Кіріспе

1918 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлау Бірінші дүниежүзілік соғысты аяқтаған Германиямен жасалған келісімнен кейін бірден жарияланды және 1918 жылдың 14 желтоқсанында, сенбі күні өтті. Премьер-министр Дэвид Ллойд Джордж басшылығындағы басқарушы коалиция коалициялық үкіметті қолдаған кандидаттарға мақұлдау хаттарын жіберді. Бұл хаттар "Коалиция купондары" деп аталды және сайлау "купондық сайлау" деп танылды. Сайлау қорытындысы коалицияның үлкен жеңісімен аяқталды, оның құрамында негізінен консерваторлар мен коалициялық либералдар болды, ал қолдау алмаған либералдар көптеген орындардан айырылды. Купонсыз либералдардың көпшілігі жеңіліске ұшырады, оның ішінде партия басшысы Х.Х. Асквит те болды. Бұл Ұлыбританияның барлық сайлау құқығы бар азаматтарын бір күні қамтитын алғашқы жалпы сайлау болды, бірақ шетелдегі әскерлердің дауыстары ескерілуі үшін дауыс санау 28 желтоқсанға дейін кейінге шегерілді. Бұл 1916 жылдың желтоқсанында премьер-министр лауазымына Г.Г. Асквиттің орнына келген Дэвид Ллойд Джорджтың коалициялық үкіметінің жеңісіне әкелді. Екеуі де либерал болғандықтан, партияны бақылау үшін күресін жалғастырды, партия халықтың қолдауын жоғалтып, қайтадан билікке келе алмады. Бұл 1918 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заң қабылданғаннан кейін өткізілген алғашқы жалпы сайлау болды. Осылайша, бұл 30 жастан асқан, мүліктік талаптары бар әйелдердің және 21 жастан асқан барлық еркектердің дауыс бере алатын алғашқы сайлауы болды. Бұрын барлық әйелдер мен көптеген кедейлер дауыс беруден шеттетілген еді. Әйелдер көбінесе коалициялық кандидаттарды қолдады. Бұл 1918 жылғы Парламент (әйелдердің құқығы) туралы заңнан кейін әйелдердің үміткер ретінде қатыса алатын алғашқы парламенттік сайлау болды. Бұл заң Парламент қабылдаған ең қысқа заңдардың бірі саналады. Заң Парламент таратылғанға дейін қабылданды. Бұл заңға сәйкес, 1832 жылғы Ұлы реформа туралы заңда парламенттік кандидаттардың еркек болуы керек екендігі және осы жылдың басында қабылданған Халықты өкілдік ету туралы заң бұл талапты өзгерте қоймағандығы туралы заңгерлердің баяндамасы ілесіп келді. Осы жылдың басында Нина Бойл атты әйел Кейлидегі толықтыру сайлауына қатысқан болатын, бірақ техникалық себептермен сайлау комиссиясы оның кандидатурасын қабылдамады. Осы сайлаудан бұрын университет округтері қайта бөлінді. Көпмандатты округтердегі бірнеше орын STV жүйесі бойынша толтырылды. Сайлау Ирландиядағы айқын нәтижесімен де ерекшеленді, ол үкімет саясатына наразылықты көрсетті. Ирландия парламенттік партиясы Ирландия республикалық партиясы Синн Фейнмен толықтай жеңіліске ұшырады, олар манифестінде тәуелсіз Ирландия Республикасын құруға уәде берді. Олар Вестминстердегі орындарын алудан бас тартып, оның орнына бөлініп шыққан үкімет құрып, Ирландияның тәуелсіздігін жариялады. Ирландияның тәуелсіздік соғысы сайлаудан кейін көп ұзамай басталды. Ирландияның бөлінуіне байланысты бұл Ұлыбританиядағы соңғы жалпы сайлау болды, онда бүкіл Ирландия аралы қатысты.

