TI-89 және TI-89 Titanium калькуляторлары

Кіріспе

Графикалық калькуляторлар сериясы

TI 89 және TI 89 Titanium – Texas Instruments (TI) компаниясы жасаған графикалық калькуляторлар. Олар көптеген басқа TI графикалық калькуляторларынан компьютерлік алгебра жүйесі арқылы ерекшеленеді, бұл алгебралық өрнектермен символдық түрде жұмыс істеуге мүмкіндік береді – теңдеулер айнымалылар арқылы шешіледі, ал TI 83/84 сериясы тек сандық нәтиже бере алады.

TI-89

TI 89 – 1998 жылы Texas Instruments компаниясы жасаған графикалық калькулятор. Бұл құрылғыда 160×100 пикселдік LCD экраны және үлкен көлемдегі флэш-жады бар, сонымен қатар TI-дың Advanced Mathematics бағдарламалық қамтамасы да орнатылған. TI 89, TI Nspire қатарлы, TI калькуляторларының ең жоғары деңгейдегі модельдерінің бірі болып есептеледі. 2004 жылдың жазында стандартты TI 89 моделі TI 89 Titaniumмен алмастырылды. TI 89, 32 биттік Motorola 68000 микропроцессорында жұмыс істейді, оның жылдамдығы калькулятордың аппараттық нұсқасына байланысты 10 немесе 12 МГц құрайды. Калькулятордың 256 кБ жедел жадысы (оның 190 кБ пайдаланушыға қолжетімді) және 2 МБ флэш-жадысы (оның 700 кБ пайдаланушыға қолжетімді) бар. Жедел жад (RAM) және флэш-жад (Flash ROM) өрнектерді, айнымалыларды, бағдарламаларды, мәтіндік файлдарды және тізімдерді сақтау үшін қолданылады. TI 89 негізінен кішірек пернетақтасы мен экраны бар TI 92 Plus-қа ұқсас. Ол, ішінара, көптеген стандартты тесттерде калькуляторларға рұқсат етілетініне, бірақ TI 92-нің QWERTY пернетақтасы болғандықтан рұқсат етілмегеніне жауап ретінде жасалды. Сонымен қатар, кейбір адамдар TI 92-ні ауыр және тым үлкен деп тапты. TI 89 басқа көптеген графикалық калькуляторлармен шамалас өлшемде. Онда TI 92 Plus-та бар, бірақ түпнұсқа TI 92-де жоқ флэш-жад бар.

Бағдарламалау

TI 89 тікелей TI BASIC 89 деп аталатын тілде бағдарламаланады, бұл TI-дың калькуляторларға арналған BASIC-тің туындысы. Компьютерді пайдалану арқылы Motorola 68000 ассемблері немесе C тілінде күрделі бағдарламаларды жасау, оларды машина тіліне аудару және калькуляторға көшіру мүмкін. C бағдарламалау үшін екі бағдарламалық жасақтама жинағы бар: бірі – TI Flash Studio, ресми TI SDK, ал екіншісі – GCC негізіндегі үшінші тарап SDK. Сонымен қатар, GTC деп аталатын үшінші тараптың флэш-қосымшасы бар, ол калькуляторда тікелей C бағдарламаларын жазуға және құрастыруға мүмкіндік береді. Ол TIGCC негізінде, кейбір өзгерістермен жасалған. Көптеген BASIC кеңейтімдері де бар, олардың ең танымалсы – NewProg. TI 89 1998 жылы шыққаннан бері математика, ғылым немесе ойын-сауық салаларында мыңдаған бағдарламалар жасалды. Көптеген бейне ойындар да жасалды. Көптегені Tetris, Minesweeper және басқа классикалық ойындардың қарапайым көшірмелері, бірақ кейбір бағдарламалар одан да күрделі: мысалы, ZX Spectrum эмуляторы, шахмат ойнайтын бағдарлама, символдық тізбектерді модельдеуге арналған симулятор және Link's Awakening көшірмесі. Ең танымал және белгілі ойындардың кейбіреулері – Phoenix, Drugwars және Snake. Көптеген калькулятор ойындары мен басқа да пайдалы бағдарламаларды TI бағдарламаларын бөлісу сайттарынан табуға болады. Ticalc.org – мұндай ірі сайттардың бірі, онда мыңдаған калькулятор бағдарламалары ұсынылған.

