Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1893 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1893 in science and technology involved some significant events, listed below.
Биология
11 шілде – Жапонияда Кокичи Микимото өсірілген інжу-маржанды өсіру және тұқымдау әдісін жасайды. Генри Люк Болли формальдегидпен қарауылды (көмірдің қара тозаңын) жою әдісін ашады.
July 11 – Kōkichi Mikimoto, in Japan, develops the method to seed and grow cultured pearls. Henry Luke Bolley discovers a method of treating smut with formaldehyde.
Химия
Ханс Голдшмидт термит реакциясын ашты. Нагай Нагайоши эфедриннен метамфетамин синтездеді. Альфред Вернер кобальт кешендерінің октаэдрлі құрылымын ашты, осылайша координациялық химия саласын қалыптастырды.
Hans Goldschmidt discovers the thermite reaction. Nagai Nagayoshi synthesizes methamphetamine from ephedrine. Alfred Werner discovers the octahedral structure of cobalt complexes, thus establishing the field of coordination chemistry.
Жер ғылымдары
Эдуард Зюсс Тетис теңізінің бұрыннан бар болғандығын айтады.
Eduard Suess postulates the former existence of the Tethys Sea.
Барлау
Мэри Кингсли антропология және табиғи тарих салаларын зерттеу үшін Африкаға жасаған сапарларының біріншісін Сьерра-Леонеде бастайды.
Mary Kingsley lands in Sierra Leone on the first of her journeys through Africa in the interests of anthropology and natural history.
Математика
Дж. Дж. Сильвестр геометрияда Сильвестр–Галлай теоремасы деп белгілі болатын мәселені қояды. Т. Сундара Роудың "Қағазды бүгу арқылы геометриялық жаттығулар" атты алғашқы еңбегі Мадраста жарияланды.
J. J. Sylvester poses what becomes known as the Sylvester–Gallai theorem in geometry. Geometric Exercises in Paper Folding by T. Sundara Row is first published in Madras.
Медицина
9 шілде – Дэниел Х. Уильямс алғашқы сәтті ашық жүрек операциясын аяқтады. 5 қазан – АҚШ-та Джонс Хопкинс медицина мектебі ашылды. Эмиль Крейпелин психикалық ауруларды жіктеуде "деменция прекокс" тұжырымын енгізеді, оны өз еңбегі "Lehrbuch der Psychiatrie" (4-ші басылымында) көңіл-күйдің өзгеруінен ажыратады. Áдám Политцер отосклерозды алғаш рет сипаттады. Владимир Бехтерев тікқалқан қабынуын (анкилоздық спондилитті) сипаттады.
July 9 – Daniel H. Williams completes the first successful open heart surgery. October 5 – Johns Hopkins Medical School opens in the United States. Emil Kraepelin introduces the concept of dementia praecox in the classification of mental disorders, distinguishing it from mood disorder in his Lehrbuch der Psychiatrie (4th edition). Ádám Politzer describes otosclerosis for the first time. Vladimir Bekhterev describes Ankylosing spondylitis.
Физика
Вильгельм Виен Виеннің ығысу заңын тұжырымдайды.
Wilhelm Wien formulates Wien's displacement law.
Технология
2 қаңтар – Уэбб С. Болл Солтүстік Америкадағы теміржол сағаттарының жалпы стандарттарына айналған теміржол хронометрлерін таныстырды. 1 ақпан – Томас Эдисон Нью-Джерси штатының Вест-Оранж қаласында алғашқы киностудияның құрылысын аяқтады. 11 ақпан – Янош Цонка мен Донат Банки Венгрияда карбюраторға патент алуға өтініш берді. 23 ақпан – Рудольф Дизель дизель қозғалтқышына патент алды. Осы жылы ол «Theorie und Konstruktion eines rationellen Wärmemotors zum Ersatz der Dampfmaschine und der heute bekannten Verbrennungsmotoren» атты еңбегін жариялады. 28 ақпан – Эдвард Гудрич Ачесон абразивті кремний карбиді ұнтағын жасау әдісін патенттеді. 9 мамыр – Эдисонның 1½ дюймдік Кинетоскоп жүйесі алғаш рет Бруклин институтында көпшілікке көрсетілді. Мамыр – Уильям Шерцер (20 шілдеде қайтыс болды) айналмалы көпір дизайнына патент алды. 21 маусым – Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде алғашқы дөңгелек ашылды. 12 шілде – Дизельдің 250/400 (150/400) қозғалтқышының прототипі аяқталды; алғашқы сынақ 10 тамызда (бензинмен) өтті. 25 шілде – Грекиядағы Коринф каналының құрылысы аяқталды. 17 тамыз – Вильгельм Майбах Францияда шашыратылатын сопло карбюраторына патент алды. Бірінші сосафонды Джеймс Уэльш Пеппер Америка Құрама Штаттарында дирижер Джон Филип Соузаның тапсырысы бойынша жасады.
