Кіріспе
көне грек театрының краны. Механе (др.-грек. μηχανή, mēkhanḗ) немесе машина – грек театрында, әсіресе б.з.б. 5-ші және 4-ші ғасырларда қолданылған кран. Ағаш қабырғалар мен шкивтер жүйесінен жасалған бұл құрылғы актерді әуеге көтеру үшін пайдаланылған, көбінесе ұшуды бейнелеген. Бұл сахналық машина ерекше құдайларды сахнаға жоғарыдан түсіру үшін қолданылған, сондықтан латын тілінде deus ex machina ("машинадан келген құдай") деген термин пайда болған. Эврипидтің "Медея" трагедиясында (б.з.б. 431 ж.) механені пайдалануы – құдай емес кейіпкер үшін бұл машинаны қолданудың маңызды мысалы. Оны Эсхил де жиі қолданған. Ол құдай рөлін ойнайтын актерлерге ауада ұшуға мүмкіндік берген.
A mechane ('/m//ɛ//k//ə//n//iː/; μηχανή, mēkhanḗ) or machine was a crane used in Greek theatre, especially in the 5th and 4th centuries BC. Made of wooden beams and pulley systems, the device was used to lift an actor into the air, usually representing flight. This stage machine was particularly used to bring gods onto the stage from above, hence the Latin term deus ex machina ("god from the machine"). Euripides' use of the mechane in Medea (431 BC) is a notable use of the machine for a non divine character. It was also often used by Aeschylus. It was used to allow actors playing gods to fly through the air.
Ежелгі Римде қолданылған
Сахналық машиналар ежелгі Римде де қолданылған, мысалы, кейде өте драмалық қойылымдар кезінде, әсіресе жерлеу рәсімдерінде. Апиан Юлий Цезардың жерлеу қызметінде қолданылған мехнания туралы хабарлайды, ол жерлеуге келген көпшілікке қанымен боялған балауыз мүсінін көрсету үшін пайдаланылды. Мехнания денені барлық жаққа бұруға мүмкіндік берді. Джеффри Сумидің пікірінше, мехнанияны қолдану «Цезардың құдайлығына меңзеген». Бұл өте күмәнді, себебі Апиан мехнанияны нағыз deus ex machina құрылғысы деп сипаттамайды. Сонымен қатар, Цезардың апотеозы б.з.д. 42 жылға дейін заңды түрде өткізілмеді, ал Цезар өмірінде тек дивус ретінде бейресми түрде құлшынысқа ие болды. Бірінші кезекте, Марк Антоний халықты оятып, Цезардың беделін арттыру және өзінің саяси билігін нығайтуға тырысты.
Діни мәні
Христиан дініндегі қалыпты құлшылықта механе крестпен де байланыстырылған. Игнатий крестті Иса Мәсіхтің "театрлық механикасы" деп атаған.