1793 жылғы ғылым және технология: Франция ғылым академиясы жабылды, республикалық күнтізбе қабылданды. А.Маккензи Солтүстік Американы кесіп өтті. Тарих туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1793 жылы ғылым және технология салаларында маңызды оқиғалар орын алды.
The year 1793 in science and technology involved some significant events.
Оқиғалар
8 тамыз – Француз ғылым академиясы Ұлттық конвенция тарапынан таратылған академиялардың қатарында. 24 қазан – Гилберт Ромме жасаған Француз Республикасының күнтізбесі Ұлттық конвенцияда бекітілді.
August 8 – The French Academy of Sciences is among the academies suppressed by the National Convention. October 24 – The French Republican Calendar, devised by Gilbert Romme, is adopted by the National Convention.
Барлау
20 шілде – Шотландиялық саяхатшы Александр Маккензидің 1792–1793 жылдардағы Бейбітшілік өзені экспедициясы Тынық мұхитына жетіп, Британдық Колумбиядағы Белла-Кула қаласында өз мақсатына жетеді. Осылайша ол Солтүстік Американың солтүстігінен темір жолмен кесіп өтуді бірінші болып аяқтаған адам болады.
July 20 – Scottish explorer Alexander Mackenzie's 1792–1793 Peace River expedition to the Pacific Ocean reaches its goal at Bella Coola, British Columbia, making him the first known person to complete a transcontinental crossing of northern North America.
Биология
10 маусым – Француз Республикасының Ұлттық Конвенті Парижде Ұлттық Табиғи Тарих Мұражайын ресми түрде құрды. Кристиан Конрад Шпренгел Берлинде "Das entdeckte Geheimnis der Natur im Bau und in der Befruchtung der Blumen" атты еңбегін жариялап, гүлдердің тозаңдану экологиясын зерттеуде жаңа бағыт ашты.
June 10 – Muséum national d'histoire naturelle formally established in Paris by the National Convention of the French First Republic. Christian Konrad Sprengel publishes Das entdeckte Geheimnis der Natur im Bau und in der Befruchtung der Blumen in Berlin, pioneering the study of pollination ecology.
Химия
Шотланд химигі Томас Чарльз Хоуп сілтілі жер металлының бар екенін растайды және оған стронтит деген ат қояды; кейіннен стронций ретінде бөліп алынады.
Scottish chemist Thomas Charles Hope confirms the existence of the alkaline earth metal which he names strontites; later isolated as strontium.
Медицина
Мэтью Бейли "Адам денесінің ең маңызды бөліктерінің аурулы анатомиясы" атты еңбегін жариялайды, ол патологияның алғашқы жүйелі зерттеуі және оны жеке пән ретінде ағылшын тілінде алғаш рет басылған кітап болып саналады. Ол үлкен қан тамырларының орны ауысуын (транспозициясын) және айналып орналасуын (situs inversus) бірінші болып сипаттады. Джон Белл Эдинбургте "Сүйектердің, бұлшық еттердің және буындардың анатомиясы" (кем дегенде жеті басылымнан өтетін "Адам денесінің анатомиясының" бірінші томы) және өзінің және ағасы Чарльздың салған суреттерімен жаралардың себептері мен емделуі туралы еңбектерін жариялай бастайды. АҚШ-тың Филадельфия қаласында сары қызылша эпидемиясы басталады. Француз революциялық армиясының бас хирургы Доминик Жан Ларре алғашқы ұрыс алаңындағы "жедел жәрдем" қызметін ұйымдастырады.
Matthew Baillie publishes The Morbid Anatomy of Some of the Most Important Parts of the Human Body, considered the first systematic study of pathology and the first publication in English on it as a separate subject. He is credited with first identifying transposition of the great vessels and situs inversus. John Bell begins publication in Edinburgh of The Anatomy of the Bones, Muscles & Joints (the first volume of The Anatomy of the Human Body, which will go through at least seven editions) and Discourses on the Nature and Cure of Wounds with illustrations by himself and his brother Charles. Yellow Fever epidemic in Philadelphia in the United States. Dominique Jean Larrey, chief surgeon of the French Revolutionary Army, creates the first battlefield "flying ambulance" service.
Метрология
Килограммның бастапқы атауы – "гроб", француз ғылым академиясының салмақтар мен өлшемдер комиссиясымен анықталады.
The grave, the original name for the kilogram, is defined by the Commission of Weights and Measures of the French Academy of Sciences.
Технология
15 мамыр – испандық өнертапқыш Диего Марин Агилера жолайқышпен шамамен 360 метр (1180 фут) қашықтыққа ұшады. 28 қазан – Эли Уитни мақта тазартатын машинасына (cotton gin) АҚШ-та патент алуға өтініш береді (патент келесі наурыз айында беріледі). Ханна Слейтер мақтадан тігін жібі жасаудың жаңа әдісі үшін АҚШ-та патент алуға өтініш береді.
May 15 – Spanish inventor Diego Marín Aguilera flies a glider for about 360 m (1,180ft). October 28 – Eli Whitney applies for a United States patent for his cotton gin (the patent is granted the following March). Hannah Slater applies for a United States patent for her new method of producing sewing thread from cotton.