Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1898 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1898 in science and technology involved some significant events, listed below.
Археология
Нармер палитрасы Египеттің Иераконполис қаласында табылды.
The Narmer Palette is discovered in Hierakonpolis, Egypt.
Астрономия
Энни Скотт Дилл Маундер Үндістанда күн тұтылуы кезінде Күннің сыртқы коронасын фотоға түсіреді. 433 Эрос, Жерге ең жақын астероид, ашылады. Джордж Дарвин Жер мен Айдің бұрын бір дене болғанын ұсынады.
Annie Scott Dill Maunder photographs the Sun's outer corona during a solar eclipse in India. 433 Eros, the first near Earth object, is discovered. George Darwin proposes that the Earth and Moon had once been one body.
Биология
26 наурыз – Оңтүстік Африкадағы алғашқы ресми түрде тағайындалған қорық – Саби қорығы құрылды.
March 26 – The Sabi Game Reserve in South Africa, the first officially designated game reserve, is created.
Химия
Уильям Рамзи мен Моррис Траверс Лондон университетінің колледжінде криптон (30 мамыр), неон (7 маусым) және ксенон (12 шілде) асыл газдарын ашқан. 28 шілдеде Мари мен Пьер Кюри (Француз Ғылым академиясында) олар полоний деп атаған затты ашқанын жариялады. 26 желтоқсанда Мари мен Пьер Кюри радий деп аталатын затты тапқандарын жариялады. Бұл бір жылда 5 элемент ашылған жалғыз жағдай. Эмиль Фишер пуринді синтездейді. Ричард Вильштаттер тропиноннан алынған синтезде кокаин молекуласының құрылымын талдайды. Поликарбонаттарды алғаш рет неміс химигі Альфред Эйнхорн ашқан. Полиэтиленді алғаш рет неміс химигі Ханс фон Пехман синтездеген.
William Ramsay and Morris Travers discover the noble gases krypton (May 30), neon (June 7) and xenon (July 12) at University College London. July 28 – Marie and Pierre Curie announce (at the French Academy of Sciences) discovery of a substance they call Polonium. December 26 – Marie and Pierre Curie announce discovery of a substance they call radium. It is the only moment where 5 elements are discovered the same year. Emil Fischer synthesizes purine. Richard Willstätter analyzes the structure of the cocaine molecule in a synthesis derived from tropinone. Polycarbonates are first discovered by German chemist Alfred Einhorn. Polyethylene is first synthesized by German chemist Hans von Pechmann.
Барлау
30 қаңтар – 13 ақпан – Адриен де Герлах басқарған бельгиялық Антарктика экспедициясы Антарктика түбегіндегі Грэм жерінің батыс жағалауында Герлах бұғазын (алғашқыда Бельгия бұғазы деп аталған) және Лемейр каналын ашады. Содан кейін экспедиция Антарктидада қыстаған алғашқы экспедиция болады.
January 30–February 13 – The Belgian Antarctic Expedition led by Adrien de Gerlache on the Belgica discovers the Gerlache Strait (originally named the Belgica Strait) and Lemaire Channel off the west coast of Graham Land on the Antarctic Peninsula. The expedition then becomes the first to winter in Antarctica.
Математика
Ладислаус Борткевич "Кіші сандар заңы" атты Пуассон таралымы туралы кітабын жариялайды, онда ол алғаш рет үлкен популяцияда сирек кездесетін оқиғалар, оқиғалардың ықтималдығы әртүрлі болған жағдайда да, Пуассон таралымын сақтайтынын көрсетеді.
Ladislaus Bortkiewicz publishes a book about the Poisson distribution, The Law of Small Numbers, first noting that events with low frequency in a large population follow a Poisson distribution even when the probabilities of the events vary.
Метеорология
Вильгельм Бьеркнес климатты модельдеуде пайдаланылатын бастапқы теңдеулерді жасады.
Vilhelm Bjerknes produces the primitive equations used in climate modeling.
Физиология және медицина
23 маусым – Британ армиясы құрамында Корольдік әскери медициналық корпусы құрылды. 28 қазан – Француз серийлі кісі өлтіруші Жозеф Вахер, негізінен Александр Лакассаннің ұсынған сот-медициналық сараптамалық дәлелдері бойынша сотталды. Пол Флехсиг адам миының цитоархитектурасын 40 аймаққа бөліп жіктеді. Ташкентте жұмыс істейтін орыс әскери хирургы Петр Боровский "Сарт жарасы" (кейін лейшманиоз деп аталған) қоздырғышының алғашқы дәл сипаттамасын жариялады. Патрик Мэнсон "Тропикалық аурулар: жылы аймақтардың аурулары жөніндегі нұсқаулық" кітабын Лондонда жариялады, бұл тропикалық медицина саласындағы ағылшын тіліндегі алғашқы оқулық болды.
June 23 – Royal Army Medical Corps formed within the British Army. October 28 – French serial killer Joseph Vacher is convicted, based largely on forensic evidence presented by Alexandre Lacassagne. Paul Flechsig divides the cytoarchitecture of the human brain into 40 areas. Peter Borovsky, a Russian military surgeon working in Tashkent, publishes the first accurate description of the causative parasite for "Sart sore" (later known as leishmaniasis). Patrick Manson publishes Tropical Diseases: a manual of the diseases of warm climates in London, a pioneering English language textbook in tropical medicine.