Өмірбаян

Ллойд Джорджтың коалициялық үкіметін либералдар мен Бонар Лоудың консервативтері азшылық (сайлаудан кейін көпшілік) қолдады. Дегенмен, сайлауда Либералдық партияның Ллойд Джордж бен үкіметке, және партияның ресми жетекшісі Асквитке жақтасқандары арасында жарылыс болды. 14 қарашада 1910 жылдан бері отырыс өткізіп келген және соғыс кезеңіндегі шаралармен мерзімі ұзартылған Парламент 25 қарашада таратылатыны, ал сайлау 14 желтоқсанда өтетіні жарияланды. 1918 жылдың жазында құпия келіссөздер жүргізілгеннен кейін, келесі жалпы сайлауда белгілі бір кандидаттарға Премьер-министр мен Консервативтік партия жетекшісінің қолдауы көрсетілуіне келісім берілді. Осы кандидаттарға үкіметтің олардың кандидатурасын мақұлдайтынын көрсететін, «Коалиция купоны» деп аталатын хат жіберілді. 159 либерал, 364 консерватив, 20 ұлттық-демократиялық және еңбекші, сондай-ақ 2 коалициялық еңбекші кандидат купон алды. Осы себепті бұл сайлау көбінесе «Купондық сайлау» деп аталады. 80 консерватив кандидат купонсыз бақ сынады. Олардың ішінде 35 кандидат ирландтық юнионист болды. Басқа купонсыз консерватив кандидаттарының тек 23-і коалициялық кандидатқа қарсы тұрды, ал қалған 22 кандидат купон ұсынылмаған аймақтарда бақ сынады немесе купон алудан бас тартты. Уильям Адамсон басқаратын Еңбек партиясы және купон алмаған либералдар сайлауға тәуелсіз қатысты. Бұл сайлауда Германиямен бейбіт келісімге қол жеткізу мәселесі басты назарда болмады, бірақ бұл мәселе де ролін атқарды. Одан гөрі, сайлаушылардың Ллойд Джордждың осы уақытқа дейін жеткен жетістіктері мен болашаққа берген уәделеріне берген бағасы маңыздырақ болды. Оның жақтастары ол Ұлы соғысты жеңіске жеткізгенін баса көрсетті. Әлеуметтік заңнама саласындағы күшті жетістіктеріне қарамастан, ол «батырларға лайық ел құру» қажеттігін айтты. Бұл сайлау соғыстан кейінгі кезең мен демобилизацияланған әскерлердің рөліне байланысты «хаки сайлауы» деп те аталды.

Коалицияның жеңісі

Коалиция сайлауда жеңіске жетіп, консерваторлар үлкен жеңімпаз атанды. Олар биліктегі көпшіліктің ішіндегі ең үлкен партия болды. Ллойд Джордж консерваторлар коалициялық либералдардан басымдыққа ие болғанына қарамастан, премьер-министр болып қалды. Консерваторлар оның сыртқы саясат жөніндегі басшылығын сәтті қабылдады, өйткені Париж бейбітшілік келіссөздері сайлаудан бірнеше апта өткен соң басталды. Тағы 47 консерватор, оның 23-і ирландтық юнионисттер, купонсыз жеңді, бірақ жеке блок ретінде әрекет етпеді немесе Ирландияның тәуелсіздігі мәселесінен басқа үкіметке қарсылық білдірмеді. Коалицияны қолдаған либералдардың көпшілігі қайта сайланды, ал тәуелсіз либералдық фракция бірнеше депутатқа дейін қысқарды, олардың барлығы коалицияға қарсы емес еді. Асквит пен басқа да басшылар өз орындарынан айырылды, ал тек үш кісісі ғана бұрынғы министрлік тәжірибесі бар болды. Тревор Уилсонның «Либералдық партияның құлдырауы» кітабына сәйкес, 136 купонды либерал сайланды, ал купон алмаған 29 адам ғана Парламентке қайтарылды, бірақ 8 тәуелсіз либерал купон алды, ал 10 Ллойд Джордж либералына купон берілмеді, сондықтан Асквит фракциясының нақты саны 27 болды. Тағы бір тарихшы Асквит фракциясын 36 орынға бағалайды, олардың тоғызы кейіннен коалициялық либералдық топқа қосылды. Қалғандары Ллойд Джордждың жақтастарына қарсы күресті. Асквиттің өмірбаяуын жазған Стивен Косс есептердің нақты саны бойынша айырмашылықтарға қарамастан, 29 купонсыз либерал сайланғанын мойындайды. 