Кіріспе

Оңтүстік-батыс Тәжікстандағы қала. Кулоб, бұрын Куляб (Куляб) аталған, Тәжікстанның Хатлон облысындағы оңтүстік қаласы. Елорда Душанбеден оңтүстік-шығысқа қарай Яхсу өзенінің (Панж өзенінің оң саласы) жағасында орналасқан, бұл елдегі ең ірі қалалардың бірі. 2020 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 106 300 адамды, ал шеткі елді мекендермен бірге 214 700 адамды құрайды. Қалаға Кулоб әуежайы қызмет көрсетеді.

Құлоб жазуы

Гректік дәуірде Кулоб Греко-Бактрия патшалығының бір бөлігі болды. Кулобта (Куляб) б.з.д. 200-195 жылдарға жататын жазу табылды, онда Гелиодот есімді грек, Греко-Бактрия патшасы Евтидем I және оның ұлы Димитрий I үшін Гестияға от алтарын бағыштаған.

Кейінгі тарих

Тарихшы Мұхаммед ибн Жарир әл-Табари бұл қаланы 737 жылы атаған, бірақ оның іргесі одан да ертерек заманда қаланған деп есептеледі. Құлаб тарихында қазіргі тәжік тілінде Хатлан немесе Хатлон деп белгілі болған, ал қазіргі атауына 250 жылдай бұрын қолданыла бастады. Суфи мистигі Мир Сәйід Әли Хамадани 1384 жылы Орталық Азияда саяхаттап жүргенде қайтыс болып, Кулобта әлі күнге дейін сақталған қабірге жерленді. 16 ғасырдан бері Бұхара хандығының (18 ғасырдан бастап Бұхара әмірлігінің) құрамында болған қала 1750 жылы Хатлон атауын Кулобқа өзгертті. Ресейдің Орталық Азияны жаулап алуы және 1929 жылы КСРО құрамында Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы құрылуынан кейін Кулоб республикадағы ең ірі қалалардың біріне айналды. 1990 жылдардың басындағы Тәжікстан азамат соғысы кезінде қала Халық фронты жасақтарының негізгі базасы болды. Кулоб ауданындағы Даңғара ауылы Тәжікстан президенті Эмомали Рахмонның туған жері. 2006 жылдың қыркүйегінде Кулоб 2700 жылдығын тойлады. 1991 жылы Тәжікстан тәуелсіздік алғаннан кейін Кулоб елдегі Ресейдің 201-ші мотоатқыштар дивизиясы орналасқан үш қаланың бірі болды (қалғандары – Душанбе және Қурғонтеппа). Жергілікті тұрғындармен туындаған бірқатар дау-дамайлардан кейін Ресей 2015 жылдың қараша айында Кулобтан күштерін күтпеген жерден шығарып алып, ондағы базаны тастап кетті.

Климат

Кулобтың ыстық жазғы Жерорта теңізі климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі: Csa). Жылдық орташа температурасы – . Ең жылы ай – шілде, орташа температурасы – , ал ең суық ай – қаңтар, орташа температурасы – . Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері – және жауын-шашын күні орташа есеппен 72,8 күн. Ең ылғалды ай – наурыз, орташа жауын-шашын мөлшері – мм, ал ең құрғақ ай – тамыз, орташа жауын-шашын мөлшері 0 мм.

Бөлімшелер

2018 жылға дейін Кулоб Кулоб ауданының орталығы болып табылды, ол Кулобтың алыс ауылдық жерлерін қамтыды. Кулоб қаласының құрамына Кулобтың өзі және төрт жамағат кіреді. Олар былай:

Жамағат Халқы (қаңтар 2015)
Дахана 29 776
Кулаб 19 840
Зарбдор 23 839
Зираки 28 747