Технология
Жартылай автоматты "Люгер" тапаншасы Георг Люгерге патенттелген. Телеграфон, магниттік сымға жазатын құрал, Вальдемар Пульсенге патенттелген.
The semi automatic Luger pistol is patented by Georg Luger. The telegraphone, a magnetic wire recording machine, is patented by Valdemar Poulsen.
Туылғандар
10 қаңтар – Кэтрин Бёрр Блодгет (1979 жылы қайтыс болды), американдық физик және химик. Ақпан – Гай Стюарт Каллендар (1964 жылы қайтыс болды), ағылшын-канадтық термодинамикалық инженер және климаттанушы. 11 ақпан – Лео Силард (1964 жылы қайтыс болды), венгр-американдық физик. 25 ақпан – Уильям Астбери (1961 жылы қайтыс болды), ағылшын физигі және молекулалық биолог. 3 наурыз – Эмиль Артин (1962 жылы қайтыс болды), Австрияда туған математик. 26 маусым – Вилли Мессершмитт (1978 жылы қайтыс болды), неміс авиациялық инженері. 29 шілде – Исидор Исаак Раби (1988 жылы қайтыс болды), Галицияда туған американдық физик, 1944 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты, атомдық сәулелік магниттік резонанс әдісін атомдар мен молекулалардың магниттік қасиеттерін өлшеуге арнағандығы үшін. 1 тамыз – Милдред Крик (1993 жылы қайтыс болды), ағылшын бала психологы. 3 тамыз – Карл Керле (Адам аға, 1996 жылы қайтыс болды), неміс текті бенедиктин монахы және ара шаруашылығымен айналысушы. 28 тамыз – Альберт Клод (1983 жылы қайтыс болды), бельгиялық инженер, ғалым, 1974 жылы жасушаның құрылымы мен функционалдық ұйымына қатысты жаңалықтары үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегері. 10 қыркүйек – Уолдо Семон (1999 жылы қайтыс болды), американдық өнертапқыш. 16 қараша – Уоррен Стержис МакКаллок (1969 жылы қайтыс болды), американдық нейрофизиолог және кибернетик.
January 10 – Katharine Burr Blodgett (died 1979), American physicist and chemist. February – Guy Stewart Callendar (died 1964), English Canadian thermodynamic engineer and climatologist. February 11 – Leó Szilárd (died 1964), Hungarian American physicist. February 25 – William Astbury (died 1961), English physicist and molecular biologist. March 3 – Emil Artin (died 1962), Austrian born mathematician. June 26 – Willy Messerschmitt (died 1978), German aeronautical engineer. July 29 – Isidor Isaac Rabi (died 1988), Galician born American physicist, winner of the Nobel Prize in Physics in 1944 for invention of the atomic beam magnetic resonance method of measuring magnetic properties of atoms and molecules. August 1 – Mildred Creak (died 1993), English child psychologist. August 3 – Karl Kehrle (Brother Adam, died 1996), German born Benedictine monk and beekeeper. August 28 – Albert Claude (died 1983), Belgian engineer, scientist, winner of the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 1974 for discoveries concerning the structures and functional organization of the cell. September 10 – Waldo Semon (died 1999), American inventor. November 16 – Warren Sturgis McCulloch (died 1969), American neurophysiologist and cybernetician.
Өлімдер
7 қаңтар – Джозеф О'Двайер (1841 жылы туған), американдық дәрігер. 28 ақпан (ескі стиль бойынша 12 наурыз) – Федор Пиротский (1845 жылы туған), Украинада туған орыс әскери және электр инженері, өнертапқыш. 12 наурыз – Иоганн Балмер (1825 жылы туған), швейцариялық математик. 15 наурыз – Генри Бессемер (1813 жылы туған), ағылшын өнертапқышы, болат өндіруге арналған Бессемер процесін ойлап тапқан. 29 мамыр – Лион Плейфэр, 1-ші барон Плейфэр (1818 жылы туған), шотланд химигі. 27 тамыз – Джон Хопкинсон (1849 жылы туған), ағылшын электр инженері (тауға шығу кезіндегі апаттан қаза тапты). 14 қыркүйек – Уильям Сьюард Берроуз (1855 жылы туған), американдық санау машинасының авторы. 20 қараша – Сэр Джон Фаулер, 1-ші баронет (1817 жылы туған), ағылшын инженер-құрылысшы.
January 7 – Joseph O'Dwyer (born 1841), American physician. February 28 (Old Style March 12) – Fyodor Pirotsky (born 1845), Ukrainian born Russian military and electrical engineer and inventor. March 12 – Johann Balmer (born 1825), Swiss mathematician. March 15 – Henry Bessemer (born 1813), English inventor of the Bessemer process for steelmaking. May 29 – Lyon Playfair, 1st Baron Playfair (born 1818), Scottish chemist. August 27 – John Hopkinson (born 1849), English electrical engineer (killed in climbing accident). September 14 – William Seward Burroughs (born 1855), American inventor of the adding machine. November 20 – Sir John Fowler, 1st Baronet (born 1817), English civil engineer.