1919 жылдың 3 ақпанында 23 коалиция емес либерал «Еркін либералдық» топқа бірікті (кейде Шотландияның діни сектасының атымен «Wee Frees» деп аталды); олар Асквиттің Сэр Дональд Маклинды өзінің жоқтығында төраға етіп тағайындауын қабылдады. Коалициялық либералдық депутаттармен бірлескен комитет құруға жасалған қысқаша әрекеттен кейін, «Wee Frees» 4 сәуірде үкіметтік қамшыдан бас тартты, бірақ кейбір либералдық депутаттардың сенімі әлі де анық емес еді. Маклин оппозиция жетекшісі қызметін 1920 жылдың ақпан айында Асквит қайта сайланғанға дейін атқарды. Еңбек партиясы дауыс үлесін едәуір арттырып, либералдық партияның екі фракциясының да жиынтық дауысынан асып түсті, бірақ оларға ресми жетекші болған жоқ. Еңбек партиясы өз орын санын 42-ден 57-ге дейін аздап арттыра алды, ал олардың кейбір бұрынғы жетекшілері, соның ішінде Рамзи Макдональд пен Артур Хендерсон өз орындарынан айырылды. Еңбек партиясы Уэльсте (бұрын либералдар басым болған) ең көп орынды бірінші рет жеңіп алды, бұл жетістік бүгінгі күнге дейін жалғасып келеді. Консервативтік депутаттар арасында корпоративтік директорлардың, банкирлердің және бизнесмендердің рекордтық саны болды, ал еңбекші депутаттар көбінесе жұмысшы табынан шыққан. Бонар Лоу өзі консервативтік депутаттың түрінің өзгеруін символдады, өйткені ол пресвитериандық, канадалық, шотландтық бизнесмен болды, оның өмірбаяуын жазған Роберт Блейктің сөзімен айтқанда, «Ескі Англия партиясының, Англикан шіркеуінің партиясының және елдік иеленушінің, кең акрлардың және мұрагерлік атаулардың партиясының» жетекшісі болды. Бонар Лоудың консерваторлар партиясының жетекшісі болуына қол жеткізуі консерваторлар партиясының жетекшілерінің 19 ғасырда партияны басқарған аристократтардан 20 ғасырда партияны басқарған орта таптың жетекшілеріне ауысуын білдірді. Шинн Фейн кандидаттары сайлауалды кампанияда Ирландия республикасын «қажет болған кез келген тәсілмен» жеңуге уәде берді, бұл зорлық-зомбылық үшін код сөз болды, бірақ барлық ирландтық сайлаушылар бұл сөздің мағынасын түсінген-түсінбегені анық емес. 73 Шинн Фейн сайланған мүшелері британдық Төменгі палатадағы орын алудан бас тартып, оның орнына Ирландияның революциялық жиналысында, Dáil Éireann-де отырды. 1918 жылдың 17 мамырында Шинн Фейнның барлық басшылары, соның ішінде де Валера мен Артур Гриффит тұтқындалды. Жалпы, Шинн Фейнның 47 депутаты түрмеден сайланды. Дайл алғаш рет 1919 жылдың 21 қаңтарында жиналды, бұл Ирландияның Тәуелсіздік соғысының басталуы. Солтүстік Ирландияға айналған алты Ольстер округтерінде юнионисттер 30 орынның 23-ін жеңіп, өздерінің позициясын нығайтты. Кардинал Майкл Лог сегіз орынға келісім жасады (бір, Шығыс Донегал, алты округте емес), номинациялар жабылғаннан кейін, католик сайлаушыларына бір ұлттық партияға дауыс беруді тапсырды. Ирландия парламенттік партиясы осы орынның төртеуін, ал Шинн Фейн үшін тең жеңіп алды. (Сол сияқты, Шығыс Даунда да келісім бұзылды). Джозеф Девлин, есте қаларлықтай, Ирландия парламенттік партиясы үшін Шинн Фейннің Эамон де Валерасына қарсы тікелей күресте Белфаст (Falls) үшін жеңіске жетті. Констанс Маркиевич Парламентке және Dáil Éireann-ге сайланған бірінші әйел болды. Ол Дублин Сент-Патрик үшін сайланған Шинн Фейн мүшесі болды және басқа Шинн Фейн депутаттары сияқты, Вестминстерде орын алмады.