January 2 – Webb C. Ball introduces railroad chronometers which become the general railroad timepiece standards in North America. February 1 – Thomas Edison finishes construction of the first motion picture studio in West Orange, New Jersey. February 11 – János Csonka and Donát Bánki apply for a patent for the carburetor in Hungary. February 23 – Rudolf Diesel receives a patent for the diesel engine. In this year he also publishes his treatise Theorie und Konstruktion eines rationellen Wärmemotors zum Ersatz der Dampfmaschine und der heute bekannten Verbrennungsmotoren. February 28 – Edward Goodrich Acheson patents the method for making the abrasive silicon carbide powder. May 9 – Edison's 1½ inch system of Kinetoscope is first demonstrated in public at the Brooklyn Institute. May – William Scherzer (dies July 20) files a patent for his design of rolling lift bridge. June 21 – The first Ferris Wheel opens to the public at the World's Columbian Exposition in Chicago. July 12 – Prototype of Diesel's Motor 250/400 (150/400) completed; first run August 10 (on petrol). July 25 – Completion of the Corinth Canal in Greece. August 17 – Wilhelm Maybach patents the spray nozzle carburetor in France. The first sousaphone is built by James Welsh Pepper at the request of bandmaster John Philip Sousa in the United States.
Туылғандар
3 ақпан – Гастон Джулия (1978 жылы қайтыс болды), француз математигі. 24 ақпан – Токусичи Мисима (1975 жылы қайтыс болды), жапондық өнертапқыш және металлург. 29 сәуір – Гарольд Ури (1981 жылы қайтыс болды), американдық химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 30 сәуір – Рой Чадвик (1947 жылы қайтыс болды), ағылшын ұшақ құрастырушысы. 13 маусым – Алан А. Гриффит (1963 жылы қайтыс болды), ағылшын кептеу инженері. 5 тамыз – Сидней Камм (1966 жылы қайтыс болды), ағылшын ұшақ құрастырушысы. 15 тамыз – Лесли Комри (1950 жылы қайтыс болды), Жаңа Зеландия астрономы және есептеу саласындағы пионер. 24 тамыз – Хайм Эрнст Вертхаймер (1978 жылы қайтыс болды), неміс биохимигі. 25 тамыз – Генри Трендли Дин (1962 жылы қайтыс болды), американдық стоматолог-зерттеуші. 16 қыркүйек – Альберт Сент-Дьёрги (1986 жылы қайтыс болды), венгр физиологы, физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 23 қазан – Эрнст Опик (1985 жылы қайтыс болды), эстон астрономы және астрофизигі. 3 қараша – Эдвард Адельберт Дойси (1986 жылы қайтыс болды), американдық биохимик, физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 3 желтоқсан – Вильгельм Пеликан (1981 жылы қайтыс болды), австриялық химик. 14 желтоқсан – Альф Лайсхолм (1973 жылы қайтыс болды), швед механикалық инженері. Желтоқсан – Евгений Габричевский (1979 жылы қайтыс болды), орыс биологы және суретшісі.
February 3 – Gaston Julia (died 1978), French mathematician. February 24 – Tokushichi Mishima (died 1975), Japanese inventor and metallurgist. April 29 – Harold Urey (died 1981), American winner of the Nobel Prize in Chemistry. April 30 – Roy Chadwick (died 1947), English aircraft designer. June 13 – Alan A. Griffith (died 1963), English stress engineer. August 5 – Sydney Camm (died 1966), English aircraft designer. August 15 – Leslie Comrie (died 1950), New Zealand astronomer and computing pioneer. August 24 – Haim Ernst Wertheimer (died 1978), German Jewish biochemist. August 25 – Henry Trendley Dean (died 1962), American dental researcher. September 16 – Albert Szent Györgyi (died 1986), Hungarian physiologist, winner of the Nobel Prize in Physiology or Medicine. October 23 – Ernst Öpik (died 1985), Estonian astronomer and astrophysicist. November 3 – Edward Adelbert Doisy (died 1986), American biochemist, winner of the Nobel Prize in Physiology or Medicine. December 3 – Wilhelm Pelikan (died 1981), Austrian chemist. December 14 – Alf Lysholm (died 1973), Swedish mechanical engineer. December – Eugène Gabritschevsky (died 1979), Russian biologist and artist.