Кіріспе
Texas Instruments компаниясы шығарған графикалық калькуляторлар сериясы
TI 83 сериясы – Texas Instruments компаниясы өндірген графикалық калькуляторлар сериясы. Алғашқы TI 83 моделі – TI 82 калькуляторының жаңартылған нұсқасы болып табылады. 1996 жылы шыққан бұл калькулятор студенттер арасында кең танымал болды. Құрамында қарапайым ғылыми калькуляторлардағы функциялардан өзге, функция графиктерін салу, полярлық/параметрлік/тізбектелген графиктік режимдер, статистика, тригонометриялық және алгебралық функциялар сияқты көптеген мүмкіндіктермен қатар, пайдалы қосымшалар да бар. Калькуляторда интегралдық есептеулерге арналған функциялар көп болмаса да, оған қосымша бағдарламалар мен қолданбаларды жазуға немесе сыртқы дереккөздерден жүктеуге болады. TI 83 екі рет қайта жаңартылды – біріншісі 1999 жылы, екіншісі 2001 жылы. 1999 жылы TI компаниясы TI 83 калькуляторын TI 83 Plus моделімен алмастырды. 2001 жылғы жаңарту TI 73 және TI 83 Plus калькуляторларына ұқсас дизайнды енгізді, TI 81 моделінен бері TI графикалық калькуляторларында жиі кездесетін көлбеу экранды жойды. 1999 жылы шыққан TI 83 Plus моделінен бастап, құрылғыда Flash жады орнатылды, осы арқылы қажет болған жағдайда операциялық жүйені жаңартуға немесе жаңа үлкен Flash қосымшаларын сақтауға болады, оларға «Apps» түймесі арқылы қол жеткізуге болады. Flash жадты пайдаланушы бағдарламалары мен деректерін сақтау үшін де пайдалануға болады. 2001 жылы TI 83 Plus Silver Edition шығарылды, ол стандартты TI 83 Plus моделімен салыстырғанда тоғыз есе көп Flash жадына және екі есе жоғары өңдеу жылдамдығына (15 МГц) ие болды, барлығы мөлдір сұр түсті корпусқа кіріктірілген шағын «жұлдызшалармен» безенді. 2001 жылғы жаңарту (TI 83 "Parcus" деп аталды) калькулятордың пішініне сәл өзгеріс енгізді, жылтыр сұр экран жиегін жойды және баспа тізбегін төрт бірлікке дейін қысқарту арқылы өндіріс шығындарын азайтты.
TI-83 Plus
TI 83 Plus 1999 жылы TI 83-тің жаңартылған нұсқасы ретінде құрастырылған. TI 83 Plus – TI компаниясының ең танымал калькуляторларының бірі. Ол 6 МГц жиілікте жұмыс істейтін Zilog Z80 микропроцессоры, 96×64 пикселді монохромды LCD экраны және 4 ААА батареясын, сондай-ақ қосымша CR1616 немесе CR1620 батареясын пайдаланады. Калькуляторда 2,5 мм ұялы порты арқылы байланыс мүмкіндігі де қарастырылған. Алайда, TI 83-ке қарағандағы ең маңызды жақсарту – 512 КБ Flash ROM-ның қосылуы, ол операциялық жүйені жаңартуға және қосымша бағдарламаларды орнатуға мүмкіндік береді. Flash жадының көп бөлігі операциялық жүйеге бөлінген, ал пайдаланушы файлдары мен бағдарламалары үшін 160 КБ қолжетімді. Тағы бір мүмкіндік – пайдаланушыға калькулятордың функционалдығын кеңейтуге мүмкіндік беретін Flash қосымшаларын орнату. Мұндай қосымшалар математика мен ғылым, мәтін редакторы (үлкен және кішкенә әріптерді қолдаумен), күнделік және жоспарлаушы, электрондық кестелерді өңдеу, ойындар және тағы да басқа мақсаттар үшін жасалған. Жоғары сынып оқушылары мен колледж студенттері үшін арналған, бірақ қазір кейбір мемлекеттік мектептерде орта сынып оқушылары да қолданады. Онда ғылыми калькулятордың барлық мүмкіндіктерінен өзге, функциялық, параметрлік, полярлық және тізбекті график салу мүмкіндіктері; қаржылық есептеулер үшін орта; матрицалық операциялар; калькуляторда бағдарламалау және тағы да басқа мүмкіндіктер бар. TI 83 Plus калькуляторында символдармен жұмыс істеу (дифференциалдау, алгебра) функциясы жоқ. Оны TI BASIC деп аталатын тілде бағдарламалауға болады, ол BASIC компьютерлік тіліне ұқсас. Бағдарламалау Z80 ассемблерінен және TI компаниясы ұсынған жүйелік функциялардан тұратын TI ассемблерінде де жүзеге асырылуы мүмкін. Ассемблерлік бағдарламалар анағұрлым жылдам жұмыс істейді, бірақ оларды жазу қиынырақ. Сондықтан ассемблерлік бағдарламаларды көбінесе компьютерде жазады.
