Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық белсенді (1942–1996)
American activist (1942–1996)
Марио Савио (8 желтоқсан 1942 – 6 қараша 1996) – американдық белсенді және Берклидегі сөз бостандығы қозғалысының маңызды мүшесі. Ол ең әйгілісі құмарлықпен айтылған сөздерімен, әсіресе 1964 жылғы 2 желтоқсанда Калифорния университетінің Берклидегі Спраул-холлда жасаған «Дөңгелектерге денелер» деген сөздерімен танымал. Савио 1960-шы жылдардың қарсы мәдениет қозғалысының бастапқы кезеңінің символы ретінде тарихи маңызға ие болып қала береді.
Mario Savio (December 8, 1942 – November 6, 1996) was an American activist and a key member of the Berkeley Free Speech Movement. He is most famous for his passionate speeches, especially the "Bodies Upon the Gears" address given at Sproul Hall, University of California, Berkeley on December 2, 1964. Savio remains historically relevant as an icon of the earliest phase of the 1960s counterculture movement.
Ерте өмір
Савио Нью-Йорк қаласында Сицилиядан келген итальян-американдық әкесінен туған, ол ресторан жабдықтарын жобалап және өндірген. Савионың анасы да итальян тегінен (Венетодан), бірақ АҚШ-та туған және бөлшек саудада сатушы болып жұмыс істеген. Оның екі ата-анасы да берілген католиктер болған, ал Савио кіндік шеше болуды жоспарлаған. 1960 жылы Квинс қаласындағы Мартин Ван Бюрен орта мектебін сыныбындағы үздік бітіруші ретінде аяқтады. Манхэттен колледжін толық стипендиямен бітірді, сондай-ақ Куинс колледжінде де оқыды. 1964 жылдың наурыз айында Сан-Франциско қонақ үй қауымдастығының қара нәсілділерді жұмысқа алудан бас тартуына қарсы наразылық көрсетіп тұтқындалды. Ол 167 басқа наразымен бірге заңсыз кіруге айыпталды. Түрмеде тұрғанда, камераласы оған сол жазда Миссисипиге Азаматтық құқықтар жобасына көмектесуге бара жатысып-жоқпа сұрады. Сонымен қатар, ол Миссисипи штатының Маккомб қаласындағы қара балаларға арналған бостандық мектебінде сабақ берді. Бір шабуылшы табылғаннан кейін, оған жеңіл қылмыс жасады деген айып тағылып, 50 доллар айып салынды. Савио Миссисипиден Берклиге оралғаннан кейін Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетіне ақша жинауды көздеді, бірақ университет барлық саяси қызмет пен қаржы жинауға тыйым салғанын білді. Савионың Беркли кампусындағы наразылыққа қатысуы 1964 жылдың 1 қазанында, бұрынғы аспирант Джек Вайнбергтің Нәсілдік теңдік конгресі (CORE) үшін үстел жайып отырғанынан басталды. Вайнберг жеке куәлігін көрсетуден бас тартқаннан кейін тұтқындалды. Университет полициясы оны полицей машинасына отырғызғанда, айналасындағы біреу «Егер отырсақ, бәріміз жақсы көреміз» деп айғайлады. Полицей машинасының алдында және артында отырған адамдар «отырыңдар» деген шақыруды естігенде, машина алаңда қалып қойды. Савио, 32 сағаттық отырыс кезінде басқалармен бірге аяқ киімін шешіп, машинаның үстіне шығып, көпшілікті дүрліктірген сөздер айтты. Көпшілік солай істеді. Осыдан кейін Савио жаңадан құрылған Сөз бостандығы қозғалысының жетекшісіне айналды. Келіссөздер жағдайды өзгерте алмады, сондықтан 2 желтоқсанда Спраул Холлда тікелей әрекеттер басталды. Сол жерде Савио өзінің «Дөңгелектердегі денелер» атты ең танымал сөйлеуін 4000 адамның алдында жасады. Сол күні ол 800 адаммен бірге тұтқындалды. 1967 жылы ол Санта-Рита түрмесіне 120 күнге сотталды. Ол журналистерге «Мен қайтадан солай істеймін» деді.
