. More extensive anomalous pigmentation has been observed, with records of pure all white individuals, as well as melanistic (all black) individuals. In 1998, a potential hybrid of a southern right whale dolphin and a dusky dolphin (Lagenorhynchus obscurus) was observed and subsequently described in 2002. This animal showed intermediate morphological features between the two species. The very low sighting rate is most likely caused by a lack of sampling effort and due to the difficulties of sighting the animals in their offshore habitat.
Тарату
Оңтүстік оң кит дельфиндері Оңтүстік жарты шарда кең таралған, әдетте 30°О және 65°О аралығындағы салқын және қоңыржай суларда, сондай-ақ Антарктикаға жақын суларда кездеседі. Алдын ала жүргізілген кеме зерттеулері, жағаға шығып қалған және балық аулау деректері оңтүстік оң кит дельфиндерінің Чилидің солтүстігіндегі ең көп кездесетін киттердің бірі болуы мүмкін екенін көрсетеді. Олардың таралған аймағы 40°О-тан солтүстікке қарай және Чилидің оңтүстік жағалауына дейін созылады. Бұл халықтың бір бөлігі оңтүстік қысында және көктемінде солтүстікке қарай көшіп барады деп саналады, осы кезде суық Гумбольдт ағысының жағалаулық бөлігі мен салқын жағалаулық көтерілісі ең күшті болады. 2018 жылы Чилидегі Магеллан бұғазының батыс бөлігінде екі топ дельфиндер байқалды. Олардың Магеллан бұғазына қай жолмен және неліктен кіргені белгісіз болды, бірақ бұл бұл шалғын аймақта оңтүстік оң кит дельфиндерін тірі күйінде байқаған алғашқы жағдай еді. 40°О-тан оңтүстікке қарайғы сыртқы арналарда және Бигл каналында жалғыз жағаға шығып қалған дельфиндер туралы бірнеше хабарламалар олардың жағалаудағы шалғын арна жүйелерінде де кездесетінін көрсетті. Олардың осы каналдарға кездейсоқ түрде немесе денсаулығының нашарлауына байланысты кіргені мүмкін деген болжам бар. Сондай-ақ, Огнен мүхиты маңында және Голфо Нуэвода, 1992 жылғы жазда үш оңтүстік оң кит дельфині бір рет байқалған.
Southern right whale dolphins have a circumpolar distribution across the Southern Hemisphere, generally occurring in cool temperate to Sub Antarctic waters between 30°S and 65°S. Preliminary boat surveys and stranding and fishery records suggest that southern right whale dolphins may be one of the most common species of cetacean in northern Chile. The range extends until offshore north of 40°S and off the southern coast of Chile and it has been suggested that at least a part of this Chilean population migrates northbound in the austral winter and spring, when the coastal component of the cold Humboldt Current and cool coastal upwelling are strongest. In 2018, two groups were sighted in the western area of the Strait of Magellan in Chile. It was unclear through which route and why they entered the Magellan Strait but these were the first sightings of live southern right whales dolphins in this shallow area. A few reports of solitary stranded specimens in exterior channels south of 40°S and the Beagle Channel have also shown their occurrence inside shallow channel systems. It has been hypothesized they may enter these channels accidentally or because of poor health. as well as off Tierra del Fuego. and in Golfo Nuevo, where three southern right whale dolphins were observed once during the summer of 1992.
Австралия
Бұл түр 1802 жылдан бері Австралия суларында кездеседі, бірақ содан бері аз ғана нақты тіркелген деректер бар. Олар Австралияның оңтүстік континенттік жағалауында, соның ішінде Тасманияның оңтүстігі мен оңтүстік-батысында, Ұлы Австралия шығанағында және Австралияның оңтүстік-батыс жағалауында табылған. 1910 жылдың 20 қазанында 42°51S, 153°56E координаталарында, Австралиядан шамамен 460 км шығысқа қарай, Тасман теңізінде бір жұп байқалған. Австралия суларында жағаға шығып қалған бірнеше жеке даналар тіркелген.