TI-83 Plus күміс нұсқасы
TI 83 Plus Silver Edition 2001 жылы шығарылды. Оның жетілдірілген мүмкіндіктері – 1,5 МБ флэш-жад, қос жылдамдықты 6/15 МГц процессор, 96 КБ қосымша жедел жад (бірақ TI әлі толық жедел жадты қолдау үшін операциялық жүйеге кодтаған жоқ), жақсартылған байланыс аппараттық құралдары, мөлдір күміс корпус және алдын ала орнатылған қосымшалар. Бұл флэш-жадтың айтарлықтай ұлғаюы маңызды. TI 83+ максимум 10 қолданбаны сақтай алады (немесе көбінесе, олардың өлшеміне байланысты, одан да аз), ал Silver Edition 94 қолданбаға дейін сақтай алады. Сондай-ақ, қорапта USB байланыс кабелі де бар. Ол TI 83 Plus-пен толыққандай үйлесімді; туындауы мүмкін жалғыз мәселелер – Silver Edition-да тым жылдам жұмыс істейтін бағдарламалар (мысалы, ойындар) немесе байланыс аппараттық құралдарымен мәселелері бар кейбір бағдарламалармен байланысты болуы мүмкін. Пернелердің орналасуы өзгермеген. TI 83 Plus Silver Edition-ның ViewScreen (VSC) нұсқасы да бар. Ол дерлік бірдей, бірақ экранның артқы жағында қосымша порт бар, ол кабель мен панель арқылы үстіңгі проекторларда дисплейді көрсетуге мүмкіндік береді. Ол стандартты TI 83 Plus сияқты көрінеді, бірақ экранның айналасында стандартты Silver Edition-мен бірдей күміс түсті жиек бар. TI 83 Plus Silver Edition Texas Instruments веб-сайтында «өндірілімі тоқтатылды» деп көрсетілген. 2004 жылдың сәуір айында TI 83 Plus Silver Edition TI 84 Plus Silver Edition-мен алмастырылды. Олардың процессорлары мен флэш-жадтары бірдей, бірақ TI 84 Plus Silver Edition құрамында USB порты, сағат және алмастырылатын панельдер бар.
Бағдарламалау
TI 83 Plus сериялы калькуляторлар қолдайтын тілдер жағынан өте ұқсас. Оларға "TI BASIC" кіреді, ол TI компаниясының барлық калькуляторларында қолданылатын интерпретацияланған тіл, сондай-ақ калькулятор негізделген Z80 құрастыру тілінің ресми емес атауы – "TI ASM".
Қондырғыларды ауыстыру
TI көп жылдар бойы RSA криптографиялық қолтаңба кілттеріне, қауіпсіздік үшін ұзын кілттердің қажет екені белгілі болғаннан кейін де, тек 512 биттік кілттерге сүйенді. 512 биттік кілттер 1999 жылы RSA Factoring Challenge аясында бұрын-ақ бұзылған болатын. 2009 жылы энтузиастар тобы күшпен іздеу және таратылған әдістерді қолданып, TI калькуляторларының бағдарламалық қамтамасы үшін барлық криптографиялық қолтаңба кілттерін тапты, бұл пайдаланушыларға құрылғыларға өздерінің операциялық жүйелерін тікелей жүктеуге мүмкіндік берді. TI 83+ калькуляторының кілті алғаш рет unitedti.org форумында жарияланды. Оны бұзуға олар бірнеше ай жұмсады. Басқа кілттерді unitedti.org қауымдастығы таратылған есептеу жобасы арқылы бірнеше апта ішінде тапты. Texas Instruments кейіннен кілттерді көшіріп алатын әртүрлі веб-сайттарға, соның ішінде unitedTI және reddit.com сайттарына DMCA талаптарын жіберді. Осыдан кейін олар Стрейзанд эффектісіне ұшырап, көптеген сайттарда қайта жарияланды.
Орынбасары
TI 84 Plus сериясы 2004 жылдың сәуірінде TI 83 Plus желісінің жаңартылған нұсқасы ретінде ұсынылды. Сыртқы түрі жаңа болғанымен, нақты өзгерістер өте аз. TI 84 Plus және TI 84 Plus Silver Edition-ның басты артықшылықтары – жаңартылған корпус дизайны, ауыстырылатын алдыңғы панельдер (тек Silver Edition үшін), бірнеше жаңа функциялар, жақсартылған жылдамдық және жад, сағат, сондай-ақ USB порты арқылы қосылу мүмкіндігі. TI 84 Plus сонымен қатар жарықтандырылған және контрасты жоғары экранға ие, бірақ бұл кейбір сатылған калькуляторларда LCD драйверінде ақау тудырды. TI 84 Plus TI 83 Plus-қа қарағанда 3 есе көп жадқа, ал TI 84 Plus Silver Edition 9 есе көп жадқа ие. Екеуінің де жылдамдығы TI 83 Plus-тан 2,5 есе жоғары. Операциялық жүйе мен математикалық мүмкіндіктер негізінен өзгермеген, сондай-ақ TI калькуляторлар сериясының қалған бөлігімен байланысу үшін стандартты порт сақталған. Мобильді құрылғылар мен интернет кез келген калькулятордың мүмкіндіктерін асып кеткенімен, стандартты емтихан талаптары осы құрылғыларды пайдалануға тыйым салады. Бұған қоса, TI 83 үшін арнайы оқулықтар жасалған, бұл калькуляторға "орта мектеп математикасы саласында монополия" құруға мүмкіндік берді.