Орындықтарды ауыстыру

Барлық салыстырулар 1910 жылғы желтоқсан айындағы сайлаумен жасалған. Кейбір жағдайларда өзгеріс депутаттың жеңімпаз партияға өткеніне байланысты. Мұндай жағдайлар * белгісімен көрсетілген. Басқа жағдайларда өзгеріс жеңімпаз партияның аралық жылдары өткен қосымша сайлауда орынды жеңіп алып, кейін 1918 жылы сақтап қалуына байланысты. Мұндай жағдайлар † белгісімен көрсетілген.

Орыннан орынға, мандаттар саны (САҚТАЛҒАН)
Берслем (Стаффордшир Солтүстік-Батысын алмастырды), Дептфорд, Плейстоу (Баттық Хам Солтүстігін алмастырды), Шығыс Вулидж (Вулиджді алмастырды)
Норвич (2-нің 1-і), Стокпорт (2-нің 1-і)
Ханли
Бау және Бромли†, Нунитон таратылды, таратылды
Солтүстік Бэттерси (Бэттерсиді алмастырды), Ормандық Глин, Лик, Веллингборо (Нортгемптоншир Ортасын алмастырды), Шығыс Уолтемстоу (Уолтемстоуді алмастырды)
(САҚТАЛҒАН)
Батыс Бермондси (Бермондсиді алмастырды), Камборн, Солтүстік Корнуолл (Лаунсестонды алмастырды), Ньюкасл-андер-Лайм, Норвич (2-нің 1-і), Сафрон Уолден, Уайтчепел және Сент-Джорджес (Уайтчепелді алмастырды), Шығыс Вулверхэмптон
Банбери, Барнстапл, Бедфорд, Солтүстік-Шығыс Бетнал Грин, Шығыс Бристоль, Солтүстік Бристоль, Оңтүстік Бристоль, Кембриджшир (Честертонды алмастырды), Крю, Дартфорд, Шығыс Дорсет, Ай, Орталық Хакни, Эли аралы (Уизбечті алмастырды), Кеннингтон, Личфилд, Лимхаус Степни (Лимхаусты алмастырды), Лоустофт, Лутон, Оңтүстік Норфолк, Солтүстік-Батыс Норфолк, Нортгемптон (2-нің 1-і), Пекхэм, Оңтүстік Поплар (Попларды алмастырды), Ромфорд, Сент-Айвс, Шоредич (Хокстонды алмастырды), Оңтүстік Молтон, Саутгемптон (екі орын), Оңтүстік Уорвик (Ньюингтон Уэстті алмастырды), Солтүстік Уорвик (Уорвик Уэстті алмастырды), Оңтүстік-Шығыс Уорвик (Уолвортты алмастырды), Стокпорт (2-нің 1-і), Сток-он-Трент, Строуд, Торнбери, Веллингтон (Салоп)
Коалициялық тәуелсіз
Солтүстік Норфолк, Оңтүстік Хакни, Бедфордшир Ортасы (Бигглсвейді алмастырды), Солтүстік-Батыс Бетнал Грин†, Бакингхэм, Солтүстік Кэмберуэлл, Челтнем†, Ковентри, Эксетер†, Фром, Гиллингхэм (Рочестерді алмастырды), Ипсуич (2-нің 1-і)†, Шығыс Ислингтон, Оңтүстік Ислингтон, Батыс Ислингтон, Макклсфилд, Шығыс Норфолк, Норвич, Питерборо, Ридинг†, Ротерхайт, Солтүстік Сент-Панкрас, Стаффорд, Суиндон (Криклейдті алмастырды), Оңтүстік Тоттенхэм (Тоттенхэмді алмастырды), Аптон (Батыс Хам Солтүстігін алмастырды), Уэстбери, Йеовил (Сомерсет Оңтүстігін алмастырды)†