The species has been observed in Australian waters since 1802, although only few actual records exist since then. They are found off southern continental Australia including sightings south and southwestward of Tasmania, in the Great Australian Bight and off south western Australia. One pair was sighted on the 20th of October 1910 at 42°51S, 153°56E, approximately 460 km to the east of Australia, in the Tasman Sea. Few stranded individuals have been documented in Australian waters.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландия суларында осы түрдің ең алғашқы тіркелген жазбаларының бірі Terra Nova экспедициясы кезінде жасалды, онда жұп Nugget Point Lighthouse-тан, Оңтүстік аралдан батыс-оңтүстік-батысқа қарай 145 км қашықтықта, 47°04'S, 171°33'E координаталарында байқалды. Одан бері елдің айналасында бірнеше жағалауға шығу оқиғалары болды, оның ішінде 1970 және 1981 жылдар аралығында жеті жағдай тіркелді. Соңғы кезде 2020 жылдың сәуір айында Солтүстік аралдағы Махиа жағажайында бір жануардың жағалауға шығуы тіркелді, ол Conservation Department қызметкерлерімен өлтірілді. Жаңа Зеландиядағы жағалауға шығудың ең солтүстік тіркелген жағдайы 1979 жылдың қараша айында Уханакиде (Whananaki) байқалған, шамамен 200 см ұзындықтағы еркек болды (35°31’S, 174°28’), Нортленд аймағында, бірақ 1-ден 10-ға дейінгі шағын топтар да хабарланды. Дегенмен, олар әдетте 100-200 жеке тұлғадан тұратын топтарда өмір сүреді. Кейде басқа киттермен байланыста болатын, жай ғана бірнеше жануардан тұратын топтар да байқалды. Атлантиканың оңтүстігінде қарапайым дельфиндермен (Lagenorhynchus obscurus) аралас топтар жиі кездеседі және кейде Жаңа Зеландияда да хабарланды. Чилиде қарапайым дельфиндермен (Delphinus delphis) байланыстар туралы мәліметтер бар. Олардың қозғалысы өте әдемі, көбінесе судан үнемі секіріп шығады. Баяу жүзгенде, олар тыныс алу үшін бетке шығарда, бас және арқаның кішкентай бөлігін ғана көрсетеді. Жоғары жылдамдықпен жүзгенде, олар (1) су бетінің астында жүзіп, тыныс алу үшін қысқа ғана уақытқа шығып, қайтадан суға батып кетеді немесе (2) су бетінде жылдам жүзіп, су бетінен үлкен қашықтықты қамтитын төмен бұрышта секіріп шығады. Секіру, құрсақпен суға түсу, бүйірімен соққы беру және құйрықпен суды шапалақтау (су бетінде құйрықпен соққы беру) сияқты мінез-құлықтар байқалды. Чили мен Жаңа Зеландиядан алынған жануарлардың асқазан мазмұнын салыстыру арқылы түрлердің тамақтануындағы географиялық айырмашылықтар анықталды. Перу жағалауындағы дрейфтік торларда осы түрдің кездейсоқ ұсталу жағдайлары да болды. Оңтүстік Австралияның жағалауындағы мұхиттарда оңтүстік оңтүстік кит дельфиндерінің көптеп ұсталуы желкендік торлармен және ұзын сымдармен аулау арқылы тіркелді. 2016 жылғы Оңтүстік Африка, Лесото және Свазиленд сүтқоректілерінің аймақтық қызыл тізімі осы түрді ең аз қорғауға алынуға жатқызды. Жаңа Зеландияның қауіп-қатер жіктелу жүйесінде бұл түр жергілікті деңгейде деректер жеткіліксіз деп саналады. Оңтүстік оңтүстік кит дельфиндері жойылып бара жатқан жануарлар түрлерінің халықаралық саудасы туралы конвенцияның (CITES) II қосымшасына енгізілген және бұл түр Халықаралық кит аулау комиссиясының (IWC) ережелеріне бағынады. Оңтүстік Африкада бұл түрді теңіздегі тірі ресурстар туралы заң (No. 18 of 1998) қорғайды, сондай-ақ Тынық мұхит аралдары аймағындағы киттер мен олардың тіршілік ету орындарын сақтау жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандум (Pacific Cetaceans MoU) қолданылады. Австралиялық кит қорығында барлық киттер, соның ішінде оңтүстік оңтүстік кит дельфиндері, қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңмен (EPBC Act) қорғалады. Қорыққа Австралияның үш теңіздік шақырымдық мемлекеттік суларының шекарасынан бастап Австралияның эксклюзивті экономикалық аймағының шекарасына дейінгі (200 теңіздік шақырымға дейін және кейбір жерлерде одан да көп) барлық сулары кіреді. Бұл түр сонымен қатар Үнді мұхиты қорығында және Оңтүстік мұхиты қорығында қорғалады. Бұл түр заңнамада қамтылғанмен, оның ареалындағы барлық аймақтарда арнайы сақтау шаралары анықталған жоқ, себебі осы шараларды құру үшін жеткілікті деректер әлі де жетіспейді.