Savio was born in New York City to a Sicilian born Italian American father who designed and manufactured restaurant equipment. Savio's mother was also of Italian ancestry (from Veneto), though born in the US, and worked as a retail salesperson. Both his parents were devout Catholics and, as an altar boy, Savio planned to become a priest. He graduated from Martin Van Buren High School in Queens at the top of his class in 1960. He went to Manhattan College on a full scholarship, and to Queens College. In March 1964, he was arrested while demonstrating against the San Francisco Hotel Association for excluding Black people from non menial jobs. He was charged with trespassing, along with 167 other protesters. While in jail, a cellmate asked if he was heading for Mississippi that summer to help with the Civil Rights project. He also taught at a freedom school for Black children in McComb, Mississippi. Eventually one of the attackers was found, charged with misdemeanor assault and fined $50. When Savio returned to Berkeley after his time in Mississippi, he intended to raise money for the Student Nonviolent Coordinating Committee, but found that the university had banned all political activity and fundraising. Savio's part in the protest on the Berkeley campus started on October 1, 1964, when former graduate student Jack Weinberg was staffing a table for the Congress of Racial Equality (CORE). Weinberg was arrested when he refused to provide identification. The university police had just put him into a police car when someone from the surrounding crowd yelled, "We can all see better if we sit down." Soon those in front of and behind the police car starting sitting as the call "sit down" echoed through the crowd, trapping the car in the plaza. Savio, along with others during the 32 hour sit in, took off his shoes and climbed on top of the car and spoke with words that roused the crowd into a frenzy. and the crowd did exactly that. After this, Savio became the prominent leader of the newly formed Free Speech Movement. Negotiations failed to change the situation; therefore direct action began in Sproul Hall on December 2. There, Savio gave his most famous speech, "Bodies Upon the Gears," in front of 4,000 people. He and 800 others were arrested that day. In 1967, he was sentenced to 120 days at Santa Rita Jail. He told reporters that he "would do it again. "
ФБР бақылауы
1999 жылы БАҚ Савионы ФБР Джек Вайнберг ұсталған полиция машинасына көтерілген сәттен бастап қадағалап отырғанын жариялады. Ол он жылдан астам уақыт бойы бақылауда болды, себебі ол елдегі ең белгілі студенттік көшбасшысы ретінде танымал болған. Оның қауіпті екеніне немесе Коммунистік партиямен байланысы бар екеніне ешқандай дәлел табылған жоқ, бірақ ФБР оның студенттерді қарсылыққа итермелейтінін ойлап, оған назар аудару қажет деп шешті. ФБР-дің Савиоға қатысты тергеуі 1975 жылдың басында, ФБР-дің өкілеттіктерін теріс пайдалануына қатысты тергеу басталғанда аяқталды. Савионың бұрынғы әйелі Сюзан Гольдберг "ФБР-дің оған және Савиоға қатысты тергеуі – ақшаның зыянға жұмсалуы және жеке өмірге қол сұғу" екенін айтты. Ол осыдан кейін көп ұзамай Сан-Франциско мемлекеттік университетінде оқуын жалғастырды. 1984 жылы физика мамандығы бойынша summa cum laude бакалавр дәрежесін алды, ал 1989 жылы магистр дәрежесін аяқтады. Ол өте дарынды студент болды және оның профессоры Оливер Джонс оның құрметіне теорема атады. 1990 жылы Савио мен Холландер он жасар ұлдарымен Калифорния штатының Сонома округіне көшіп, Савио Сонома мемлекеттік университетінде математика, философия және логика пәндерін оқытты. Савио кампуста көбінесе тыныш өмір сүрді, бірақ студенттер студенттік төлемдердің өсуіне қарсылық көрсету үшін онымен бірікті. Бұл Савионың соңғы күресі болды. Савионың жүрек ауруларының тарихы болған және Сонома мемлекеттік университетінің сол кездегі президенті Рубен Армианамен өткізілген ұзақ және қатыгез пікірталас күнінен кейін жүрек талмасы болды.
In 1999, the media revealed that Savio had been tailed by the FBI from the moment that he had climbed onto the police car in which Jack Weinberg was detained. He was followed for more than a decade because he had emerged as the nation's most prominent student leader. There was no evidence that he was a threat or that he had any connection with the Communist Party, but the FBI decided he merited their attention because they thought he could inspire students to rebel. The FBI's Savio investigation finally ended at the beginning of 1975, when an investigation into the FBI's abuse of power began. Savio's ex wife, Suzanne Goldberg, said that the "FBI's investigation of her and Savio [was] a waste of money and an invasion of privacy". He returned to study at San Francisco State University soon thereafter. In 1984, he received a summa cum laude bachelor's degree in physics and earned a master's degree in 1989. He was a brilliant student and his professor, Oliver Johns, named a theorem after him. In 1990, Savio and Hollander moved with their ten year old son to Sonoma County, California, where Savio taught mathematics, philosophy and logic at Sonoma State University. Savio was largely a quiet presence on campus until students rallied with him to protest a rise in student fees. This was Savio's last campus battle. Savio had a history of heart problems and the day following a bitter and extended public debate with Sonoma State University's then president, Ruben Armiñana, Savio had a heart attack.