Жабдық нұсқалары

TI 89-дың төрт аппараттық нұсқасы бар. Бұл нұсқалар әдетте HW1, HW2, HW3 және HW4 деп аталады (2006 жылдың мамырында шығарылды). [F1] [A] пернелер тізбегін енгізу аппараттық нұсқаны көрсетеді. Ескі нұсқалар (HW2-ден бұрынғылары) «туралы» мәзірінде аппараттық нұсқа туралы ештеңе көрсетпейді. Texas Instruments аппараттық нұсқалар арасындағы айырмашылықтарды толыққанды жазбаған. HW1 және HW2 бастапқы TI 89-ға сәйкес келеді; HW3 және HW4 тек TI 89 Titanium-да бар. HW1 және HW2 арасындағы ең маңызды айырмашылық – калькулятордың дисплейді басқару тәсілі. HW1 калькуляторларында экранда көрсетілуі тиіс барлық ақпаратты сақтайтын бейне буфері болады, ал экран жаңартылған сайын калькулятор осы буферге жүгінеді және оны дисплейге шығарады (тікелей жадқа қол жеткізу). HW2 және одан кейінгі калькуляторларда жадтың бір бөлігі тікелей дисплей контроллерімен байланыстырылады (жадқа сәйкес I/O). Бұл жадқа кіруді сәл жылдамдатады, себебі HW1-дің DMA контроллері шина өткізгіштігінің шамамен 10%-ын пайдаланды. Дегенмен, бұл кейбір бағдарламалардың сұр түсті графиканы жүзеге асыру үшін екі немесе одан көп дисплейлер арасында жылдам ауысу арқылы қолданатын әдісіне кедергі келтіреді (бет ауыстыру). HW1-де DMA контроллерінің бастапқы мекенжайын өзгертуге болады (жадқа сәйкес аппараттық тіркелгіге бір жазу арқылы) және экран келесі кадрдың басында автоматты түрде жадтың жаңа бөлігін пайдаланады. HW2-де жаңа бетті бағдарламалық жасақтама арқылы экранға жазу қажет. Бұл HW1-де қолдау көрсетілген 7 деңгейлі сұр түсті масштабты қолдануға жарамсыз етеді (дегенмен 4 деңгейлі сұр түсті масштаб екі калькуляторда да жұмыс істейді). HW2 калькуляторлары сәл жылдам, себебі TI процессордың номиналды жылдамдығын 10 МГц-тан 12 МГц-қа дейін арттырды. TI HW4 калькуляторларының жылдамдығын 16 МГц-қа дейін арттырғаны туралы болжам бар, бірақ көптеген пайдаланушылар бұл тұжырыммен келіспейді. Өлшенген мәліметтер 14 МГц-ке жақын. HW1 және HW2 калькуляторлары арасындағы тағы бір айырмашылық – құрастыру бағдарламасының көлеміне қойылған шектеулер. HW2 калькуляторларындағы көлем шектеулері калькулятордың AMS нұсқасына байланысты өзгерді. AMS 2.09 нұсқасынан бастап шектеу 24 кБ құрайды. Кейбір ертерек нұсқалар құрастыру бағдарламаларын 8 кБ-қа дейін шектеді, ал ең алғашқы AMS нұсқаларында шектеу болған жоқ. АМС-тің соңғы нұсқасында 64 кБ шектеуі бар. HW1 калькуляторларында шектеулерді күштеуге арналған аппараттық құрал жоқ, сондықтан оларды бағдарламалық жасақтамада оңай айналып өтуге болады. HW2 калькуляторларына шектеулерді жою үшін орнатуға болатын ресми емес жаңартулар мен ядролар бар.

There are four hardware versions of the TI 89. These versions are normally referred to as HW1, HW2, HW3, and HW4 (released in May 2006). Entering the key sequence [F1] [A] displays the hardware version. Older versions (before HW2) don't display anything about the hardware version in the about menu. The differences in the hardware versions are not well documented by Texas Instruments. HW1 and HW2 correspond to the original TI 89; HW3 and HW4 are only present in the TI 89 Titanium. The most significant difference between HW1 and HW2 is in the way the calculator handles the display. In HW1 calculators there is a video buffer that stores all of the information that should be displayed on the screen, and every time the screen is refreshed the calculator accesses this buffer and flushes it to the display (direct memory access). In HW2 and later calculators, a region of memory is directly aliased to the display controller (memory mapped I/O). This allows for slightly faster memory access, as the HW1's DMA controller used about 10% of the bus bandwidth. However, it interferes with a trick some programs use to implement grayscale graphics by rapidly switching between two or more displays (page flipping). On the HW1, the DMA controller's base address can be changed (a single write into a memory mapped hardware register) and the screen will automatically use a new section of memory at the beginning of the next frame. In HW2, the new page must be written to the screen by software. The effect of this is to cause increased flickering in grayscale mode, enough to make the 7 level grayscale supported on the HW1 unusable (although 4 level grayscale works on both calculators). HW2 calculators are slightly faster because TI increased the nominal speed of the processor from 10 MHz to 12 MHz. It is believed that TI increased the speed of HW4 calculators to 16 MHz, though many users disagree about this finding. The measured statistics are closer to 14 MHz. Another difference between HW1 and HW2 calculators is assembly program size limitations. The size limitation on HW2 calculators has varied with the AMS version of the calculator. As of AMS 2.09 the limit is 24k. Some earlier versions limited assembly programs to 8k, and the earliest AMS versions had no limit. The latest AMS version has a 64kb limit. HW1 calculators have no hardware to enforce the limits, so it is easy to bypass them in software. There are unofficial patches and kernels that can be installed on HW2 calculators to remove the limitations.

