Кіріспе

Луизиана штатының агенттігі

Луизианадағы француз тілін дамыту жөніндегі кеңес (CODOFIL;) – Луизиананың франкофондық істер жөніндегі кеңсесі. Бұл мемлекеттік агенттіктің көптеген заңнамалық міндеттері туризм, экономикалық даму, мәдениет, білім беру және халықаралық қатынастар салаларында француз тілін қолдану мүмкіндіктерін дамытуды қамтиды. CODOFIL 23 мүшеден тұратын кеңеспен басқарылады және әкімшілік тұрғысынан Луизиананың Мәдениетті дамыту кеңсесінің Мәдениет, демалыс және туризм департаментіне қарастырылады, оған вице-губернатор бақылайды. CODOFIL – АҚШ-тағы тілдік топтарға қызмет ету мақсатын көздейтін жалғыз мемлекеттік агенттік. Бүгінде CODOFIL-дің міндеті – француз тілін білім беруде тереңдетіп оқытуды және француз тілін екінші тіл ретінде қолдау; ол Луизиананың Білім беру департаментімен (LDOE) серіктес ретінде жұмыс істейді, оның міндеті Луизиананың мектеп округтерін басқару болып табылады. CODOFIL аталған елдермен жасалған келісімдерге сәйкес француз, бельгиялық және канадалық қосымша оқытушыларды жұмысқа қабылдап, оларға демеушілік көрсетеді, ал олар LDOE ұсынысы бойынша жергілікті оқытушылармен бірге жұмыс істейді. CODOFIL Луизиана франкофондарын стипендия бағдарламасы (педагогикалық біліктілікті арттыру мүмкіндігін беру) және Escadrille Louisiane бағдарламасы (тілі анасы емес адамдарға Ренн университетінде француз тілін жетілдіруге мүмкіндік беру, одан кейін Луизианада француз тілін кемінде 3 жыл оқыту міндеттемесін қабылдау) арқылы штаттың тілдік мұрасын сақтап, оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге шақырады. CODOFIL сонымен қатар Луизиана франкофондарының тілдік ерекшеліктерімен мақтаныш сезінуіне көмектеседі, француз тілінің бір диалектін немесе екіншісін қолдауға емес.

Миссиясы мен көрінісі

Луизианадағы француз тілін дамыту жөніндегі кеңестің мақсаты – "экономикалық, білім беру, мәдени және кәсіби салаларда француз тілінің дамуына мүмкіндік беретін және Луизиананың француз және креол тілдерінде сөйлейтін азаматтарының мәдени және тілдік ерекшеліктерін бағалайтын экожүйені құруға жұмыс істеу" болып табылады. Ол "барлық луизианалықтарға француз тілінде экономикалық, білім беру, мәдени және кәсіби мүмкіндіктерге қол жеткізуді қамтамасыз етуге" тырысады. CODOFIL Луизианада француз тілін жаңғыртуды мектептердегі француз тіліне батыру бағдарламалары арқылы қолдайды және осы мақсатта әлемнің түкпір-түкпіріндегі француз тілін сөйлейтін қауымдастықтардан француз тілінің мұғалімдерін Луизианаға шақырады. Мектептер батыру бағдарламасы үшін мұғалімдерге ие болу үшін алдымен CODOFIL-ге мұғалімдерді сұрап хат жолдауы керек, содан кейін CODOFIL мектептердің бағдарламаға қоятын талаптарына сай келетін мұғалімдерді үміткерлер тізімінен іріктеп, оларды сабақ өткізуге жібереді.

Басқарма

CODOFIL бастапқыда Луизиана губернаторы тағайындаған төраға және кеңесші комитеттен тұрды. Бүгінде оны президент, атқарушы директор және 23-ке дейін жалақысыз директорлардан құралған кеңес басқарады. Губернатордан өзге, Луизиананың әртүрлі ұйымдары кеңес мүшелерін ұсынады және сайлайды, олардың қызмет мерзімі төрт жылды құрайды.