Таратылды
Шығыс Финсбери, Хэггерстон, Хайд, Ипсуич (2-нің 1-і), Ньюмаркет, Солтүстік-Батыс Норфолк, Нортгемптон (2-нің 1-і), Шығыс Нортгемптоншир, Сент-Остелл, Сент-Джордж, Тауэр Хэмлетс, Шығыс Сент-Панкрас, Степни, Труро, Солтүстік Уорчестершир
Айлсбери*, Батыс Бирмингхэм*, Бодмин*, Буртон*, Батыс Хам Хэндсуорт*, Хайт*, Ладлоу*, Портсмут Солтүстік (2 Портсмут орынының 1-ін алмастырды)*, Степни Майл Энд (Майл Эндті алмастырды)*, Оңтүстік Бирмингхэм Спаркбрук (Оңтүстік Бирмингхэмді алмастырды)*, Стоун (Стаффордшир Батысын алмастырды)*, Торки*, Тотнес*, Вестминстер Сент-Джорджес (Сент-Джордж, Хановер Скверді алмастырды)*
Таратылды
Эшбертон, Орталық Бирмингхэм, Солтүстік Бирмингхэм, Бордсли Бирмингхэм, Дроитвич, Орталық Норфолк, Росс, Шығыс Сомерсет, Шығыс Уорчестершир
Кеттеринг (Солтүстік Нортгемптонширді алмастырды), Кингсвинфорд, Уэднесбери, Уэст-Бромвич
Солтүстік Лэмбет, Уэстон-супер-Мэр (Солтүстік Сомерсетті алмастырды)
Садбери
(САҚТАЛҒАН)
Эбингдон, Алтринчем, Эшфорд, Бирмингхэм Эстон (Эстон Манорды алмастырды), Бейсингсток, Бат (2-нің 1-і), Бьюдли, Бистон (Уулверхэмптон Оңтүстігін алмастырды), Биркенхед Ист (Биркенхедті алмастырды), Брентфорд және Чисуик (Брентфордты алмастырды), Бриджуотер, Брайтон (екі орын), Батыс Бристоль, Брикстон, Бери Сент-Эдмундс, Кембридж, Чатем, Челмсфорд, Челси, Чертси, Честер, Чичестер, Чиппенхэм, Сиренсестер және Тьюксбери (Тьюксбериді алмастырды), Клапхэм, Колчестер, Оңтүстік Кройдон (Кройдонды алмастырды), Давентри (Оңтүстік Нортгемптонширді алмастырды), Девизес, Плимут Девонпорт (Девонпорттың 2 орынының 1-ін алмастырды), Солтүстік Дорсет, Оңтүстік Дорсет, Батыс Дорсет, Дувр, Плимут Дрейк (Плимуттың 2 орынының 1-ін алмастырды), Дадли, Дулвич, Илинг, Шығыс Гринстед, Истборн, Эддсбери, Бирмингхэм Эджбастон, Энфилд, Эппинг, Эпсом, Бирмингхэм Эрдингтон (Бирмингхэм Шығысын алмастырды), Оңтүстік-Шығыс Эссекс, Ившем, Фархэм, Фейвершем, Финсбери (Орталық Финсбериді алмастырды), Шығыс Фулхэм (Фулхэмді алмастырды), Глостер, Грейвсенд, Ұлы Ярмут, Гринвич, Гилдфорд, Солтүстік Хакни, Оңтүстік Хаммерсмит (Хаммерсмитті алмастырды), Хампстед, Харроу, Харвич, Гастингс, Хенли, Херефорд, Хитчин, Холборн, Хонитон, Хорнси, Хоршам