TI-89 Титан

TI 89 Titanium 2004 жылдың 1 маусымында шығарылды және танымал классикалық TI 89 моделін ішінара алмастырды. TI 89 Titanium HW3 деп аталады және сәйкес AMS 3.x нұсқасын қолданады. 2006 жылы жаңа калькуляторлар HW4 жаңартуын алды, ол RAM көлемін және жылдамдықты 16-ға дейін арттыруға бағытталған еді, бірақ пайдаланушылар жүргізген бірқатар сынақтар 12,85 пен 14,1 арасындағы жылдамдық көрсеткіштерін көрсетті. TI 89 Titanium-ның бастапқы TI 89-ға қарағандағы басты артықшылықтары – флэш-жадтың екі есеге артуы (пайдаланушыға қолжетімді көлем төрт еседен астам). TI 89 Titanium Voyage 200 моделіне өте ұқсас, бірақ ентеграцияланған пернетақтасы жоқ. TI 89 Titanium басқа TI 89 Titanium калькуляторларына немесе компьютерге (программаларды сақтау немесе операциялық жүйені жаңарту үшін) қосылуға мүмкіндік беретін USB On The Go портына ие. Сондай-ақ, TI 89 Titanium-да "CellSheet" сияқты алдын ала орнатылған қосымшалар бар, бұл басқа TI калькуляторларымен бірге ұсынылатын электрондық кесте бағдарламасы. Титанның CAS (Computer Algebra System) сәл жаңартылған, соның нәтижесінде бірнеше қосымша математикалық функциялар пайда болды, ең бастысы – жасырын дифференциациялау мүмкіндігі. Титан корпусының дизайны TI 89-дан сәл өзгеше (Титан корпусының дизайны TI 84 Plus моделіне ұқсас). Түпнұсқа TI 89 үшін жасалған C және ассемблер тіліндегі бағдарламалармен үйлесімділікке қатысты шағын мәселелер туындауы мүмкін. Кейбір бағдарламаларды Титанмен жұмыс істеуі үшін қайта компиляциялау қажет болуы мүмкін, себебі аппараттық бөліктерде шағын өзгерістер енгізілген, бірақ көп жағдайда Оливье Арманд пен Кевин Кофлер жасаған GhostBuster сияқты утилиталарды қолдану арқылы бұл мәселені шешуге болады. Бұл әдіс әдетте артықшылықты құрайды, өйткені ол бағдарлама туралы ешқандай білімді қажет етпейді, бағдарламаның бастапқы коды болмаса да жұмыс істейді, автоматтандырылған және қосымша компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз етуді талап етпейді. Кейбір жағдайларда тек бір таңбаны қолмен немесе патч арқылы өзгерту қажет (TI 89-дағы ROM базасы , ал TI 89 Titanium-да ). Мұндай проблемалардың көпшілігі, егер барлығы болмаса, айна жадының (немесе "көлеңкелі жадтың") болуымен немесе болмауымен байланысты туындайды.

Ұлыбритания

Біліктіліктерді беру жөніндегі бірлескен кеңес Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы басты емтихан тақталарының атынан емтихан жөніндегі нұсқауларды жариялайды. Бұл нұсқауларда емтиханда қолданылатын калькулятор символдық алгебралық амалдарды орындауға, символдық дифференциалдауға немесе интегралдауға арналмауы керек делінген. Бұл TI 89 немесе TI 89 Titanium калькуляторларын емтихандарда пайдалануға тыйым салады, бірақ оларды сыныпта оқу процесінде қолдануға болады. SQA Шотландиядағы емтихандар үшін де осыған ұқсас нұсқаулар береді.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та Колледж кеңесі TI 89 калькуляторын барлық калькуляторларға рұқсат етілген емтихандарда қолдануға рұқсат береді, оның ішінде SAT, кейбір SAT пәндік емтихандары және AP Calculus, Physics, Chemistry және Statistics емтихандары. Дегенмен, ACT, PLAN және кейбір сынып бөлмелерінде осы калькуляторды пайдалануға тыйым салынған. TI 92 сериясы, басқаша салыстыратын мүмкіндіктерге ие болғанымен, QWERTY пернетақтасымен жабдықталғандықтан, калькулятор емес, компьютер құрылғысы ретінде қарастырылады.