One of the earliest records of this species in New Zealand waters was during the Terra Nova Expedition, when a pair was sighted approximately 145 km west south west of Nugget Point Lighthouse, South Island at 47°04'S, 171°33'E. Southern right whale dolphins have been observed at sea to the southeast of New Zealand Since then there have been a number of strandings around the country, including seven events between 1970 and 1981 More recently a stranding of a single animal occurred at Mahia Beach, North Island in April 2020 which was euthanised by the Department of Conservation. The northernmost record of a stranding in New Zealand was of a ~200 cm long male at Whananaki (35° 31’S, 174° 28’), Northland, in November 1979. although small groups of one to 10 have also been reported. however, they typically live in groups of 100 200 individuals. Pods of just a few animals have also been observed, often associated with other cetacean species. Mixed groups with Dusky dolphins (Lagenorhynchus obscurus) appear common in the southern Atlantic and have occasionally been reported in New Zealand, They have been observed to intermix freely with pilot whales (Globicephala spp.) and in Chile, associations with common dolphins (Delphinus delphis) have been reported. Their movement is very graceful and they often move by leaping out of the water continuously. When they swim slowly, they expose only a small area of the head and back while surfacing to breath. When travelling at higher speeds they have been observed to either (1) swim just below the surface, surfacing briefly to breath and then submerge or (2) swim rapidly at the surface, performing low angle leaps covering much surface distance. Breaching, belly flopping, side slapping, and lob tailing (slapping the flukes on the water surface) have been witnessed. Geographical variability in prey species has been observed by comparing stomach contents of animals from central Chile and New Zealand. and to a lesser extent, the species has also been incidentally caught in driftnets along the coast of Peru. Large numbers of southern right whale dolphins are sometimes taken by gillnetting and longline fishing in oceans off the southern coast of Australia. The 2016 Regional Red List of Mammals of South Africa, Lesotho and Swaziland also classified the species as Least Concern Under the New Zealand Threat Classification System this species is listed locally as Data Deficient. Southern right whale dolphins are listed in Appendix II of the Convention on International Trade in Endangered Species (CITES) and the species is subject to International Whaling Commission (IWC) regulations. In South Africa, the species is protected by the Marine Living Resources Act (No. 18 of 1998). and the Memorandum of Understanding for the Conservation of Cetaceans and Their Habitats in the Pacific Islands Region (Pacific Cetaceans MoU). Within the Australian Whale Sanctuary, all cetaceans, including the southern right whale dolphins are protected under the Environment Protection and Biodiversity Conservation Act (EPBC Act). The Sanctuary includes all Commonwealth waters from the three nautical mile state waters limit out to the boundary of the Australian Exclusive Economic Zone (out to 200 nautical miles and further in some places). The species is also protected within the Indian Ocean Sanctuary and Southern Ocean Sanctuary. Although the species is included in legislation, no specific conservation measures have been identified for this species as throughout its range, there is still a clear deficiency of data to build these measures upon.