және Уортинг (Хоршамды алмастырды), Хантингдоншир (Хантингдонды алмастырды), Танет аралы, Уайт аралы, Солтүстік Ислингтон, Солтүстік Кенсингтон, Оңтүстік Кенсингтон, Киддерминстер, Корольдің Линн, Кингстон-апон-Темс, Кнутсфорд, Лимостер, Льюс, Льюишем Батыс (Льюишемді алмастырды), Лондон қаласы (екі орын), Мейдстоун, Малдон, Жаңа Орман және Кристочерч (Жаңа Орманды алмастырды), Ньюбери, Норвуд, Освестри, Оксфорд, Солтүстік Пэддингтон, Оңтүстік Пэддингтон, Пенрин және Фальмут, Питерсфилд, Портсмут Оңтүстік (2 Портсмут орынының 1-ін алмастырды), Рейгейт, Рагби, Рай, Сент-Албанс, Сент-Мэрилебон (Батыс Мэрилебонды алмастырды), Оңтүстік-Шығыс Сент-Панкрас (Оңтүстік Сент-Панкрасты алмастырды), Оңтүстік-Батыс Сент-Панкрас (Батыс Сент-Панкрасты алмастырды), Солсбери, Севенокс, Шрусбери, Сталибридж және Хайд (Сталибриджді алмастырды), Плимут Саттон (Плимуттың 2 орынының 1-ін алмастырды), Тамворт, Таутон, Тависток, Тивертон, Тонбридж (Тунбриджді алмастырды), Аксбридж, Уандсуорт Ортасы (Уандсуортты алмастырды), Уорик және Лимингтон, Уотфорд, Уэллс, Вестминстер Эбби (Вестминстерді алмастырды), Уимблдон, Винчестер, Виндзор, Виррал, Уулверхэмптон Батыс, Вудбридж, Вустер, Уайкомб
Бурнмут (Кристочерчті алмастырды)†, Уолсалл
Күміс белгі
Гертфорд†
Таратылды
Эндовер, Бат (2-нің 1-і), Сиренсестер, Девонпорт (2-нің 1-і), Мэрилебон Шығысы, Медуэй, Ньюпорт (Шропшир), Рэмси, Сент-Огастин, Стоумаркет, Стрэнд, Стратфорд-апон-Эйвон, Веллингтон (Сомерсет), Уилтон, Уокингхэм, Вудсток
Кентербери†
Таратылды, таратылды
Орын құрылды
Сметик, Каннок, Силвертаун, Бирмингхэм Даддестон, Шығыс Хам Солтүстік, Портсмут Орталық, Стаурбридж
Солтүстік Кэмберуэлл, Солтүстік Хам Шығысы, Лейтон
Шығыс Актон, Алдершот, Балам және Тутинг, Оңтүстік Бэттерси, Батыс Биркенхед, Орталық Бристоль, Бромли, Чизлхерст, Солтүстік Кройдон, Бирмингхэм Деритенд, Эдингтон, Фарнхэм, Финчли, Батыс Фулхэм, Солтүстік Хаммерсмит, Хемел Хемпстед, Хендон, Илфорд, Бирмингхэм Кингс Нортон, Бирмингхэм Ледивуд, Шығыс Льюишем, Батыс Лейтон, Митчем, Бирмингхэм Мосли, Путни, Ричмонд (Суррей), Саутенд, Спелторн, Сток Ньюингтон, Стратфорд, Стретхэм, Шығыс Суррей, Солтүстік Тоттенхэм, Твикенхэм, Уолласи, Шығыс Уолтемстоу, Шығыс Уилсден, Батыс Уилсден, Вуд Грин, Батыс Вулидж, Бирмингхэм Ярдли