Мұра
Марио Савио қайтыс болғаннан кейін оның құрметіне Мемориалдық лекция қоры құрылды. MSMLF (Марио Савио мемориалдық лекция қоры) Беркли университетінің кампусында жыл сайын жыл соңында лекция өткізеді. Бұрынғы лекция оқығандар қатарында Говард Цинн, Винона ЛаДьюк, Ланни Гвиньер, Барбара Эренрейх, Арли Рассел Хохшильд, Корнел Вест, Кристофер Хиченс, Адам Хохшильд, Эми Гудман, Молли Ивинс, Джефф Чанг, Том Хейден, Анжела Дэвис, Сеймур Херш, Роберт Ф. Кеннеди, Наоми Клейн, Элизабет Уоррен, Роберт Райх және Ван Джонс бар. Мемориалдық қор сонымен қатар адам құқықтары мен әлеуметтік әділдікке терең берілген, сондай-ақ көшбасшылық қабілеттерімен, шығармашылығымен және адалдығымен көзге түсетін жас белсендіні марапаттау үшін Марио Савио атындағы Жас белсенді сыйлығын тағайындады. 1997 жылы ол ең танымал сөйлеген жері – Спрауль Плазасының баспалдақтары ресми түрде «Марио Савио баспалдақтары» деп аталып, қайта аталды. Савионың әйгілі сөзінен үзінділер көптеген әндерде, телешоуларда және фильмдерде қолданылған. 2011 жылдың 12 наурызында хакерлік топ Anonymous Федералдық резервке, Халықаралық валюта қорына, Халықаралық есеп айырысу банкіне және Дүниежүзілік банкке қарсы «Empire State Rebellion» деп аталған шабуыл туралы хабарлағанда, Савионың сөзінен үзінді енгізілді. 2011 жылдың соңында АҚШ-та «Occupy» қозғалысы басталғаннан бері Савионың сөйлеген сөздері мен оның белсенділігі жиі айтылды. 2012 жылдың 16 қазанында Севастополь қалалық кеңесі қалалық алаңды «Марио Савио еркін сөз алаңы» деп қайта атады. 2012 жылдың 15 қарашасында Сонома мемлекеттік университетінің кампусында «Марио Савио спикерлер бұрышы» ашылды. Салтанатты шарада Линн Холландер Савио тыңдаушыларға: «Осы сөз бостандығы бұрышын сіздер жиі пайдаланып, сенесіздер деген істеріңізді абыроймен және жауапкершілікпен қорғай және ұйымдастырай алатындарыңызға үміттенемін» деді. Марио Савионың бейнематериалдары 1990 жылы түсірілген «Беркли 60-жылдары» атты деректі фильмде кеңінен көрсетілген. Беркли университетіндегі «Сөз бостандығы қозғалысы» кафесі оның есімін мәңгі есте сақтайды.
A Memorial Lecture Fund was set up to honor Mario Savio upon his death. The MSMLF (Mario Savio Memorial Lecture Fund) hosts an annual late year lecture on the University of California, Berkeley campus. Past lecturers include Howard Zinn, Winona LaDuke, Lani Guinier, Barbara Ehrenreich, Arlie Russell Hochschild, Cornel West, Christopher Hitchens, Adam Hochschild, Amy Goodman, Molly Ivins, Jeff Chang, Tom Hayden, Angela Davis, Seymour Hersh, Robert F. Kennedy, Jr., Naomi Klein, Elizabeth Warren, Robert Reich, and Van Jones. The Memorial Fund also set up the Mario Savio Young Activist Award to honor an outstanding young activist with a deep commitment to human rights and social justice and the qualities of leadership ability, creativity, and integrity. In 1997, the steps of Sproul Plaza, from which he had given his most famous speech, were officially renamed the "Mario Savio Steps". Savio's famous speech is sampled in countless songs, television shows, and movies. On March 12, 2011, at the end of an announcement by hacktivist group Anonymous of an attack, called the Empire State Rebellion, on the Federal Reserve, the International Monetary Fund, the Bank of International Settlements and the World Bank, an excerpt of Savio's speech was included. Since the onset of the Occupy movement in the United States in late 2011, Savio's speech and his activism have been cited many times. On October 16, 2012, the Sebastopol City Council rededicated the Downtown Plaza as the "Mario Savio Free Speech Plaza". On November 15, 2012, the "Mario Savio Speakers' Corner" was dedicated on the campus of Sonoma State University. At the ceremony, Lynne Hollander Savio told the audience, "I hope you will use this free speech corner often, to advocate and organize with dignity and responsibility for the causes you believe in." Footage of Mario Savio is prominently featured in the 1990 documentary film Berkeley in the Sixties. The Free Speech Movement Cafe on the Berkeley campus honors him.