Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық классикалық пианист және жазбалар жасаушы (1922–1953)
American classical pianist and recording artist (1922–1953)
Уильям Капелл (20 қыркүйек 1922 – 29 қазан 1953) – американдық пианист және жазбалар жасаушы, Австралиядағы концерттік турнеден оралған коммерциялық ұшақ апатында 31 жасында қаза тапты.
William Kapell (September 20, 1922October 29, 1953) was an American pianist and recording artist, killed at the age of 31 in the crash of a commercial airliner returning from a concert tour in Australia.
Өмірбаян
Уильям Капелл 1922 жылғы 20 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында дүниеге келді және Манхэттеннің Йорквилл ауданының шығыс бөлігінде өсті, онда оның ата-анасы Лексингтон авенюіндегі кітап дүканына иелік етті. Оның әкесі испан-ресейлік еврей тегінен, ал анасы поляк тегінен шыққан. Доротея Андерсон Ла Фоллетт (Честер Ла Фоллетттің әйелі) Капеллмен Үшінші көшедегі музыка мектебінде кездесіп, оның ұстазы болды және оған Батыс 64-ші көшедегі студиясында аптасына бірнеше рет сабақ берді. Кейін Капелл дирижер Леопольд Стоковскийдің бұрынғы әйелі Ольга Самаровпен Джульярд мектебінде оқыды. Капелл он жасында алғашқы байқауын жеңіп алды, жүлде ретінде пианист Хосе Итурбимен бірге түскі асқа ие болды. 1941 жылы ол Филадельфия оркестрінің жастар байқауын және беделді Наумбург сыйлығын жеңіп алды. Келесі жылы Уолтер В. Наумбург қоры 19 жасар пианистің Нью-Йорктегі дебютін демеушілік етті, бұл концертте ол 30 жасқа дейінгі музыканттың жылдың үздік концерті үшін қалалық залының сыйлығын жеңіп алды. Ол дереу RCA Victor компаниясымен эксклюзивті жазбаларға келісімшартқа қол қойды. Соңында ол осы туындымен тығыз байланысты болды, кейбір айналымдарда оны «Хачатурян Капелл» деп атады. Капелдің тартымды сыртқы келбеті мен қара шашы, оның ойнау өнері мен тамаша техникалық қабілеттерімен қатар, оны көпшілікке сүйікті етіп көрсетті. 1948 жылғы 18 мамырда ол Ребекка Анна Лу Мелсонға үйленді, олардың екі баласы болды. Ол өзі де жақсы пианист болды, себебі ол Владимир Горовицтің ұстазы болған Сергей Тарновскийдің шәкірті болған. Бастапқыда Капеллді техникалық қиын репертуарды орындайтын музыкант ретінде қарастыруға бейімділік болды. Оның техникасы ерекше болғанымен, ол терең және жан-жақты музыкант болды және ол жаман немесе ұқыпсыз музыка жасау деп санайтын нәрсеге шыдамсыздықпен қарады. Оның репертуары өте алуан түрлі болды, ол Дж. С. Бахтан Аарон Копландқа дейінгі шығармаларды қамтыды, Копланд оның фортепианолық сонатасын орындауын осылай жоғары бағалап, пианистің қазасы кезінде оның үшін жаңа туынды жазып жатқан болатын. Капелл күніне сегіз сағатқа дейін жаттықты.
William Kapell was born in New York City on September 20, 1922, and grew up in the eastside neighborhood of Yorkville, Manhattan, where his parents owned a Lexington Avenue bookstore. His father was of Spanish Russian Jewish ancestry and his mother of Polish descent. Dorothea Anderson La Follette (the wife of Chester La Follette) met Kapell at the Third Street Music School and became his teacher, giving him lessons several times a week at her studio on West 64th Street. Kapell later studied with Olga Samaroff, former wife of conductor Leopold Stokowski, at the Juilliard School. Kapell won his first competition at the age of ten and received as a prize a turkey dinner with the pianist José Iturbi. In 1941, he won the Philadelphia Orchestra's youth competition as well as the prestigious Naumburg Award. The following year, the Walter W. Naumburg Foundation sponsored the 19 year old pianist's New York début, a recital which won him the Town Hall Award for the year's outstanding concert by a musician under 30. He was immediately signed to an exclusive recording contract with RCA Victor. Eventually, he became so associated with the work that he was referred to in some circles as "Khachaturian Kapell." Besides his exciting pianism and stupendous technical gifts, Kapell's attractive appearance and mop of black hair helped make him a favorite with the public. On May 18, 1948, he married Rebecca Anna Lou Melson, with whom he had two children. She was a fine pianist herself, having been a student of Sergei Tarnowsky, the teacher of Vladimir Horowitz. Early on, there was a tendency to typecast Kapell as a performer of technically difficult repertoire. While his technique was exceptional, he was a deep and versatile musician, and was memorably impatient with what he considered shallow or sloppy music making. His own repertoire was very diverse, encompassing works from J. S. Bach to Aaron Copland, who so admired Kapell's performances of his Piano Sonata that he was writing a new work for him at the time of the pianist's death. Kapell practiced up to eight hours a day,