Тарих

Луизианадағы француз тілін дамыту жөніндегі кеңес (CODOFIL) 1968 жылы Луизианада француз тілі мен мәдениетін сақтауды ілгерілету үшін құрылды. Луизиана штатының заң шығарушы органы француз тілінің мәртебесіне қатыстығы ұстанымын күрт өзгертті. 1968 жылы қабылданған №409 заң актісі бойынша Луизиана губернаторына "Луизиана француз тілін дамыту жөніндегі кеңесті құруға" уәкілеттік берілді және агенттік төрағасын қоса алғанда, елуден аспайтын мүшелерден тұруы керек болды. Атауы тез арада CODOFIL болып өзгертілді және агенттікке "Луизианадағы француз тілінің дамуын, қолданылуын және сақталуын ынталандыру үшін барлық қажетті және мүмкін шараларды жасау" өкілеттігі берілді. Француз тегінен шыққан бұрынғы штат заң шығарушысы және АҚШ конгрессмені Джеймс Р. Доменго CODOFIL құрудың бастамашысы болды. Сол кезде жартылай зейнеткерліктегі адвокат Доменго, Лафайеттенің сенаторы Эдгар Г. "Сонни" Мутон, кішінің, Луизиана мектептерінде француз тілінің қолданылуын азайтуға қарсы шаралар қабылдау жөніндегі "ұсыныс және өтініш" резолюциясын қабылдағаннан кейін Луизианада француз тілін қайта жаңғырту науқанын бастады. Доменго Луизиананы француз тіліндегі білім беру арқылы екі тілді мемлекет ету мақсатындағы науқанына қолдау табу үшін Луизиана штабын аралап шықты. 1968 жылдың көктеміне қарай Доменго өз жоспарын заң шығарушы органда қарастыру үшін жеткілікті халықтың қызығушылығын және шенеуніктердің қолдауын алды. Бро Бридждің заң шығарушысы Ж. Бертон Анжель сияқтылар CODOFIL құруға дауыс берді және 1968 жылдың шілдесінде губернатор Джон МакКитхен бұл заңға қол қойды. Бұл заң CODOFIL-ге "мемлекеттің мәдени, экономикалық және туристік[і] игілігі үшін француз тілін дамытуға, пайдалануға және сақтауға қажетті барлық шараларды іске асыруға" уәкілеттік берді.

Сын

CODOFIL Луизианада француз тілі мен мәдениетін дамытуға ұмтылса да, бұл Луизианадағы сыншылар арасында дау-дамай тудырады. Жиі айтылатын сын – CODOFIL мәдени мақсаттар емес, экономикалық мүдделер үшін стандартты француз тіліне, жергілікті Луизиана француз тілінен гөрі артықшылық береді. CODOFIL-дің фестивальдер арқылы мәдениетті жаңартуға қатысты көзқарасына музыкант Джеймс Бау Грейвс сияқты сыншылар да қарсы. Олар CODOFIL-дің музыка фестивальдары мен мәдени шаралар арқылы кейджун мәдениетін тауарға айналдырып, оны сақтаудың орнына туризм үшін пайдаланады деп есептейді. Грейвстің пікірінше, кейджун мәдениетінің коммерциялықтануы оны сақтауға кедерілдіреді, себебі ол мәдениеттің қазіргі заманға бейімделуіне тосқауыл қойып, кейджун мәдениетін тек тауар ретінде қарастырады. Ал Барри Жан Анселет кейджун мәдениетінің коммерциялықтануы туристер мен халықаралық қауымдастыққа оны таныстыруға мүмкіндік береді деп санайды. Анселеттің ойынша, кейджун мәдениетінің сыртқы әлемге тарауы халықаралық қоғамның оған деген құрметін арттырып, мәдени мақтаныш пен қаржылық қолдау арқасында мәдениетті сақтау мен қайта жаңғыртуға көмектеседі.