Өлім және соңынан
Капелл өзінің Австралиядағы гастрольдік турнесінің соңғы концертін 1953 жылғы 22 қазанда Виктория штатының Джилонг қаласында өткізді. Концерттен кейін бірнеше күн өткен соң ол АҚШ-қа қайтатын рейске отырып, Маскот әуежайында журналистерге кейбір австралиялық сыншылардың кескілеген пікірлеріне байланысты Австралияға ешқашан қайта оралмайтынын мәлімдеді. Ол BCPA 304 рейсінде болды, 1953 жылғы 29 қазанда таңертең ұшақ тұманға түсіп, ағаштардың басына тиіп, Сан-Франциско әуежайынан оңтүстікке қарай Кингс-Маунтинге құлады. Борттағы барлық адам қаза тапты. Оның досы, радиохабаршы Алистер Кук, 1953 жылғы 30 қазанда «Америкадан хат» бағдарламасында Капеллдің қазасын жариялады. 2 қарашада Капеллдің жерлеу рәсімі Нью-Йорктегі Стивен Уайз еркін синагогасында өтті, содан кейін Фермингдейлге жақын орналасқан Арарат тауындағы зиратта жерленді. Әйгілі музыкант Исаак Стерн Уильям Капелл атындағы ескерткіш қорды құрып, АҚШ-қа белгілі музыканттарды шақыру үшін пайдаланды. 1955 жылы Стерннің көп жылдық досы, австралиялық скрипкашы Эрнест Льюэллин алғашқы марапатты иеленді. Капеллдің ойнауына деген қызығушылық оның қазасынан бері ондаған жылдар бойы сақталды. Юджин Истомин, Гэри Граффман, Леон Флейшер және Ван Клиберн сияқты пианистер көптеген өнерпаздар Капеллдің ықпалын мойындады. Флейшер Капеллді «осы елде туған ең ұлы пианисттік талант» деп атады. Капеллдің жесірі Анна Лу Дехавенон (1926–2012) Нью-Йорктегі тұрғын үйсіздік мәселесі бойынша сарапшы болып жұмыс істеді, ол өзінің жеке тәжірибесінің нәтижесінде кенеттен табысы жоқ жалғыз анаға айналғанын айтты. Өмірінің соңына дейін ол күйеуінің жазбаларын жұртшылыққа жеткізу үшін күш салды. Капеллдің мұрагерлері BCPA, Qantas (1954 жылы BCPA-ны сатып алған) және BOAC (Капеллге билет сатқан деген айыппен) компанияларын сотқа берді.
Kapell played the final concert of his Australian tour in Geelong, Victoria, on October 22, 1953, a recital which included a performance of Chopin's "Funeral March" Sonata. Days after the concert, he set off on his return flight to the United States, telling reporters at Mascot Airport he would never return to Australia because of the harsh comments from some Australian critics. He was aboard BCPA Flight 304 when on the morning of October 29, 1953, the plane, descending to land in fog, struck the treetops and crashed on Kings Mountain, south of the San Francisco airport. Everyone on board died. His friend, broadcaster Alistair Cooke, covered Kapell's death in his Letter from America on October 30, 1953. On November 2, Kapell's funeral took place at the Stephen Wise Free Synagogue in New York; interment followed at the Mount Ararat Cemetery near Farmingdale, New York. Famed musician Isaac Stern set up the William Kapell Memorial Fund to bring notable musicians to the United States for wider experience. The Australian violinist Ernest Llewellyn, a long time friend of Stern's, was the inaugural recipient in 1955. The fascination with Kapell's playing has continued in the decades since his death. Pianists including Eugene Istomin, Gary Graffman, Leon Fleisher and Van Cliburn, and many others have acknowledged Kapell's influence. Fleisher stated that Kapell was "the greatest pianistic talent that this country has ever produced". Kapell's widow, Anna Lou Dehavenon (1926–2012), undertook a career as an expert on homelessness in New York in part as a result, she said, of her own experience of suddenly becoming a single mother with no income. For the rest of her life she worked to keep her late husband's recordings before the public. Kapell's estate sued BCPA, Qantas (which had taken over BCPA in 1954), and BOAC (which was alleged to have sold Kapell the ticket).
Жазбалар
1944 жылы Капелл RCA Victor компаниясымен эксклюзивті жазба жасау шартына қол қойды. Оның көптеген жазбалары бастапқыда 78 айналымдық пластинкалар түрінде шығарылды. Кейбіреулері LP форматында жарық көрді, бірақ 1960 жылға қарай Капеллдің барлық коммерциялық жазбалары қолжетімсіз болды. 1962 жылы RCA Victor Хачатурянның фортепиано концертін Каппелл/Кусевицкий орындауында қайта шығарды. Бетховеннің фортепиано концерті №2 және Прокофьевтің фортепиано концерті №3 1970 жылы RCA Victrola лейблімен қайта жарық көрді. Он жылдар бойы Капеллдің коммерциялық RCA Victor жазбаларының пираттық көшірмелері мен «тікелей эфирдегі» орындауларының лицензияланбаған жазбалары коллекционерлер арасында тарады. 1980 жылдары RCA Victor Капеллдің жазбаларынан екі компакт-диск шығарды, олардың ішінде Хачатурян мен Прокофьевтің үшінші фортепиано концерттері және Шопеннің барлық шығармаларынан тұратын диск болды. 1998 жылы RCA Victor шығарған 9 дискіден тұратын жинақта Капеллдің толыққанды авторлық жазбалары, соның ішінде Шопеннің мазуркалары мен сонаталарын орындауы, сондай-ақ Рахманинов, Прокофьев және Хачатурянның концерттері кірді. Бұған қоса, көптеген сирек кездесетін туындылар да бар, олардың кейбіреулері алғаш рет жарық көрді, мысалы Шостаковичтің прелюдиялары, Скарлаттидің сонаталары және Копландтың фортепианолық сонатасы. Бұл жинақ дүние жүзінде үлкен сұранысқа ие болды және Капеллдің туындыларын жаңа тыңдарманға жеткізді. VAI 1027 Рахманиновтың фортепиано концерті №3 және Хачатурянның фортепиано концертінің радиожазбаларын қамтиды. Arbiter 108 Бетховеннің фортепиано концерті №3 және Шостаковичтің №1 концертінің бір бөлігін ұсынады, сонымен қатар Мусоргскийдің «Көрмедегі суреттері» де бар, ол RCA Victor жинағында және VAI 1048-де де кездеседі, соңғысы 1953 жылдың 21 шілдесінде Австралияда өткен концерттен алынған. 2004 жылы Уильям Капеллдің соңғы Австралиялық гастролі кезінде жасалған бірқатар радиожазбалар оның отбасына қайтарылды. RCA Victor осы жазбаларды 2008 жылы «Kapell Rediscovered» деген атпен шығарды. Оларға бұрын белгілі болмаған «God Save the Queen», Дебюссидің «Suite bergamasque», Шопеннің баркароласы, Op. 60, және Шерцо №1, ми-минор, Op. 20, сондай-ақ Прокофьевтің №7 сонатасы, Op. 83 кірді. 2013 жылы RCA Капеллдің толық жазбаларынан тұратын 11 дискіден тұратын жаңа жинақты шығарды, оның ішінде соңғы Австралиялық турнеден алынған радиожазбалар да бар.
In 1944, Kapell signed an exclusive recording contract with RCA Victor. Many of his recordings were originally issued as 78RPM records. Some were issued on LP, but by 1960, all of Kapell's commercial recordings were out of print. In 1962, RCA Victor reissued the Kappell/Koussevitzky recording of the Khachaturian Piano Concerto. Beethoven's Piano Concerto No. 2 and Prokofiev's Piano Concerto No. 3 were reissued on the RCA Victrola label in 1970. For decades, pirated copies of the Kappell's commercial RCA Victor recordings and unlicensed recordings of "live" performances circulated among collectors. In the 1980s, RCA Victor issued two compact discs of Kapell's recordings, including the Khatchaturian and Prokofiev Third Piano Concertos, and an all Chopin disc. A 9 CD set released by RCA Victor in 1998 contains Kapell's complete authorized recordings, including renditions of Chopin's mazurkas and sonatas as well as concertos by Rachmaninoff, Prokofiev, and Khatchaturian. It also has many lesser known items, some of them first releases, including Shostakovich preludes, Scarlatti sonatas, and the Copland Piano Sonata. The set sold remarkably well throughout the world and brought Kapell's work to a new audience. VAI 1027 contains broadcast recordings of the Rachmaninoff Piano Concerto No. 3 and the Khatchaturian Piano Concerto. Arbiter 108 features part of the Beethoven Piano Concerto No. 3 and the Shostakovich Concerto No. 1, and it includes Mussorgsky's Pictures at an Exhibition, which also appears in the RCA Victor set, as well as on VAI 1048, the last from an Australian recital of July 21, 1953. In 2004, a number of broadcast recordings made during William Kapell's last Australian tour were returned to his family. RCA Victor issued these recordings in 2008 under the title Kapell Rediscovered. Included are several previously unknown performances of "God Save the Queen", Debussy's Suite bergamasque, Chopin's Barcarolle, Op. 60, and Scherzo No. 1 in B minor, Op. 20, and Prokofiev's Sonata No. 7, Op. 83. In 2013, RCA issued a new 11 CD set of Kappell's complete recordings, including the broadcast recordings from the final Australian tour.